Công nghệ

Phương thức kinh doanh trực tuyến không chỉ mở ra không gian tiêu thụ rộng lớn, giúp nông sản vùng mỏ "cất cánh", mà còn đặt ra những yêu cầu cấp bách trong công tác quản lý chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên môi trường số.

"Cú hích" thay đổi tư duy sản xuất và tiêu thụ

Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện, ngành nông nghiệp Quảng Ninh đã nhanh chóng bắt nhịp và chuyển mình mạnh mẽ. TMĐT không còn là một khái niệm xa lạ mà đã trở thành bệ phóng vững chắc cho các sản phẩm đặc sản địa phương. Sự dịch chuyển từ mô hình chợ truyền thống, thương lái thu mua sang các gian hàng số đã giúp người nông dân, các hợp tác xã (HTX) chủ động hơn trong việc tiếp cận thị trường toàn quốc.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã có 170 website được xác nhận đăng ký thông báo bán hàng và 1 website đã được xác nhận đăng ký hoạt động sàn TMĐT chuyên biệt tại địa chỉ ocopquangninh.com.vn. Đây được xem là "chợ số" chính thống, nơi quy tụ những tinh hoa nông sản, thủy sản của vùng đất Quảng Ninh, được kiểm định nghiêm ngặt trước khi tới tay người tiêu dùng.

Minh bạch nguồn gốc bằng công nghệ QR-code

Một trong những điểm sáng và là bước tiến đột phá của hệ thống TMĐT Quảng Ninh chính là việc chuẩn hóa quy trình minh bạch thông tin. Các sản phẩm nông sản, thủy sản khi tham gia sàn giao dịch đều bắt buộc phải gắn mã QR-code truy xuất nguồn gốc.

Tính đến nay, toàn tỉnh đã in và cấp phát 361.823 tem QR-code cho các cơ sở sản xuất, kinh doanh. Đây là giải pháp công nghệ quan trọng giúp người tiêu dùng dễ dàng dùng điện thoại thông minh để kiểm tra nguồn gốc, ngày sản xuất, hạn sử dụng và quy trình đóng gói. Đồng thời, giải pháp này nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm, tạo dựng niềm tin bền vững cho thương hiệu.

Cùng với việc mở rộng kênh phân phối trực tuyến, nhiều chủ thể OCOP trên địa bàn tỉnh đã và đang chủ động chuyển đổi phương thức sản xuất. Họ không còn sản xuất theo thói quen cũ mà hướng tới các tiêu chuẩn an toàn, hữu cơ, thực hành nông nghiệp tốt (VietGAP, GlobalGAP). Các đơn vị cũng đặc biệt chú trọng đầu tư vào mẫu mã, bao bì, nhãn mác để tăng sức cạnh tranh. Nhờ đó, nhiều sản phẩm OCOP của Quảng Ninh ngày càng khẳng định được chỗ đứng vững chắc trên các sàn TMĐT lớn và được người tiêu dùng trong, ngoài tỉnh đón nhận nồng nhiệt.

Theo chị Bùi Thị Nhàn, chủ cơ sở, chia sẻ: “Được sự tư vấn, hướng dẫn tận tình của cán bộ phường, cơ sở đã đưa các sản phẩm ruốc lên các sàn TMĐT như Ocop.com.vn, Shopee, Lazada… Chúng tôi ý thức rất rõ rằng, khi đưa sản phẩm ra thị trường mạng, tiếp cận lượng khách hàng khổng lồ và khó tính, thì việc nâng cao chất lượng đầu ra, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm là yếu tố sống còn”.

Quyết liệt đấu tranh với gian lận thương mại

Song song với những lợi ích vượt trội về kinh tế, sự bùng nổ của TMĐT cũng đặt ra không ít áp lực, thách thức đối với các cơ quan quản lý nhà nước. Môi trường mạng với đặc tính ẩn danh, xuyên biên giới và tốc độ lan tỏa nhanh vô tình trở thành mảnh đất màu mỡ cho các hành vi gian lận thương mại, kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng hoặc không rõ nguồn gốc xuất xứ. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và uy tín của các thương hiệu chân chính.

Nhằm xây dựng một môi trường kinh doanh trực tuyến minh bạch, lành mạnh và an toàn, thời gian qua, các sở, ngành, địa phương cùng lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã tăng cường phối hợp chặt chẽ, chia sẻ thông tin để kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Được biết, giai đoạn 2021-2025, lực lượng Quản lý thị trường đã phát hiện và xử lý 346 vụ vi phạm trong lĩnh vực TMĐT, xử phạt trên 6 tỷ đồng, trị giá hàng hóa vi phạm hơn 11 tỷ đồng. Công an tỉnh phát hiện, bắt giữ 2 vụ với 5 đối tượng, đồng thời xử phạt vi phạm hành chính đối với 18 chủ website và 43 vụ việc liên quan đến 43 đối tượng vi phạm. Riêng 5 tháng đầu năm 2026, lực lượng Quản lý thị trường kiểm tra, xử lý 104 vụ/113 hành vi, phạt tiền 1,2 tỷ đồng, trị giá hàng hóa phát mại dự kiến trên 132 triệu đồng, trị giá hàng hoá tiêu hủy 1,2 tỷ đồng.

Những số liệu quyết liệt trên là minh chứng cho thấy sự vào cuộc không có vùng cấm của các cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ninh, quyết tâm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng và các doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Để TMĐT phát triển bền vững, việc chỉ dùng các biện pháp chế tài, xử phạt là chưa đủ. Yếu tố cốt lõi là phải nâng cao nhận thức từ cả hai phía: người bán (doanh nghiệp, hộ kinh doanh) và người mua (người tiêu dùng). Ý thức được điều đó, các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và an toàn thực phẩm (ATTP) đang được tỉnh Quảng Ninh triển khai đồng bộ bằng nhiều hình thức đa dạng, sinh động.

Vừa qua, vào ngày 26/6, tại phường Hạ Long, Sở Công Thương đã tổ chức thành công hội nghị “Phổ biến quy định của pháp luật về ATTP; nâng cao nhận thức, kỹ năng ứng dụng thương mại điện tử trong hoạt động kinh doanh”. Hội nghị thu hút trên 150 đại biểu là cán bộ, công chức, hộ kinh doanh, doanh nghiệp trên địa bàn các phường trọng điểm: Hạ Long, Hồng Gai, Bãi Cháy, Cao Xanh, Hà Lầm. Tại đây, các đại biểu đã được lắng nghe các chuyên gia phổ biến sâu về: Quy định pháp luật và hướng dẫn nghiệp vụ về ATTP thuộc lĩnh vực ngành Công Thương năm 2026. Kỹ năng ứng dụng công nghệ, vận hành gian hàng số hiệu quả, bảo mật thông tin. Trang bị kỹ năng thực tế để phân biệt hàng thật - hàng giả; nắm rõ các quy định xử lý vi phạm đối với hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ hoặc xâm phạm sở hữu trí tuệ.

Trước đó, dòng chảy chuyển đổi số và phổ biến kiến thức đã được Sở Công Thương lan tỏa đồng đều khắp các địa phương trong tỉnh: Triển khai giải pháp ứng dụng TMĐT, chuyển đổi số thông qua mô hình mang tính đột phá: “Chợ số - Nông thôn số” tại chợ Ba Chẽ, giúp đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận phương thức thanh toán không tiền mặt và bán nông sản qua mạng.

Tổ chức hội nghị phổ biến kiến thức về ATTP cho 150 cơ sở sản xuất, kinh doanh tại các xã, phường: Quảng Yên, Liên Hòa, Đông Mai, Hiệp Hòa, Phong Cốc, Hà An. Tổ chức thành công 3 hội nghị tuyên truyền, cảnh báo các biến tướng nguy hiểm trong hoạt động bán hàng đa cấp bất chính cho 350 sinh viên Trường Đại học Hạ Long và 300 người dân tại địa bàn xã Đầm Hà, xã Đông Ngũ.

Theo kế hoạch, nhịp độ này sẽ không dừng lại. Dự kiến trong tháng 7/2026, Sở Công Thương sẽ tiếp tục gõ cửa các địa bàn tiếp theo như phường Mạo Khê (thị xã Đông Triều) và xã Đầm Hà (huyện Đầm Hà) để tổ chức các chuỗi hội nghị tương tự.

Khi các sản phẩm thực phẩm, nông sản OCOP được kinh doanh trên môi trường số bảo đảm đầy đủ các yếu tố: chất lượng cao, an toàn tuyệt đối và nguồn gốc rõ ràng, TMĐT sẽ hoàn thành sứ mệnh là cầu nối hiệu quả, ngắn nhất giữa nơi sản xuất và bàn ăn của mỗi gia đình. Đây không chỉ là giải pháp thúc đẩy kinh tế số phát triển mà còn là lá chắn vững chắc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, khẳng định và nâng cao giá trị vững chắc cho nông sản của tỉnh Quảng Ninh trên thị trường.

Lê Cường