Kiến nghị

Góp ý đối với Hồ sơ đề nghị xây dựng Luật Định danh và xác thực điện tử (Dự thảo), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá cao nỗ lực của cơ quan soạn thảo trong việc xây dựng một khung pháp lý thống nhất cho hoạt động định danh và xác thực điện tử.

Theo VCCI, việc nâng các quy định từ cấp nghị định lên cấp luật là cần thiết, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế số và chủ trương chuyển đổi số quốc gia. Đồng thời, việc hình thành một khuôn khổ pháp lý thống nhất sẽ góp phần khắc phục tình trạng phân tán giữa nhiều văn bản chuyên ngành, giảm chi phí xác minh lặp lại và tăng độ tin cậy cho các giao dịch điện tử.

Đặc biệt, cộng đồng doanh nghiệp ủng hộ định hướng Nhà nước kiến tạo nền tảng, doanh nghiệp tham gia cung cấp dịch vụ; cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cũng như việc công nhận lẫn nhau về danh tính điện tử với nước ngoài.

Tuy nhiên, VCCI cho rằng báo cáo đánh giá tác động hiện mới tập trung làm rõ các lợi ích vĩ mô như tiết kiệm chi phí xã hội, chống gian lận hay chống thất thu ngân sách, trong khi chưa lượng hóa đầy đủ chi phí tuân thủ mà doanh nghiệp phải gánh chịu khi thực hiện các nghĩa vụ định danh, liên kết và đồng bộ dữ liệu.

Theo đó, cơ quan soạn thảo cần bổ sung đánh giá chi phí ở cấp độ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, làm cơ sở xây dựng lộ trình thực hiện và các biện pháp hỗ trợ phù hợp.

Một trong những vấn đề được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là nguy cơ chồng lấn giữa hệ thống định danh mới với các cơ chế định danh đã tồn tại trong pháp luật chuyên ngành.

Hiện nay, nhiều lĩnh vực đã có các mã định danh riêng như mã số doanh nghiệp, mã thửa đất, mã hàng hóa theo tiêu chuẩn quốc tế GS1, số đăng ký quyền sở hữu trí tuệ hay mã định danh bất động sản… Theo VCCI, Dự thảo chưa làm rõ mối quan hệ giữa các mã định danh hiện hành với hệ thống định danh điện tử mới, từ đó có thể dẫn đến nguy cơ chồng chéo trong triển khai và làm tăng chi phí tuân thủ.

Do đó, cơ quan soạn thảo cần khẳng định rõ vai trò của Luật Định danh và xác thực điện tử là luật khung; đồng thời xác định rõ các cơ chế định danh đã được quy định trong pháp luật chuyên ngành sẽ tiếp tục được duy trì. Đặc biệt, việc bảo đảm tương thích với các tiêu chuẩn quốc tế như GS1 cần được coi là nguyên tắc xuyên suốt nhằm hỗ trợ hoạt động xuất khẩu và đáp ứng các yêu cầu mới của thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, VCCI cũng lưu ý đến nguy cơ phát sinh bất bình đẳng trong cạnh tranh khi Nhà nước vừa xây dựng nền tảng vừa tham gia cung cấp một số dịch vụ trên thị trường.

Theo Dự thảo, doanh nghiệp có thể tham gia hoạt động định danh và xác thực điện tử theo hai mô hình, gồm vận hành trên nền tảng do Nhà nước đầu tư hoặc tự triển khai toàn bộ hệ thống nếu đáp ứng đủ điều kiện.

Tuy nhiên, hồ sơ chính sách chưa làm rõ ranh giới giữa phần Nhà nước thực hiện và phần thị trường được xã hội hóa. Điều này có thể dẫn đến tình trạng doanh nghiệp tư nhân phải cạnh tranh với các đơn vị có lợi thế từ hạ tầng do Nhà nước đầu tư.

VCCI kiến nghị hồ sơ chính sách xác định rõ cách thức các chủ thể được tham gia mô hình vận hành trên nền tảng do Nhà nước đầu tư, đồng thời bổ sung nguyên tắc bảo đảm cạnh tranh bình đẳng giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân trong phần thị trường được xã hội hóa, phù hợp với pháp luật cạnh tranh và cam kết quốc tế.

Mối quan ngại tương tự cũng được đặt ra đối với ứng dụng định danh quốc gia VNeID khi Dự thảo dự kiến bổ sung thêm nhiều chức năng như chữ ký điện tử hay thanh toán số.

Theo VCCI, VNeID nên được xác định là hạ tầng nền tảng dùng chung, ưu tiên kết nối và chia sẻ dữ liệu cho doanh nghiệp khai thác thay vì trực tiếp cạnh tranh trong các phân khúc dịch vụ thương mại mà khu vực tư nhân đã đầu tư và đang cung cấp hiệu quả.

"Cần bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh bình đẳng giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân trong những lĩnh vực được xã hội hóa", VCCI kiến nghị.

Yến Nhung