Thị trường

UBND TP Hà Nội vừa quyết định thu hồi 24 dự án chậm triển khai sau quá trình rà soát hàng trăm dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách. Động thái này không chỉ thể hiện quyết tâm xử lý các dự án “treo” kéo dài nhiều năm mà còn được kỳ vọng sẽ góp phần giải phóng nguồn lực đất đai, tạo cơ hội cho các nhà đầu tư có năng lực tham gia phát triển dự án trong bối cảnh thị trường đang thiếu hụt nguồn cung.

Tăng tốc xử lý dự án chậm triển khai

Theo chỉ đạo của thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Sở Tài chính phải hoàn thiện hồ sơ, tham mưu UBND thành phố ban hành quyết định thu hồi đất và chấm dứt hoạt động các dự án trước ngày 31/5.

Danh sách bị thu hồi trải rộng ở nhiều lĩnh vực. Trong nhóm nhà ở và khu đô thị có hàng loạt dự án từng được kỳ vọng góp phần bổ sung nguồn cung cho thị trường như dự án nhà ở tại ngõ 102 Nguyễn Khuyến, khu nhà ở Thanh Lâm, khu nhà ở cán bộ công chức Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - Sự thật, khu nhà ở quanh chợ trung tâm Tây Đằng hay dự án nhà ở dành cho cán bộ chiến sĩ E16 thuộc Bộ Công an.

Nhóm thương mại, dịch vụ cũng ghi nhận nhiều dự án quy mô lớn bị đưa vào diện xử lý như Cao ốc Thanh niên Plaza, dự án chợ và trung tâm thương mại tại Hòa Lạc, trung tâm giao dịch thương mại và văn phòng tại Bồ Đề, khách sạn 5 sao tại Ba Đình hay tổ hợp văn phòng và nhà ở cao tầng tại Ô Chợ Dừa.

Bên cạnh đó là các dự án công nghiệp, giáo dục và nông nghiệp đã nhiều năm không triển khai hoặc triển khai cầm chừng, gây lãng phí quỹ đất và ảnh hưởng đến quy hoạch phát triển của địa phương.

Việc thu hồi 24 dự án lần này là bước đi cụ thể trong quá trình rà soát tổng thể 341 dự án vốn ngoài ngân sách có sử dụng đất đang chậm triển khai trên địa bàn Hà Nội.

Trước đó, ngày 13/4, Chủ tịch UBND TP Hà Nội yêu cầu các chủ đầu tư báo cáo tiến độ thực hiện dự án trước ngày 30/4, đồng thời làm rõ năng lực tài chính, khả năng triển khai, các khó khăn vướng mắc và cam kết tiến độ trong thời gian tới.

Động thái này cho thấy Hà Nội đang chuyển từ giai đoạn rà soát sang giai đoạn xử lý thực chất. Thay vì để các dự án tồn tại trên giấy nhiều năm, cơ quan quản lý đang từng bước áp dụng các chế tài mạnh hơn nhằm đưa đất đai vào khai thác hiệu quả.

Mới đây, thành phố cũng ban hành quyết định thu hồi hơn 10.030 m2 đất tại khu dân dụng Bắc Phú Cát do Công ty CP Constrexim - Meco quản lý. Nguyên nhân được xác định là doanh nghiệp không hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, đã bị cưỡng chế nhưng không chấp hành, đồng thời hết thời hạn được gia hạn sử dụng đất mà vẫn không triển khai dự án.

Trường hợp này được xem là ví dụ điển hình cho việc áp dụng nghiêm các quy định của Luật Đất đai 2024 đối với các dự án chậm đưa đất vào sử dụng.

Thu hồi phải đi cùng tháo gỡ vướng mắc

Không chỉ riêng Hà Nội, việc xử lý các dự án chậm triển khai đang trở thành nhiệm vụ trọng tâm trên phạm vi cả nước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa qua cũng đã có văn bản yêu cầu các địa phương rà soát, công khai danh sách các dự án chậm đưa đất vào sử dụng trong bối cảnh hệ thống dữ liệu đất đai đang được số hóa sâu rộng.

Luật Đất đai 2024 đã quy định khá rõ chế tài xử lý. Theo đó, dự án không đưa đất vào sử dụng trong 12 tháng liên tục hoặc chậm tiến độ 24 tháng sẽ được xem xét gia hạn tối đa 24 tháng và phải thực hiện nghĩa vụ tài chính bổ sung. Hết thời gian gia hạn mà vẫn không triển khai thì Nhà nước sẽ thu hồi đất và không bồi thường.

Một điểm đáng chú ý là yêu cầu công khai thông tin các dự án vi phạm trên cổng thông tin điện tử của địa phương và hệ thống quản lý đất đai. Điều này giúp tăng cường giám sát xã hội, hạn chế tình trạng doanh nghiệp giữ đất nhiều năm để chờ tăng giá hoặc tìm cơ hội chuyển nhượng dự án.

Giới chuyên gia nhìn nhận việc xử lý các dự án “treo” là cần thiết trong bối cảnh thị trường bất động sản đang thiếu nguồn cung, đặc biệt tại Hà Nội.

Ông Phạm Đức Toản - CEO EZ Property cho rằng Luật Đất đai 2024 đã quy định rõ hơn về thời hạn xử lý các dự án chậm triển khai, giúp cơ quan quản lý có căn cứ pháp lý để hành động.

Theo ông, cần phân loại cụ thể từng trường hợp bởi trên thực tế có nhiều dự án chậm tiến độ do các nguyên nhân khách quan như giải phóng mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch hoặc thay đổi tổng mức đầu tư. Với những trường hợp này, cơ quan quản lý có thể xem xét gia hạn hoặc tháo gỡ khó khăn để dự án tiếp tục triển khai.

Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp yếu năng lực hoặc cố tình giữ đất nhiều năm mà không triển khai, việc thu hồi là cần thiết nhằm tránh lãng phí tài nguyên và ngăn chặn tình trạng đầu cơ dự án.

Đồng quan điểm, ông Lê Đình Chung - CEO SGO Homes cho rằng đất đai là nguồn lực đặc biệt của quốc gia nên không thể để tình trạng doanh nghiệp được giao đất nhưng không đưa vào sử dụng kéo dài.

Theo ông Chung, quá trình xử lý cần bảo đảm nguyên tắc công bằng. Nếu nguyên nhân xuất phát từ các vướng mắc pháp lý hoặc thủ tục hành chính thì cơ quan quản lý cần chủ động tháo gỡ. Ngược lại, nếu nguyên nhân nằm ở năng lực tài chính hoặc năng lực triển khai của doanh nghiệp thì chủ đầu tư phải có trách nhiệm tái cơ cấu nguồn vốn, tìm kiếm đối tác liên doanh, M&A hoặc chấp nhận nhường cơ hội cho nhà đầu tư khác.

Diệu Hoa