Kinh tế địa phương

Bằng việc triển khai nền tảng cửa khẩu số và mô hình cửa khẩu thông minh đầu tiên tại Việt Nam, tỉnh đang kiến tạo môi trường xuất nhập khẩu thuận lợi, giảm chi phí cho doanh nghiệp, từng bước khẳng định vị thế trung tâm logistics hiện đại của khu vực.

"Mở đường" trên không gian số…

Nhìn lại giai đoạn trước, hình ảnh những đoàn xe container nối đuôi nhau chờ thông quan mỗi khi vào chính vụ nông sản luôn là bài toán nan giải đối với các nhà quản lý và doanh nghiệp. Sự phụ thuộc vào thủ tục giấy tờ thủ công, sức người và thời gian hành chính chính là nút thắt làm tăng chi phí bến bãi, giảm năng lực cạnh tranh của nông sản Việt.

Đây là điểm đột phá lớn nhất trong cải cách và số hóa quản trị logistics xuyên biên giới. Với quy trình mới, doanh nghiệp chỉ cần kê khai một lần duy nhất trên thiết bị thông minh và dễ dàng theo dõi tiến trình xử lý hàng hóa, phương tiện theo thời gian thực để chủ động điều phối vận tải.

Sau 4 năm vận hành ổn định, nền tảng này đã mang lại hiệu quả thiết thực cho cả hoạt động quản lý và cộng đồng doanh nghiệp. Đến nay, hệ thống đã thu hút khoảng 2.000 doanh nghiệp đăng ký tài khoản; 100% xe hàng đều thực hiện khai báo trực tuyến trước khi vào cửa khẩu với hơn 1,3 triệu phương tiện được xử lý thông suốt.

Chỉ tính riêng 5 tháng đầu năm 2026, luồng xe được xử lý qua cửa khẩu số đã đạt hơn 194 nghìn lượt, tăng trưởng mạnh mẽ so với cùng kỳ năm 2025. Song song đó, hạ tầng viễn thông vùng biên cũng được tỉnh đầu tư đồng bộ với gần 3.750 trạm BTS (trong đó có 338 trạm 5G), bảo đảm phủ sóng băng rộng di động đến 100% khu vực cửa khẩu.

Sự phát triển của không gian số đang làm thay đổi toàn diện diện mạo giao thương tại xứ Lạng, giúp minh bạch hóa quy trình, tối ưu hóa chi phí và giảm các tiêu cực phát sinh tại khu vực biên giới.

… đón dòng vốn đầu tư

Nền tảng cửa khẩu số tạo bệ phóng để Lạng Sơn đón đầu làn sóng đầu tư thế hệ mới và hiện thực hóa Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa thuộc cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Việt Nam) - Hữu Nghị Quan (Trung Quốc).

Điển hình là dự án Công viên Logistics Viettel Lạng Sơn với quy mô 143 ha, tổng vốn gần 3.300 tỷ đồng, công suất 1.500 xe/ngày. Đi đầu trong việc áp dụng hệ sinh thái công nghệ mới như IoT, 5G, AI, Big Data, Bản sao số (Digital Twins) cùng robot tự hành, drone... dự án giúp tối ưu quy trình vận hành, giúp doanh nghiệp tiết kiệm tới 40% chi phí logistics.

Cùng đó, Lạng Sơn đang đẩy nhanh tiến độ hiện thực hóa Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại đường chuyên dụng mốc 1119 - 1120 thuộc cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Việt Nam) - Hữu Nghị Quan (Trung Quốc). Cặp cửa khẩu thông minh Hữu Nghị và Tân Thanh dự kiến chính thức đưa vào vận hành trong tháng 6/2026. Với quy mô 14 làn xe hiện đại kết nối hai bên biên giới, mô hình này sẽ tối ưu hóa quy trình thông quan, rút ngắn thời gian luân chuyển của mỗi xe xuống không quá 1 phút 7 giây.

Kiến tạo môi trường giao thương minh bạch, bền vững

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn Nguyễn Cảnh Toàn đánh giá, Khu KTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn là khu kinh tế tổng hợp, trung tâm dịch vụ cửa khẩu và hậu cần logistics quốc gia và quốc tế; là cửa ngõ quan trọng nối Trung Quốc và các nước Đông Nam Á. Trong giai đoạn2025-2030, Lạng Sơn tiếp tục định vị kinh tế cửa khẩu là động lực tăng trưởng quan trọng.

Hiện nay, tỉnh đang tập trung tối đa nguồn lực để nâng cấp hạ tầng, phát triển thương mại - dịch vụ bền vững, đồng thời thắt chặt hợp tác với Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm logistics và đầu mối xuất nhập khẩu hàng đầu vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Trước bối cảnh, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh giai đoạn mới, lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn yêu cầu Ban Quản lý Khu Kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn cần đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Cùng đó, nghiên cứu tham mưu các giải pháp miễn, giảm phí phù hợp để tạo hành lang thông thoáng, biến Lạng Sơn thành thỏi nam châm thu hút các doanh nghiệp XNK. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong vận hành, xử lý công việc; rà soát, sửa đổi quy trình sử dụng Nền tảng cửa khẩu số bảo đảm tinh gọn, đơn giản, thuận tiện nhất cho doanh nghiệp.

Song song với hạ tầng công nghệ, Lạng Sơn sẽ ưu tiên đồng bộ các dịch vụ đi kèm như logistics, kiểm nghiệm, kiểm dịch theo hướng văn minh, hiện đại. Đây là giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa chi phí cho doanh nghiệp, thúc đẩy xây dựng khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới Việt - Trung, đưa Lạng Sơn trở thành hình mẫu của một vùng biên số minh bạch, hiệu quả và an toàn cho mọi dòng vốn đầu tư.

Lê Nam