VCCI

Tăng tính chủ động trong phản biện chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp theo hướng “cầm tay chỉ việc” và từng bước chứng minh năng lực để được Nhà nước giao thêm nhiệm vụ là ba đề xuất chính được ông Phan Đức Hiếu, chuyên gia kinh tế, Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, nêu ra tại Hội nghị toàn quốc các Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam 2026 do VCCI tổ chức.

Ông Hiếu phân tích trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn ngày nay, khi cải cách thể chế được đẩy mạnh, vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp sẽ ngày càng quan trọng trong hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Qua nhiều năm làm việc với VCCI, ông đánh giá cao những kết quả mà VCCI đã đạt được trong bối cảnh còn hạn chế về nguồn lực, nhân sự và cơ chế hoạt động. Tuy nhiên, theo ông, trong điều kiện hiện nay VCCI vẫn có thể phát huy mạnh hơn vai trò của mình thông qua việc tăng tính chủ động và nâng cao chất lượng hỗ trợ doanh nghiệp.

Về vai trò phản biện chính sách, ông Hiếu cho rằng VCCI tiếp tục là tổ chức có vai trò quan trọng hàng đầu trong hệ thống hiệp hội doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo ông, hoạt động phản biện cần chủ động hơn thay vì chờ các cơ quan quản lý gửi văn bản xin ý kiến. Ví dụ, Quốc hội hiện đã công khai chương trình xây dựng pháp luật cho cả nhiệm kỳ, tạo điều kiện để VCCI chủ động theo dõi, nghiên cứu và đề xuất kiến nghị từ sớm.

VCCI có thể xây dựng các báo cáo chuyên đề tổng hợp khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp trước mỗi kỳ họp Quốc hội để gửi tới đại biểu và cơ quan liên quan, thậm chí hướng tới việc các nội dung này được đưa ra thảo luận tại nghị trường. Ông cho rằng nếu duy trì được tính chủ động và bền bỉ như cách VCCI triển khai Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) trong nhiều năm qua, hiệu quả phản biện chính sách sẽ được nâng lên đáng kể.

Một đề xuất khác là VCCI có thể xây dựng một “sách trắng” về doanh nghiệp, trong đó liệt kê các vấn đề được kiến nghị hằng năm, theo dõi tiến độ xử lý và cập nhật các vấn đề mới phát sinh. Theo ông, cách tiếp cận này sẽ giúp tăng tính minh bạch, tạo áp lực cải cách và giúp cơ quan quản lý theo dõi tốt hơn các vướng mắc của cộng đồng doanh nghiệp.

Để hỗ trợ doanh nghiệp trong phổ biến chính sách, ông Hiếu cho rằng VCCI và các hiệp hội không nên chỉ dừng lại ở việc tổ chức hội thảo hay truyền tải thông tin mà cần chuyển sang mô hình hỗ trợ trực tiếp theo hướng “cầm tay chỉ việc”.

“Các hiệp hội nghề nghiệp và chuyên môn có thể phối hợp để hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện các công việc cụ thể như quản trị, kiểm toán hay lập báo cáo tài chính thay vì chỉ đào tạo lý thuyết chung,” ông cho biết.

Bên cạnh đó, ông cũng đề cập tới việc các hiệp hội cần chủ động xây dựng các bộ quy tắc ứng xử, tiêu chuẩn nghề nghiệp hoặc chuẩn mực hoạt động có yêu cầu cao hơn quy định pháp luật hiện hành. Như ở một số ngành nghề, doanh nghiệp là thành viên của hiệp hội phải có các tiêu chuẩn nội bộ chặt chẽ thường được thị trường đánh giá cao hơn về tính chuyên nghiệp, đạo đức kinh doanh và năng lực quản trị.

Đây cũng là cách để các hiệp hội từng bước chứng minh năng lực trước khi được Nhà nước giao thêm nhiệm vụ hoặc chuyển giao một số dịch vụ công. Nếu các hiệp hội xây dựng được hệ thống tiêu chuẩn và cơ chế vận hành hiệu quả, Nhà nước có thể xem xét đặt hàng hoặc giao thực hiện một số hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp trong tương lai.

Quá trình cải cách thể chế hiện nay đang diễn ra mạnh mẽ và mang lại nhiều tác động tích cực, song đồng thời cũng làm gia tăng áp lực cạnh tranh. Theo ông Hiếu, khi hệ thống pháp luật trở nên minh bạch và rõ ràng hơn, quy luật cạnh tranh và đào thải trên thị trường cũng sẽ diễn ra mạnh hơn đối với doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, ông cho rằng doanh nghiệp cần chủ động nâng cấp quản trị, đổi mới mô hình hoạt động và chuẩn bị năng lực cạnh tranh ngay cả khi pháp luật chưa bắt buộc. Theo ông, đây cũng là lĩnh vực mà VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp có thể đóng vai trò hỗ trợ quan trọng trong thời gian tới.

Trường Đặng - Ảnh: Quốc Tuấn