Chứng khoán

Kết quả kinh doanh quý I/2026 của CTCP Sợi Thế Kỷ (HOSE: STK) cho thấy một khởi đầu kém khả quan, đi ngược với kỳ vọng về chu kỳ phục hồi sau giai đoạn tạo đáy của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp hụt hơi

Theo Mirae Asset phân tích, cấu trúc chi phí của STK hiện chịu tác động trực tiếp từ căng thẳng địa chính trị toàn cầu, đặc biệt là xung đột Trung Đông và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng qua eo biển Hormuz.

Việc phong tỏa và gián đoạn lưu thông dầu thô đã khiến giá hạt nhựa PET cùng các dẫn xuất hóa dầu tăng mạnh. Kể từ khi xung đột bùng phát, giá sợi polyester toàn cầu đã tăng khoảng 25%, tạo áp lực đáng kể lên giá vốn đầu vào của các doanh nghiệp sản xuất sợi như STK.

Ở chiều ngược lại, nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường xuất khẩu chủ lực lại đang suy yếu. Dù Trung Quốc tiếp tục là thị trường nhập khẩu sợi lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 782,1 triệu USD trong 4 tháng đầu năm, tăng 24,9% so với cùng kỳ, nhưng niềm tin tiêu dùng tại Trung Quốc, châu Âu và Mỹ vẫn chịu ảnh hưởng bởi lạm phát kéo dài và chi phí sinh hoạt tăng cao.

Thực tế, khi chi phí năng lượng gia tăng, người tiêu dùng có xu hướng cắt giảm các khoản chi không thiết yếu như thời trang và may mặc. Các nhãn hàng quốc tế vì thế giảm quy mô đặt hàng, kéo theo áp lực giảm sản lượng lên toàn chuỗi cung ứng sợi. STK hiện đang mắc kẹt giữa hai áp lực, đó là chi phí đầu vào leo thang trong khi khả năng chuyển phần tăng chi phí sang khách hàng gần như không đáng kể.

Kết quả kinh doanh quý I/2026 đã phản ánh rõ những khó khăn trong vận hành của STK. Cụ thể, doanh thu thuần giảm 28,7% so với cùng kỳ, kéo theo khoản lỗ hoạt động 31,6 tỷ đồng và lỗ ròng 34,4 tỷ đồng. Đây là sự đảo chiều mạnh nếu so với mức lợi nhuận sau thuế 35,6 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước.

Theo bà Bùi Ngọc Châu, chuyên gia phân tích tại Mirae Asset, điểm đáng chú ý nhất nằm ở dự án Unitex, dự án được kỳ vọng là động lực tăng trưởng mới của STK. Dù nhà máy đã chính thức vận hành từ cuối tháng 1/2026, công suất thực tế hiện chỉ đạt khoảng 33% thiết kế. Trong ngành sản xuất thâm dụng vốn, mức công suất này chưa đủ vượt qua điểm hòa vốn, khiến chi phí khấu hao và chi phí cố định trở thành gánh nặng trực tiếp lên lợi nhuận.

Điều này dẫn tới hiện tượng “càng sản xuất càng lỗ”, bởi doanh nghiệp chưa đạt được hiệu quả kinh tế theo quy mô cần thiết để hấp thụ chi phí cố định. Biên lợi nhuận gộp của STK vì thế giảm mạnh từ 20,8% xuống còn 13,2%.

Một yếu tố khác làm gia tăng sự thận trọng là lịch sử thực hiện kế hoạch của ban lãnh đạo. Năm 2024, STK chỉ hoàn thành khoảng 4,2% kế hoạch lợi nhuận đề ra, tương đương mức hụt tới 95,8%. Sang năm 2025, doanh nghiệp tiếp tục không đạt kế hoạch với mức hụt 83,9%. Việc liên tục đưa ra các mục tiêu tăng trưởng quá lạc quan so với khả năng triển khai thực tế đã tạo ra khoảng cách niềm tin đáng kể đối với nhà đầu tư tổ chức.

Đáng chú ý, áp lực tài chính hiện là vấn đề đáng lưu tâm với STK. Tổng dư nợ vay dự kiến lên tới 1.910,8 tỷ đồng vào cuối năm 2026, trong khi chỉ số đảm bảo lãi vay chỉ đạt khoảng 1,9 lần, là mức khá thấp đối với một doanh nghiệp sản xuất đang ghi nhận lỗ hoạt động. Trong điều kiện lãi suất hoặc tỷ giá biến động bất lợi, rủi ro mất cân đối dòng tiền có thể gia tăng đáng kể.

Chiến lược cho nhà đầu tư

Về định giá, theo Mirae Asset, STK hiện giao dịch ở mức P/E dự phóng 2026 khoảng 18,4 lần, cao hơn đáng kể so với mức trung bình 15,7 lần của VN-Index. Thị trường vì vậy đang định giá STK ở mức tương đối cao dù doanh nghiệp vẫn đối mặt với nhiều rủi ro vận hành và chưa chứng minh được khả năng phục hồi lợi nhuận bền vững.

Trong ngắn hạn, có ba nhóm rủi ro chính cần được giám sát chặt chẽ. Thứ nhất là rủi ro tỷ giá. Kịch bản USD/VND tăng lên 26.500 sẽ khiến chi phí nhập khẩu nguyên liệu tăng mạnh, đồng thời làm phình to nghĩa vụ trả nợ ngoại tệ liên quan tới dự án Unitex.

Thứ hai, các quy định siết chặt nhập khẩu phế liệu nhựa tái chế có thể ảnh hưởng trực tiếp tới nguồn nguyên liệu đầu vào giá rẻ, là yếu tố từng tạo nên lợi thế cạnh tranh của dòng sợi tái chế.

Thứ ba là rủi ro giá năng lượng. Giá dầu và PET hiện có độ nhạy rất lớn với các biến động địa chính trị. Bất kỳ cú sốc nguồn cung nào cũng có thể tiếp tục bào mòn phần biên lợi nhuận vốn đã suy giảm đáng kể của doanh nghiệp.

Chuyên gia tại Mirae Asset cảnh báo sự chậm trễ trong việc nâng công suất Unitex cùng lịch sử liên tục không hoàn thành kế hoạch lợi nhuận, là các tín hiệu cảnh báo mà nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý với STK. Chuyên gia cũng khuyến nghị nhà đầu tư đang nắm giữ cổ phiếu, chiến lược phù hợp là tiếp tục duy trì vị thế hiện tại nhưng tránh mua đuổi hoặc trung bình giá xuống trong giai đoạn này.

Diễm Ngọc