Phân tích - Bình luận

Đối với các quốc gia châu Á đang nỗ lực đối phó với giá dầu tăng cao, đà tăng giá của đồng USD đang khiến gánh nặng càng thêm lớn. Trong bối cảnh kỳ vọng về việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nâng lãi suất ngày càng gia tăng và những bất ổn kinh tế bao trùm, các nước châu Á đang gặp nhiều khó khăn hơn trong việc bảo vệ đồng nội tệ của mình.

Những nỗ lực hỗ trợ tỷ giá đang được tăng cường trên khắp châu Á. Theo Reuters, Quỹ hưu trí quốc gia Hàn Quốc đã tiến hành thực hiện các giao dịch phòng ngừa rủi ro tỷ giá giúp đồng won phục hồi sau khi chạm mức thấp nhất trong 17 năm.

Trong khi đó, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ công bố một loạt biện pháp nhằm hỗ trợ đồng rupee, bao gồm các chương trình hoán đổi ngoại tệ với điều kiện ưu đãi.

Đồng USD tăng giá sau khi báo cáo việc làm của Mỹ được công bố cuối tuần trước. Bất chấp lời kêu gọi cắt giảm lãi suất từ Tổng thống Trump, thị trường ngày càng tin rằng Fed sẽ buộc phải nâng lãi suất để đối phó với áp lực lạm phát gia tăng.

Trong bối cảnh căng thẳng tiếp diễn, đồng rupiah của Indonesia là đồng tiền chịu ảnh hưởng nặng nề nhất châu Á, giảm hơn 7% kể từ ngày 27/2. Mức giảm này nối dài xu hướng suy yếu kéo dài trước đó của đồng rupiah xuống các mức thấp kỷ lục.

Theo sau là đồng won Hàn Quốc, peso Philippines, baht Thái Lan và rupee Ấn Độ. Đồng ringgit của Malaysia, vốn tương đối ổn định nhờ lợi thế là quốc gia xuất khẩu dầu mỏ, cũng đã suy yếu do những biến động chính trị trong nước.

Các yếu tố nội tại cũng đang tác động đến diễn biến tỷ giá. Bà Lin Li, Giám đốc nghiên cứu thị trường toàn cầu khu vực châu Á của MUFG, nhận định với Nikkei: “Châu Á là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ cú sốc giá dầu, nhưng mức độ tác động không giống nhau ở mọi quốc gia.”

Theo bà, sự khác biệt nằm ở cơ cấu năng lượng, mức độ phụ thuộc vào nhập khẩu và lượng dự trữ nhiên liệu của từng nước. “Mức độ phụ thuộc và quy mô dự trữ chiến lược, bao gồm dự trữ của chính phủ, doanh nghiệp Nhà nước và khu vực tư nhân, phần nào giải thích sự khác biệt trong diễn biến của các đồng tiền,” bà nói.

Sức khỏe tài khóa và mức độ tin cậy của chính phủ cũng là những yếu tố quan trọng. Bà Lavanya Venkateswaran, chuyên gia kinh tế cấp cao phụ trách ASEAN và Ấn Độ tại OCBC Bank, cho biết: “Bên cạnh câu chuyện về các nước nhập khẩu hay xuất khẩu dầu mỏ và hàng hóa cơ bản, còn có các yếu tố riêng của từng quốc gia.”

Những yếu tố đó bao gồm tiến độ cải cách kinh tế và quy mô các nguồn lực tài khóa mà chính phủ có thể huy động để ứng phó với cú sốc hiện nay.

Mặc dù mức độ suy yếu khác nhau, các quốc gia có đồng tiền mất giá mạnh đều đang đối mặt với những lựa chọn chính sách khó khăn.

Biện pháp rõ ràng nhất là tăng lãi suất. Ngày 20/5, Ngân hàng Trung ương Indonesia bất ngờ tăng lãi suất điều hành thêm 50 điểm cơ bản lên 5,25% sau một cuộc họp bất thường. Đây là tháng thứ hai liên tiếp nước này tăng lãi suất, cho thấy giới hoạch định chính sách tiền tệ Indonesia ngày càng coi việc bảo vệ tỷ giá là nhiệm vụ cấp bách.

Ngày 23/4, Ngân hàng Trung ương Philippines cũng nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 4,5%. Tuần trước, cơ quan này tiếp tục cho biết đang cân nhắc một đợt tăng lãi suất ngoài lịch trình.

“Câu chuyện lớn ở đây là lãi suất tại nhiều nước châu Á vẫn còn quá thấp,” bà Trinh Nguyen, chuyên gia kinh tế cấp cao phụ trách các thị trường mới nổi châu Á tại Natixis, nhận xét.

Cụ thể, chuyên gia này cho biết Philippines nâng lãi suất từ 4,25% lên 4,5%, nhưng lạm phát hiện ở mức 7,2%. Điều đó có nghĩa là lãi suất thực vẫn đang âm. Trong khi đó, lãi suất tại Mỹ, châu Âu, Anh và Nhật Bản đều cao hơn.

Theo Nikkei, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) nhiều khả năng sẽ nâng lãi suất tại cuộc họp chính sách ngày 15 - 16/6.

Tuy nhiên, một số chuyên gia đặt câu hỏi liệu việc nâng lãi suất có thực sự hợp lý hay không, khi cú sốc giá nhiên liệu vốn đã khiến điều kiện tài chính trở nên thắt chặt hơn.

“Cuối cùng, các ngân hàng trung ương sẽ phải cân bằng giữa mục tiêu kiềm chế lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Đây là một quyết định cực kỳ khó khăn. Căng thẳng càng kéo dài, quyết định đó càng trở nên khó khăn hơn”, chuyên gia Lin Li cảnh báo.

Hơn nữa, lãi suất thấp không phải nguyên nhân duy nhất khiến các đồng tiền bị bán tháo. Mỗi quốc gia đều đang đối mặt với những vấn đề mang tính cấu trúc riêng.

Tại Indonesia, kế hoạch gần đây nhằm đưa hoạt động xuất khẩu nguyên liệu thô vào sự kiểm soát của Nhà nước, đã làm gia tăng dòng vốn rút khỏi nước này.

Tháng 1 vừa qua, MSCI cũng cảnh báo có thể hạ Indonesia từ nhóm thị trường mới nổi xuống nhóm thị trường cận biên do lo ngại về chất lượng quản trị của thị trường chứng khoán nước này.

Ông Jason Tuvey, Phó Kinh tế trưởng phụ trách các thị trường mới nổi tại Capital Economics, nhận định trong một báo cáo rằng: “Các đợt tăng lãi suất hiện nay chỉ giống như một miếng băng dán tạm thời. Điều thực sự cần thiết là một sự thay đổi rõ ràng trong định hướng chính sách theo hướng thân thiện hơn với nhà đầu tư. Ít nhất cho đến nay, điều đó vẫn chưa xuất hiện.”

Đối với Việt Nam, áp lực từ giá dầu tăng và đồng USD mạnh lên cũng đang hiện hữu, song nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định phần nào giúp giảm bớt sức ép so với một số nền kinh tế nhập khẩu năng lượng trong khu vực.

Chính phủ tiếp tục đặt mục tiêu kiểm soát lạm phát ở mức khoảng 4,5% trong năm 2026, đồng thời duy trì các biện pháp điều hành linh hoạt đối với tỷ giá và thị trường tiền tệ.

Tuy nhiên, nếu giá dầu thế giới duy trì ở mức cao trong thời gian dài, áp lực lạm phát nhập khẩu và chi phí sản xuất trong nước vẫn sẽ là những thách thức cần được theo dõi chặt chẽ.

Cẩm Anh