Kinh tế

Chỉ trong vài tháng đầu năm 2026, liên tiếp các bảng xếp hạng quốc tế uy tín ghi nhận những cột mốc mới của Việt Nam. Mới nhất, StartupBlink, tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Singapore chuyên xếp hạng hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu từ năm 2017, xếp Việt Nam vào vị trí thứ 50 toàn cầu về hệ sinh thái khởi nghiệp, tăng 5 bậc và chính thức góp mặt trong Top 50 thế giới. Đây là thứ hạng cao nhất từ trước đến nay, phản ánh một hệ sinh thái với khoảng 4.000 startup, hơn 200 quỹ đầu tư, 84 cơ sở ươm tạo.

Trước đó, Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (WIPO) tiếp tục xếp Việt Nam ở vị trí thứ 44/139 nền kinh tế về Chỉ số Đổi mới Sáng tạo Toàn cầu (GII) 2025, giữ vững phong độ và là một trong chín quốc gia thu nhập trung bình có thứ hạng cải thiện nhanh nhất kể từ năm 2013. Nhìn vào các chỉ số thành phần của GII, có thể thấy Việt Nam tiến bước ở những lĩnh vực then chốt: Xuất khẩu hàng hóa sáng tạo, xuất khẩu công nghệ cao, và nhập khẩu công nghệ cao.

Việc dẫn đầu về xuất khẩu hàng hóa sáng tạo cho thấy hàm lượng chất xám và sự tinh tế trong sản phẩm “Made in Vietnam” đã đạt đến một tầm cao mới. Với tỷ lệ 36,1% tổng thương mại đến từ sản phẩm công nghệ cao như điện tử, viễn thông, máy tính và linh kiện, Việt Nam đang hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu ở phân khúc giá trị cao.

Bức tranh ấy càng trở nên sống động khi nhìn vào nội lực của nền kinh tế số. Năm 2025, kinh tế số Việt Nam đã đóng góp tới 14,02% GDP, tương đương khoảng 72,1 tỷ USD, tăng gấp 1,64 lần so với năm 2020. Đây là minh chứng cho thấy quá trình chuyển đổi số quốc gia không chỉ là khẩu hiệu, mà đã trở thành một động lực tăng trưởng thực chất, lan tỏa từ các ngành kinh tế số lõi (đóng góp 8,42% GDP) đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng và tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị, các chuyên gia quốc tế cũng cho rằng Việt Nam phải đối mặt với những thách thức không nhỏ, đặc biệt là bài toán nhân lực chất lượng cao. Trong lĩnh vực bán dẫn đầy tiềm năng, Việt Nam hiện mới chỉ có khoảng 15.000 kỹ sư, trong khi mục tiêu đến năm 2030 cần tới 50.000 người. Khoảng trống 35.000 nhân lực trình độ cao là một rào cản thực sự cho tham vọng vươn lên các nấc thang giá trị cao hơn.

Song, nhìn từ góc độ của những “đại bàng” công nghệ toàn cầu, tiềm năng của Việt Nam là rất lớn. Ông Thiều Phương Nam, Tổng giám đốc Qualcomm Việt Nam, Lào và Campuchia, đã có một nhận định đáng chú ý: “Việt Nam đang dần vượt khỏi vai trò gia công để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu”. Việc Qualcomm quyết định mở rộng trung tâm R&D tại Hà Nội không chỉ cho AI mà còn sang cả bán dẫn, IoT và điện toán biên cho thấy sự công nhận của thế giới đối với chất lượng kỹ sư và sự trưởng thành của hệ sinh thái công nghệ Việt Nam.

Việt Nam hôm nay không còn là một điểm mờ trên bản đồ công nghệ thế giới. Chúng ta đang định hình một vị thế mới, một mắt xích ngày càng quan trọng và sáng tạo trong chuỗi cung ứng toàn cầu, một nền kinh tế số năng động và một hệ sinh thái khởi nghiệp đầy khát vọng.

Nguyễn Chuẩn