Chứng khoán

Sở Giao dịch Chứng khoán TP HCM (HoSE) vừa công bố thị phần môi giới quý I/2026. Theo đó, VND tiếp tục xếp thứ 7 với 4,78% thị phần, tăng nhẹ so với cuối năm 2025. Tuy nhiên, nếu so với những năm trước đây, thị phần của VND đã bị các đối thủ trong ngành vượt mặt.

Thị phần môi giới tụt hạng

Gian đoạn trước năm 2024, VND nằm trong nhóm “ông lớn” Top 3 về thị phần môi giới, chỉ đứng sau VPS, SSI với thị phần môi giới duy trì trên 8%. Tuy nhiên từ những năm gần đây, cuộc cạnh tranh trong ngành môi giới trở nên gay gắt khi hàng loạt công ty chứng khoán có tên tuổi gia nhập thị trường, triển khai hàng loạt các chính sách miễn phí giao dịch như VPBankS, TCBS.

Theo các chuyên gia, một trong những nguyên nhân chính khiến VND bị giảm thị phần môi giới là do công ty này không tham gia vào cuộc đua miễn phí giao dịch, giảm lãi vay hay tăng hoa hồng môi giới. Trong khi các công ty chứng khoán khác đẩy mạnh các chính sách ưu đãi để thu hút nhà đầu tư. Theo quan điểm của Ban Lãnh đạo VND, không theo đuổi thị phần bằng mọi giá như miễn phí giao dịch hay giảm lãi vay, vì điều đó ảnh hưởng đến lợi ích cổ đông và không tạo ra giá trị bền vững. Từ quan điểm thận trọng này đã kéo theo nguồn thu môi giới của VND suy giảm mạnh. Từ mức 400 - 500 tỷ đồng, hiện doanh thu từ mảng này ở mức thấp trong hoạt động kinh doanh cốt lõi của VND.

Khi thị trường chứng khoán vận hành theo chu kỳ, các công ty chứng khoán xây dựng được hệ sinh thái tài chính toàn diện, bao gồm môi giới, ngân hàng đầu tư, quản lý quỹ,… sẽ nắm lợi thế áp đảo về thị phần. Đối với VND, chiến lược đi ngược số đông, cùng những gián đoạn vận hành do hệ thống gặp sự cố đã dẫn đến sự sụt giảm thị phần môi giới.

Cổ phiếu xuống sát giá sổ sách

Diễn biến giá cổ phiếu VND phần nào phản ánh chính xác tình hình kinh doanh cũng như chiến lược của doanh nghiệp này. Từ cuối năm 2023 đến nay, giá cổ phiếu VND vẫn giao dịch quanh vùng giá sổ sách. Tính đến phiên giao dịch ngày 28/5, cổ phiếu VND giao dịch quanh vùng giá 17.750 đồng/cp. Trong khi đó, SSI, TCX, HCM, VCI đều thiết lập các mốc giá cao hơn. Đáng quan ngại hơn, trung bình mỗi phiên chỉ 15-20 triệu cổ phiếu VND được khớp lệnh.

Theo các chuyên gia tài chính, đến nay, VND vẫn đang lựa chọn mô hình kinh doanh thận trọng: Không tăng vốn ồ ạt, không cạnh tranh lãi suất bằng mọi giá, không mở rộng quy mô nhân sự trong giai đoạn cao trào. Mô hình này có thể giúp doanh nghiệp này duy trì chất lượng tài sản, kiểm soát rủi ro và bảo toàn biên lợi nhuận, nhất là sau biến cố trái phiếu Trung Nam. Tuy nhiên, trong bối cảnh ngành chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu, việc VND “đứng ngoài” cuộc đua cũng đồng nghĩa với nguy cơ bị bỏ lại phía sau khi thị phần môi giới tiếp tục bị thu hẹp.

Thách thức giành lại thị phần

Chia sẻ tại Đại hội đông cổ đông (ĐHĐCĐ) thường niên năm 2026, bà Phạm Minh Hương - Chủ tịch HĐQT VND cho rằng sau nhiều biến động, công ty buộc phải "đi chậm lại" để xử lý nhiều vấn đề nội tại, bao gồm sự cố bị tấn công hệ thống và những vấn đề liên quan đến thị trường trái phiếu. Bà Hương thừa nhận, VND đã bỏ lỡ cơ hội gia tăng thị phần khi phải tập trung nguồn lực xử lý các vấn đề liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp cũng như khắc phục hậu quả từ hệ thống giao dịch.

Sau giai đoạn khó khăn tài chính liên quan đến nhóm trái phiếu Trung Nam, EVN đã đề xuất phương án xử lý cho nhóm dự án năng lượng tái tạo, đây là bước tiến quan trọng không chỉ với Trung Nam mà cả với VND. Hiện công ty còn hơn 4.000 tỷ đồng trái phiếu liên quan đến Trung Nam và đang phối hợp để tái cơ cấu nhằm đảm bảo dòng tiền trả gốc, lãi cho nhà đầu tư trong thời gian tới.

Theo kế hoạch, giai đoạn tới sẽ là thời điểm VND trở lại đường đua với mục tiêu vừa chuyển đổi mô hình kinh doanh, vừa duy trì hiệu quả sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) ở mức tối thiểu 15% trong 5 năm tới. Tại ĐHĐCĐ vừa qua, cổ đông đã thông qua kế hoạch kinh doanh năm 2026 với mục tiêu doanh thu đạt 5.569 tỷ đồng, tăng 9% so với năm trước; lợi nhuận sau thuế đạt 2.414 tỷ đồng, tăng 19%. Theo đó, VND dự kiến phát hành tổng cộng tối đa 462 triệu cổ phiếu thông qua 3 phương án để tăng vốn. Trong đó, công ty dự kiến phát hành riêng lẻ tối đa 106,6 triệu cổ phiếu cho nhà đầu tư; chào bán cho cổ đông hiện hữu và phát hành tối đa 30 triệu cổ phiếu ESOP cho người lao động…

Dù còn nhiều việc dang dở, nhưng VND đang trở lại đường đua, nỗ lực giành lại thị phần. Đây là thách thức rất lớn đối với doanh nghiệp này trong bối cảnh cạnh tranh ngành chứng khoán ngày càng khốc liệt hơn.

Hà Phương