Thị trường

Trong bối cảnh giá nhà liên tục neo cao, giấc mơ sở hữu nhà ở của nhiều người dân, đặc biệt là người trẻ đô thị ngày càng trở nên xa vời, định hướng phát triển nhà ở cho thuê dài hạn được đánh giá là bước chuyển đáng chú ý trong tư duy phát triển thị trường bất động sản và an sinh xã hội tại Việt Nam.

Xu hướng phổ biến tại nhiều quốc gia

TS Nguyễn Văn Đính – Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng, đây là tín hiệu rất đáng chú ý bởi nhà ở cho thuê lâu nay vẫn là “mảnh ghép thiếu” của thị trường bất động sản Việt Nam.

Theo ông Đính, trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa nhanh, giá nhà tăng cao và nhu cầu dịch chuyển lao động lớn, việc phát triển mô hình thuê nhà dài hạn sẽ giúp người dân có thêm lựa chọn an cư phù hợp với khả năng tài chính thay vì chịu áp lực sở hữu bằng mọi giá.

“Không phải quốc gia phát triển nào cũng đặt mục tiêu toàn dân sở hữu nhà ở. Điều quan trọng là người dân có chỗ ở ổn định, chất lượng sống tốt và phù hợp khả năng chi trả”, ông Đính nhận định.

Thực tế, mô hình thuê nhà dài hạn đã trở thành xu hướng phổ biến tại nhiều quốc gia phát triển.

Tại Đức – quốc gia được xem là hình mẫu của “văn hóa thuê nhà”, hơn một nửa dân số lựa chọn thuê nhà thay vì sở hữu. Các hợp đồng thuê thường kéo dài nhiều năm, thậm chí hàng chục năm với cơ chế bảo vệ quyền lợi người thuê rất chặt chẽ. Giá thuê được kiểm soát ổn định, người thuê được đăng ký cư trú và gần như không chịu áp lực phải mua nhà.

Trong khi đó, Singapore phát triển song song nhà ở sở hữu và nhà ở cho thuê dài hạn với sự tham gia mạnh của Nhà nước trong quy hoạch, quỹ đất và chính sách tài chính. Nhiều loại hình thuê dài hạn 30-99 năm được triển khai nhằm đáp ứng đa dạng nhu cầu nhà ở và hạn chế đầu cơ bất động sản.

Tại Nhật Bản, đặc biệt ở các đô thị lớn như Tokyo hay Osaka, thuê nhà được xem là lựa chọn phổ biến của giới trẻ. Nhiều người chấp nhận thuê dài hạn để tối ưu tài chính, tăng tính linh hoạt trong công việc và ưu tiên chất lượng sống hơn là gánh nặng vay mua nhà kéo dài.

Điểm chung của các quốc gia này là coi nhà ở cho thuê là một cấu phần quan trọng của chính sách an sinh và phát triển đô thị, thay vì chỉ là giải pháp tạm thời.

Dư địa phát triển lớn

Tại Việt Nam, nguồn cung nhà ở cho thuê hiện nay chủ yếu vẫn là mô hình nhỏ lẻ, tự phát. Phần lớn là nhà trọ dân sinh hoặc căn hộ cho thuê riêng lẻ, thiếu tính chuyên nghiệp, thiếu ổn định và chưa đáp ứng tốt nhu cầu an cư dài hạn.

Trong khi đó, các dự án nhà ở cho thuê quy mô lớn, vận hành bài bản gần như rất ít xuất hiện trên thị trường. Người thuê thường đối mặt với tình trạng hợp đồng ngắn hạn, giá thuê biến động và thiếu các cơ chế bảo vệ quyền lợi lâu dài.

Theo TS Nguyễn Văn Đính, nếu có cơ chế phù hợp, phân khúc nhà ở cho thuê dài hạn sẽ trở thành dư địa phát triển rất lớn của thị trường bất động sản Việt Nam trong thời gian tới.

Việc phát triển mô hình thuê nhà 15-20 năm không chỉ giúp giảm áp lực sở hữu nhà mà còn góp phần: giảm đầu cơ, tăng khả năng tiếp cận nhà ở, ổn định lực lượng lao động đô thị, thúc đẩy dịch chuyển dân cư phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế.

Đặc biệt, đây có thể trở thành giải pháp phù hợp với nhóm lao động trẻ, công nhân, chuyên gia, cán bộ công chức và những người chưa đủ năng lực tài chính để mua nhà trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, muốn phát triển thị trường nhà ở cho thuê dài hạn điều quan trọng nhất là phải xây dựng được cơ chế đủ hấp dẫn để doanh nghiệp tham gia.

Khác với nhà ở để bán có thể thu hồi vốn nhanh, mô hình cho thuê dài hạn đòi hỏi nguồn vốn lớn, thời gian hoàn vốn dài và khả năng vận hành chuyên nghiệp. Do đó, Nhà nước cần có các chính sách đồng bộ như ưu đãi tín dụng dài hạn, ưu đãi thuế, hỗ trợ quỹ đất, cơ chế huy động vốn, thủ tục đầu tư thuận lợi.

Bên cạnh đó, cần xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng cho thị trường thuê nhà, bao gồm cơ chế bảo vệ quyền lợi người thuê, kiểm soát giá thuê hợp lý và tiêu chuẩn vận hành dự án.

Theo giới chuyên gia, nếu chỉ dừng ở chủ trương mà thiếu cơ chế cụ thể, doanh nghiệp sẽ khó mặn mà với phân khúc này do hiệu quả tài chính thấp hơn nhiều so với phát triển nhà để bán.

Phương Uyên