Phân tích - Bình luận

Sau gần 8 năm nằm trong danh sách theo dõi, TTCK Việt Nam đã bước vào giai đoạn chuẩn bị cuối cùng cho việc được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026.

Từ nay đến ngày hiệu lực 21/9, Việt Nam cần hoàn thiện thêm những điều kiện vận hành nào theo quy định của FTSE, thưa bà?

Sau đánh giá giữa kỳ tháng 3/2026 và thông báo ngày 7/4 xác nhận việc nâng hạng TTCK của Việt Nam sẽ diễn ra vào tháng 9/2026, trọng tâm của FTSE Russell từ nay đến thời điểm triển khai là thực thi vận hành, thay vì các tiêu chí đủ điều kiện bổ sung.

Ở giai đoạn này, chúng tôi tập trung vào việc đảm bảo các cải thiện về tiếp cận thị trường gần đây tiếp tục vận hành trơn tru, mức độ sẵn sàng vận hành của mô hình môi giới toàn cầu dành cho nhà đầu tư quốc tế, và sự phối hợp hiệu quả khi tiến gần đến thời điểm triển khai. Đây là thông lệ tiêu chuẩn đối với bất kỳ thị trường nào bước vào một sự kiện chỉ số lớn.

Ở thời điểm hiện tại, Việt Nam vẫn đang đi đúng lộ trình để được chính thức nâng hạng vào tháng 9/2026.

Từ các trao đổi của bà với các nhà quản lý quỹ tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, những mối quan ngại lớn nhất khi triển khai vốn vào Việt Nam là gì ngoài những nội dung đã được đề cập trong tài liệu công bố của FTSE? Từ kinh nghiệm các thị trường đã được nâng hạng tương tự (Qatar, UAE, Saudi Arabia), Việt Nam hiện giống với thị trường nào nhất, thưa bà?

Từ các cuộc trao đổi với các thành viên thị trường toàn cầu, Việt Nam được nhìn nhận rộng rãi là một thị trường tăng trưởng với lộ trình cải cách rõ ràng và khả năng tiếp cận ngày càng được cải thiện.

Các chủ đề như hiệu quả trong quy trình thanh toán và hậu giao dịch, cũng như khả năng mở rộng thực chất sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài, là những vấn đề phổ biến ở các thị trường đang trong quá trình chuyển đổi này và không chỉ riêng Việt Nam.

Trong các trường hợp nâng hạng trước đây, Việt Nam giống với những thị trường như Saudi Arabia, nơi việc đưa vào chỉ số đi kèm với sự phát triển nhanh chóng về mặt thể chế. Trong nhiều trường hợp, những thay đổi có ý nghĩa nhất của thị trường lại diễn ra sau khi được đưa vào chỉ số, khi sự tham gia quốc tế tăng lên và các thông lệ thị trường tiếp tục trưởng thành.

Indonesia đã bị FTSE đưa vào diện theo dõi tăng cường dù đã là thị trường mới nổi từ lâu. Những bài học nào từ trường hợp Indonesia mà Việt Nam cần lưu ý trong vài năm đầu sau khi được nâng hạng? Và xa hơn, theo bà, Việt Nam cần chứng minh những gì để có thể được xem xét nâng lên nhóm cao hơn?

Kinh nghiệm của Indonesia cho thấy việc phân loại thị trường không phải là sự kiện một lần. Các thị trường được đánh giá liên tục, và việc duy trì khả năng tiếp cận cũng như các tiêu chuẩn vận hành quan trọng không kém so với việc đạt được chúng ban đầu. Các vấn đề liên quan đến chất lượng dữ liệu, tính minh bạch và sự nhất quán trong vận hành có thể nhanh chóng ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư nếu không được xử lý.

Sau khi được đưa vào chỉ số, chúng tôi mong muốn Việt Nam duy trì đà cải cách theo hướng phù hợp với thông lệ quốc tế, bao gồm việc triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), áp dụng cơ chế giao dịch omnibus, và giải quyết các hạn chế về sở hữu nước ngoài. Việc tiếp tục tương tác với nhà đầu tư toàn cầu khi thị trường phát triển cũng sẽ là yếu tố then chốt.

Về dài hạn, việc nâng lên nhóm thị trường mới nổi nâng cao thường mất nhiều năm và đòi hỏi đáp ứng các tiêu chí như phát triển thị trường ngoại hối ở mức độ cao hơn. Ở thời điểm hiện tại, trọng tâm phù hợp vẫn là triển khai thành công việc nâng hạng năm 2026.

Trên thực tế, các quỹ thụ động sẽ phân bổ vốn đúng theo từng giai đoạn này, hay có thể vào sớm hoặc muộn hơn? Nếu các quỹ toàn cầu lớn tham gia và tập trung mua khoảng 32 cổ phiếu trong rổ chỉ số, điều gì thường xảy ra với phần còn lại của thị trường ở các quốc gia đã trải qua quá trình tương tự, thưa bà?

Việc đưa vào chỉ số theo từng giai đoạn đến năm 2027 được thiết kế nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi diễn ra có trật tự và dễ quản lý, có tính đến năng lực thị trường và thanh khoản. Trên thực tế, các quỹ thụ động thường giao dịch sát với thời điểm của từng giai đoạn đưa vào chỉ số, trong khi các nhà quản lý chủ động có thể giao dịch trước hoặc sau tùy theo quy định và hạn chế của họ.

Ở các thị trường đã trải qua chuyển đổi tương tự, dòng vốn ban đầu thường tập trung vào các cổ phiếu đủ điều kiện vào chỉ số, phản ánh cách vốn gắn với chỉ số tham chiếu được phân bổ. Tuy nhiên, theo thời gian, hiệu ứng lan tỏa rộng hơn thường xuất hiện khi sự tham gia của nhà đầu tư quốc tế nâng cao tiêu chuẩn quản trị, minh bạch và thanh khoản của toàn thị trường.

Trân trọng cảm ơn bà!

[ Đặng Trường thực hiện ]