Ô tô - Xe máy

Trung Quốc đang đẩy mạnh tham vọng dẫn dắt ngành công nghiệp ô tô toàn cầu thông qua một kế hoạch tiêu chuẩn hóa toàn diện cho năm 2026, tập trung vào các công nghệ cốt lõi như chip ô tô, trí tuệ nhân tạo (AI), pin xe điện, lái xe tự động và phát triển carbon thấp. Động thái này cho thấy cuộc cạnh tranh trong ngành ô tô đang chuyển mạnh từ sản xuất sang kiểm soát công nghệ và tiêu chuẩn.

Bộ Công nghiệp và Thông tin Trung Quốc cho biết nước này sẽ thúc đẩy xây dựng bộ khung tiêu chuẩn mới cho ngành ô tô trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030). Một trong những trọng tâm là hoàn thiện các quy định liên quan đến ứng dụng AI trên ô tô, bao gồm tiêu chuẩn thử nghiệm, an ninh và quản lý các mô hình AI phục vụ hệ thống hỗ trợ lái và lái xe tự động.

Trung Quốc cũng thúc đẩy việc xây dựng hướng dẫn cho các mô hình AI quy mô lớn và hệ thống AI đầu cuối trong ngành ô tô. Song song đó là việc tăng tốc phát triển tiêu chuẩn cho chip ô tô, hệ thống sạc, an toàn pin và pin thể rắn nhằm củng cố lợi thế cạnh tranh trong lĩnh vực xe điện.

Không chỉ tập trung thị trường nội địa, Trung Quốc còn muốn mở rộng ảnh hưởng ra quốc tế thông qua việc tham gia sâu hơn vào các quy định ô tô của Liên hợp quốc, đặc biệt trong các lĩnh vực lái xe tự động, an toàn xe điện và độ bền pin. Bắc Kinh cũng đặt mục tiêu thúc đẩy các tiêu chuẩn quốc tế mới và hỗ trợ các hãng xe Trung Quốc mở rộng ra nước ngoài.

Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc (CAAM), năm 2025 nước này đạt sản lượng 34,5 triệu xe và doanh số 34,4 triệu xe, đánh dấu năm thứ 17 liên tiếp giữ vị trí số một thế giới. Trong khi đó, xuất khẩu ô tô năm 2024 đạt 6,41 triệu xe.

Kế hoạch mới cũng cho thấy Trung Quốc ngày càng chú trọng tới yếu tố an toàn trong bối cảnh công nghệ ô tô phát triển nhanh. Bộ Công nghiệp và Thông tin Trung Quốc cho biết sẽ đẩy mạnh các tiêu chuẩn về an toàn pin, bảo mật dữ liệu, an ninh mạng, tái chế pin và khả năng tương thích sạc.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một bộ khung tiêu chuẩn và quy định đồng bộ cho ngành ô tô cũng đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam. Không chỉ là câu chuyện quản lý thị trường, đây còn là yếu tố quan trọng để bảo đảm năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp ô tô trong giai đoạn chuyển đổi sang xe điện và xe thông minh.

Hiện nay, thị trường ô tô Việt Nam đang bước vào thời kỳ thay đổi mạnh với sự gia tăng nhanh của xe điện, công nghệ hỗ trợ lái nâng cao (ADAS), kết nối thông minh và các nền tảng phần mềm tích hợp trên xe. Tuy nhiên, hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật và hành lang pháp lý trong nước vẫn chủ yếu được xây dựng cho xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống.

Nhiều lĩnh vực mới như an toàn pin, bảo mật dữ liệu trên ô tô, cập nhật phần mềm từ xa, AI trên xe hay tiêu chuẩn cho hệ thống lái tự động vẫn chưa có quy định đầy đủ và đồng bộ. Điều này có thể tạo ra khoảng trống quản lý khi các công nghệ mới ngày càng phổ biến trên thị trường.

Chẳng hạn, nếu thiếu tiêu chuẩn rõ ràng về pin và hệ thống sạc, nguy cơ mất an toàn cháy nổ hoặc thiếu đồng bộ hạ tầng có thể gia tăng. Tương tự, các công nghệ hỗ trợ lái và AI nếu không được kiểm định chặt chẽ sẽ đặt ra nhiều vấn đề liên quan tới an toàn giao thông và bảo mật dữ liệu người dùng.

Việc xây dựng bộ khung tiêu chuẩn cũng đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam ngày càng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng ô tô toàn cầu. Các doanh nghiệp sản xuất linh kiện, pin, phần mềm hay xe hoàn chỉnh muốn tham gia chuỗi giá trị quốc tế bắt buộc phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn ngày càng khắt khe từ các thị trường lớn.

Ngoài ra, việc sớm xây dựng khung tiêu chuẩn còn giúp Việt Nam chủ động hơn trước làn sóng cạnh tranh ngày càng lớn từ các hãng xe quốc tế, đặc biệt là Trung Quốc. Khi các hãng xe Trung Quốc mở rộng mạnh ra toàn cầu cùng hệ sinh thái công nghệ và tiêu chuẩn riêng, Việt Nam cần có hệ thống quy định đủ rõ ràng để vừa thúc đẩy đổi mới công nghệ, vừa bảo đảm kiểm soát chất lượng và an toàn thị trường nội địa.

Trong dài hạn, một bộ khung tiêu chuẩn hiện đại không chỉ hỗ trợ quản lý mà còn tạo nền tảng cho chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô thông minh, xanh và bền vững tại Việt Nam.

Thanh Trà