Chuyên đề

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, con số này tương đương với việc mỗi ngày TP HCM phải thu khoảng 2.800 tỷ đồng -một quy mô nguồn thu khổng lồ, bằng tổng thu của nhiều địa phương cộng lại.

Thu - chi ngân sách và kích hoạt đầu tư

Nhìn lại nửa đầu năm, bức tranh kinh tế của Thành phố ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực: Tăng trưởng GRDP: Quý I đạt 8,23%, cao hơn mức tăng trưởng bình quân của cả nước (7,8%). Về phát triển doanh nghiệp, trong 5 tháng đầu năm, tỷ lệ doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng trưởng ấn tượng gần 30%.

Đáng chú ý, ở lĩnh vực xây dựng và phát triển hạ tầng trọng điểm, nhiều dự án lớn như các tuyến metro, đường cao tốc liên tục được khởi công và tháo gỡ vướng mắc.

Tuy nhiên, thách thức phía trước vẫn rất lớn. Theo các kịch bản tăng trưởng hiện nay, nếu duy trì tốc độ như thời gian qua, Thành phố sẽ gặp khó khăn để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng từ 10 - 11% trong năm nay (thực tế có thể thấp hơn mục tiêu khoảng 1,7 điểm phần trăm). Riêng về thu ngân sách, tính đến ngày 10/6, TP.HCM mới đạt khoảng 51,5% dự toán năm, thấp hơn mức bình quân toàn quốc (54,7%).

Tại buổi làm việc của Thủ tướng Lê Minh Hưng và đoàn công tác Chính phủ với Ban Thường vụ Thành ủy TP HCM, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, TP HCM có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế cả nước. Bình quân hàng năm đóng góp khoảng 23–25% GDP và từ 28–30% tổng thu ngân sách quốc gia. Riêng năm 2026, TP HCM được giao nhiệm vụ phấn đấu đạt tổng thu ngân sách 1 triệu tỷ đồng.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, cứ mỗi 1% tăng trưởng của TP.HCM sẽ đóng góp khoảng 0,23 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung của cả nước. Chính vì vậy, lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với sự phát triển của thành phố.

Bộ trưởng Bộ Tài chính đề nghị TP HCM tập trung đẩy mạnh các chỉ tiêu tăng trưởng chủ lực gồm công nghiệp, thương mại, dịch vụ; xuất nhập khẩu, đầu tư công... Các chỉ tiêu này TP HCM đang đạt thấp hơn bình quân cả nước.

Bộ trưởng cũng lưu ý TP HCM cần dành sự quan tâm đặc biệt cho cộng đồng doanh nghiệp.

Hiện nay, TP HCM có hơn 340.000 doanh nghiệp đang hoạt động, chiếm khoảng 32% tổng số doanh nghiệp của cả nước. Tuy nhiên, khu vực kinh tế tư nhân và kinh tế ngoài nhà nước vẫn tăng trưởng thấp hơn kỳ vọng.

"Có 4 vấn đề cần tập trung tháo gỡ là: mặt bằng sản xuất, đất đai; thủ tục hành chính; tiếp cận nguồn vốn; và phát triển nguồn nhân lực. Trong đó, đầu tư công phải thực sự đóng vai trò dẫn dắt, tạo sức lan tỏa và kích hoạt các nguồn lực đầu tư xã hội", ông Ngô Văn Tuấn góp ý

Bên cạnh đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng cho biết Chính phủ đang tích cực nghiên cứu, hoàn thiện nhiều chính sách riêng cho TP HCM. Những kiến nghị mà Thành phố đã nêu liên quan đến phân cấp, phân quyền, thủ tục đầu tư và đất đai là rất xác đáng.

Trung tâm tài chính - Nguồn lực tạo hiệu ứng lan tỏa

Một trong những động lực được kỳ vọng sẽ tạo đòn bẩy lớn cho TP HCM thực hiện các nhiệm vụ được giao trong thời gian tới, không chỉ dừng ở cơ chế ở một số cơ chế, chính sách riêng lẻ; ngược lại, việc hoàn thiện xây dựng Luật Đô thị đặc biệt và sớm được trình, xem xét để thông qua, mới là nền tảng chính sách lâu dài nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của Thành phố.

Hiện tại, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang được xây dựng và triển khai lấy ý kiến góp ý không chỉ nhấn mạnh về các cơ chế trao quyền mạnh mẽ hơn về quản trị, đổi mới sáng tạo cho TP HCM, còn được kỳ vọng khơi nguồn lực tài chính và năng lực quản trị của khu vực doanh nghiệp để góp phần hiện thực hóa các chính sách thành động lực tăng trưởng mới. Vai trò của Trung tâm tài chính quốc tế tại TPHCM cũng được kỳ vọng không tách rời khỏi các lợi thế của TP HCM, nhưng đồng thời đó cũng sẽ là nguồn lực tạo hiệu ứng lan tỏa cho cả nước.

Theo yêu cầu của Chính phủ, Trung tâm tài chính quốc tế tại TP HCM sớm cụ thể hóa các sản phẩm tài chính phù hợp với nhu cầu phát triển của Thành phố, như trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu công trình...

Cùng với đó, xây dựng cơ chế để doanh nghiệp phát hành trái phiếu thông qua Trung tâm tài chính quốc tế tại TP HCM. Các sản phẩm và mô hình mới sẽ được triển khai theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), bảo đảm thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhưng vẫn kiểm soát được rủi ro.

Đặc biệt, theo số liệu được đưa ra, việc huy động nguồn lực bên ngoài thông qua trung tâm tài chính được xác định là yêu cầu cấp thiết khi tổng chi cho đầu tư từ ngân sách cả nhiệm kỳ chỉ chiếm khoảng 22%. Đây là dư địa khổng lồ của TP HCM nhờ lợi thế tập trung phần lớn các quỹ đầu tư, định chế tài chính lớn và các nhà đầu tư toàn cầu hiện nay.

Nhìn vào những con số và định hướng chiến lược, có thể thấy TP HCM đang đứng giai đoạn "bản lề lịch sử". Áp lực lớn, chỉ tiêu cao, nhưng trọng trách lớn hơn nữa của Thành phố không chỉ là đảm bảo đạt chỉ tiêu tài chính, còn có vai trò trong kỳ vọng về một VIFC-HCMC thành công, đưa TP HCM từ một thực thể thu - chi và phân bổ, kích hoạt dòng vốn, thành một "thỏi nam châm" tự hút dòng vốn trung và dài hạn từ các định chế tài chính toàn cầu.

Lê Mỹ