Kinh tế
Khung chiến lược phát triển cho Quy hoạch TP Hồ Chí Minh tầm nhìn 100 năm
Lập Quy hoạch tổng thể TP HCM mang ý nghĩa chiến lược trong quá trình xây dựng TP trở thành đô thị toàn cầu, trung tâm kinh tế, tài chính, đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực châu Á.
Khung chiến lược phát triển với 5 trụ cột
Thành phố Hồ Chí Minh sau sáp nhập, bao gồm 03 tỉnh, thành là Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, có diện tích hơn 6.700km2, dân số hơn 14 triệu người, là “siêu đô thị”, trung tâm kinh tế, tâm điểm thu hút đầu tư và là động lực tăng trưởng lớn nhất Việt Nam, cũng như khu vực Đông Nam Á. Hiện nay, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, đóng góp trên 23% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước và 20,7% kim ngạch xuất nhập khẩu; trung tâm tài chính, thương mại và đổi mới sáng tạo của cả nước. Cùng với việc mở rộng địa giới hành chính, Thành phố đề xuất các cơ chế, chính sách phát triển đô thị phù hợp để tăng trưởng bứt phá, tạo đà thực hiện thắng lợi các mục tiêu, cùng đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
Nghị quyết số 260/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 98/2023/QH15 ngày 24/6/2023 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, trong đó đã chính thức xác lập mô hình mới phát triển tích hợp đồng bộ không gian, hạ tầng, kinh tế - xã hội sau sáp nhập 03 tỉnh, thành thông qua Quy hoạch Tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh. Việc xây dựng và triển khai Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, xác định các chiến lược phát triển đột phá, tái cấu trúc không gian phát triển và phân bố chức năng kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh nhằm tối ưu hóa nguồn lực, tránh mâu thuẫn, xung đột nội vùng, nâng cao hiệu quả đầu tư, chất lượng sống, vị thế của Thành phố Hồ Chí Minh trong Vùng Đông Nam Bộ, cả nước và khu vực.
Ngày 26/12/2025, Hội đồng nhân dân Thành phố đã ban hành Nghị quyết số 88/2025/NQ-HĐND quy định nội dung, định mức chi phí, đơn giá, trình tự, thủ tục, thành phần hồ sơ lập, thẩm định, phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh; Ngày 13/3/2026, Ủy ban nhân dân Thành phố ban hành Quyết định số 1463/QĐ-UBND về giao cơ quan lập Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh và tổ chức huy động nguồn lực hỗ trợ hợp pháp để thực hiện.
Đặc biệt mới đây, ngày 19/5/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết đã đặt ra yêu cầu xây dựng quy hoạch tổng thể Thành phố với tầm nhìn 100 năm, nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, tạo không gian và động lực phát triển mới, ổn định, lâu dài, nâng cao năng lực chống chịu biến đổi khí hậu cho Thành phố, vùng Thành phố Hồ Chí Minh. Quy hoạch không gian phát triển thành phố theo tư duy đa cực, tích hợp, kết nối, vận hành theo mô hình quản trị đa trung tâm, hài hòa giữa phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, giữa phát triển hiện đại và bảo tồn, lưu giữ các giá trị truyền thống. Việc triển khai thực hiện Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước cơ hội mang tính thời đại, phát biểu định hướng tại diễn đàn khoa học đầu tiên của Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức trong quá trình triển khai lập Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh theo Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19 tháng 5 năm 2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới, ông Võ Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho biết.
Theo Chủ tịch Hội đồng nhân dân TP HCM, Diễn đàn Khoa học do Thường trực Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Quy hoạch - Kiến trúc và Sở Tài chính tổ chức Hội thảo “Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh - tầm nhìn 100 năm”, là diễn đàn đầu tiên của Thành phố Hồ Chí Minh trong quá trình triển khai lập Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh theo Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19 tháng 5 năm 2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới. Đây là bước đi thiết thực nhằm xây dựng cơ sở khoa học vững chắc để hoàn chỉnh khung chiến lược phát triển. Để quy hoạch thực sự mang “tầm nhìn 100 năm”.
Tại diễn đàn, các nhóm vấn đề trọng tâm đã được các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học thảo luận. Cụ thể, thứ nhất, về khung chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, ông Võ Văn Minh chỉ đạo: Cần xác định vị thế chiến lược của Thành phố Hồ Chí Minh trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trọng tâm là hiến kế phát triển 5 trụ cột kinh tế đột phá: (1) Công nghiệp công nghệ cao; (2) Logistics gắn với cảng biển, hàng không, khu mậu dịch tự do; (3) Trung tâm Tài chính quốc tế; (4) Du lịch và công nghiệp văn hóa; (5) Giáo dục, y tế, khoa học - công nghệ. Quá trình này phải bảo đảm cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng bền vững, phát triển xã hội bao trùm và việc củng cố các nguồn lực phục vụ phát triển dài hạn, đặc biệt là nguồn nhân lực.
Thứ hai, về định hướng cấu trúc không gian đô thị: Cần một chiến lược không gian linh hoạt, bền vững cho mô hình siêu đô thị trước biến động công nghệ và biến đổi khí hậu. Đề nghị thảo luận việc tái cấu trúc không gian sau hợp nhất, tối ưu hóa lợi thế từng khu vực trong mô hình chính quyền hai cấp, gắn với bảo tồn bản sắc kiến trúc và sinh thái đa dạng.
Thứ ba, về hệ thống hạ tầng kỹ thuật: Hạ tầng giao thông vùng là khung phát triển then chốt. Cần đánh giá, điều chỉnh các trục liên kết vùng trước đây nay đã trở thành nội thành. Tăng cường kết nối Bắc - Nam, kết nối cảng biển và định hướng quy hoạch năng lượng, cấp thoát nước, thông tin liên lạc… dựa trên nền tảng khoa học vững chắc.
Thứ tư, về tài nguyên, môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu: Cần xác định và bảo vệ các khu vực đa dạng sinh học cao, vùng đất ngập nước trước áp lực đô thị hóa, công nghiệp hóa. Phát triển hạ tầng bền vững, ưu tiên tái chế, năng lượng tái tạo, phân vùng rủi ro thiên tai và thích ứng chủ động với biến đổi khí hậu.
Thường trực Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định sẽ nghiêm túc tiếp thu các ý kiến đóng góp của chuyên gia, nhà khoa học và các bên liên quan để hoàn thiện định hướng Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh, bảo đảm tính khoa học, khả thi và chiến lược dài hạn; qua đó tạo nền tảng cho sự phát triển nhanh, bền vững của Thành phố trong thế kỷ XXI và những giai đoạn tiếp theo.
Hội thảo được kỳ vọng sẽ mở đầu cho chuỗi hoạt động nghiên cứu, tham vấn rộng rãi nhằm huy động trí tuệ của các chuyên gia trong nước và quốc tế, góp phần xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành đô thị toàn cầu, trung tâm kinh tế, tài chính, đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực châu Á trong tương lai.
Đổi mới tư duy quy hoạch cho TP HCM
Góp ý về quy hoạch, TS Trần Du Lịch, nguyên Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP HCM, cho rằng cần đổi mới tư duy lập quy hoạch bởi với quy mô hiện tại, TP HCM không còn là một đô thị đơn lẻ, mà đang tiến gần mô hình vùng đại đô thị giống như Thượng Hải, Toyo, Seoul, vùng đô thị New York…
Do đó, quy hoạch TP HCM đến năm 2050, tầm nhìn 100 năm, cần chuyển từ tư duy quy hoạch mở rộng đô thị thành tư duy xây dựng một trung tâm kinh tế, đổi mới sáng tạo, có sức cạnh tranh toàn cầu; chuyển tư duy từ quy hoạch đất sang quy hoạch hệ sinh thái kinh tế.
"Nếu quy hoạch trước đây thường phải trả lời câu hỏi đất này làm gì thì tư duy quy hoạch mới phải trả lời câu hỏi ngành kinh tế nào sẽ tạo ra giá trị giá tăng cao nhất, con người sẽ sống và làm việc như thế nào, hệ thống hạ tầng nào giúp tăng năng suất mang tính đột phá và những nhân tố nào bảo đảm phát triển bền vững, bao trùm, thích ứng với biến đổi khí hậu", TS Trần Du Lịch nêu.
TS Trần Du Lịch cũng đề nghị làm rõ hơn mô hình phát triển đa cực, đa trung tâm, lấy giao thông công cộng làm xương sống phát triển đô thị - gắn kết mô hình TOD, định hướng bám sông, hướng biển. Đặc biệt, chuyên gia cho rằng cần chú trọng yếu tố thích ứng với biến đổi khí hậu, coi đây là trụ cột của quy họach.
"Quy hoạch tổng thể cần làm rõ mục tiêu và chỉ tiêu cho từng mốc thời gian năm 2035, năm 2045 và năm 2075 theo các nội dung trung tâm tài chính quốc tế, trung tâm logistics và cảng biển quốc tế, trung tâm đổi mới sáng tạo, đô thị biển - sông nước, thành phố vận hành dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo…
Quy hoạch hiện đại không chỉ phải trả lời câu hỏi thành phố sẽ xây thêm những gì mà còn phải trả lời câu hỏi quan trọng hơn là trong 25, 50, 100 năm tới TP HCM sẽ giữ vai trò gì trong mạng lưới các thành phố toàn cầu của châu Á và thế giới", TS Trần Du Lịch góp ý.