Nâng cao vai trò phản biện chính sách của các Hiệp hội doanh nghiệp

Phản biện chính sách cần được xem là một vai trò thực chất của các hiệp hội doanh nghiệp thay vì chỉ dừng ở hoạt động hình thức.

Đây là quan điểm được ông Trần Mạnh Báo, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam (VSTA), Chủ tịch ThaiBinh Seed, nhấn mạnh tại Hội nghị toàn quốc các Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam 2026 do VCCI tổ chức.

Ông Báo nhận định Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, hùng cường và thịnh vượng. Bên cạnh vai trò lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp là lực lượng quan trọng của nền kinh tế, trong khi các hiệp hội doanh nghiệp giữ vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp với Nhà nước, giữa chính sách với thực tiễn sản xuất kinh doanh.

Đại diện VSTA cho biết lĩnh vực giống cây trồng là một ngành có vai trò quan trọng đối với an ninh lương thực và phát triển nông nghiệp bền vững. Theo ông, hiệp hội xác định nhiệm vụ trọng tâm là tập hợp hội viên, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp, thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch và đồng hành cùng cơ quan quản lý trong xây dựng chính sách phát triển ngành.

Từ thực tiễn hoạt động, ông cho rằng một hiệp hội chỉ thực sự mạnh khi hội viên cảm thấy có lợi ích thiết thực khi tham gia. Theo ông, đây là điều không phải hiệp hội nào cũng làm được. Ông cho biết VSTA hiện tập trung vào ba nhóm hoạt động chính gồm hỗ trợ hội viên, phản biện chính sách và thúc đẩy cải cách môi trường kinh doanh.

Đối với vai trò phản biện chính sách, ông Trần Mạnh Báo cho rằng đây là nhiệm vụ quan trọng nhất nhưng cũng là lĩnh vực mà nhiều hiệp hội còn e ngại tham gia đầy đủ. Theo ông, phản biện chính sách không phải là phản đối cơ quan quản lý mà là đưa tiếng nói thực tiễn từ sản xuất và kinh doanh để giúp chính sách sát thực tế hơn và có tính khả thi cao hơn.

Ông cho biết VSTA đã tham gia phản biện nhiều chính sách liên quan đến ngành giống cây trồng, trong đó có các vấn đề về quản lý giống, quyền sở hữu trí tuệ giống cây trồng, đất đai phục vụ nghiên cứu và sản xuất giống cũng như tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp ngành giống. Theo ông, vẫn còn nhiều bất cập tồn tại kéo dài và hiệp hội đang tiếp tục kiến nghị tháo gỡ.

Liên quan đến cải cách môi trường kinh doanh, ông Trần Mạnh Báo cho rằng các hiệp hội cần thực hiện đầy đủ ba vai trò gồm tổng hợp vướng mắc của doanh nghiệp, đề xuất giải pháp có căn cứ thực tiễn và giám sát quá trình thực thi sau khi chính sách được ban hành. Theo ông, nếu thiếu một trong ba vai trò này thì hoạt động của hiệp hội sẽ mang tính hình thức.

Theo ông Trần Mạnh Báo, nhiều thủ tục hành chính tuy nhỏ nhưng nếu được tháo gỡ kịp thời có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí, thời gian và cơ hội kinh doanh. Ông cho rằng một chính sách hiệu quả cần xuất phát từ thực tiễn sản xuất và có khả năng đi vào cuộc sống.

Từ góc độ hoạt động hiệp hội, ông Trần Mạnh Báo đề xuất nâng cao vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp trong quá trình xây dựng chính sách, trong đó các hiệp hội cần được tham gia sớm và sâu hơn vào quá trình phản biện ngay từ khâu dự thảo. Theo ông, khi cộng đồng doanh nghiệp được tham gia thực chất vào xây dựng chính sách thì tính khả thi sẽ cao hơn.

Bên cạnh đó, ông cũng đề xuất cần có cơ chế hỗ trợ để các hiệp hội nâng cao năng lực hoạt động chuyên nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh nhiều hiệp hội còn gặp khó khăn về tài chính, nhân lực và điều kiện vận hành. Đồng thời, ông cho rằng cần thúc đẩy liên kết giữa các hiệp hội ngành nghề nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Một nội dung khác được ông Trần Mạnh Báo nhấn mạnh là yêu cầu thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh trong lĩnh vực nông nghiệp. Theo ông, nếu doanh nghiệp không đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số thì sẽ gặp khó khăn trong cạnh tranh thời gian tới.

Kết luận, ông Báo cho rằng sức mạnh lớn nhất của các hiệp hội doanh nghiệp không nằm ở số lượng hội viên mà ở tinh thần đoàn kết, trách nhiệm xã hội và khát vọng cống hiến cho đất nước.

Theo ông, khi các hiệp hội thực sự trở thành tiếng nói đại diện cho doanh nghiệp và đồng hành cùng Nhà nước trong cải cách môi trường kinh doanh, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm động lực để phát triển mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới.