Kinh tế thế giới
Giá dầu về mức trước xung đột Trung Đông, giảm nguy cơ đình lạm
Giá dầu giảm mạnh khi lưu thông qua eo biển Hormuz từng bước nối lại, giúp thị trường hạ bớt phần bù rủi ro địa chính trị.
Tuy nhiên, lạm phát cơ bản tại Mỹ còn cao và lập trường thận trọng của Fed cho thấy áp lực giá chưa kết thúc.
Giá dầu về mốc bình thường
Giá dầu Brent trong phiên 24/6 giảm hơn 4%, về quanh 73,7 USD/thùng, mức thấp nhất kể từ trước khi căng thẳng ở Iran leo thang cuối tháng 2. Giá dầu WTI cũng lùi về vùng 70 USD/thùng. Đà giảm này diễn ra khi thị trường ghi nhận thêm tín hiệu tàu dầu rời eo biển Hormuz, tuyến vận tải giữ vai trò then chốt đối với nguồn cung dầu toàn cầu.
Theo Reuters, giá dầu Brent có lúc giảm 4,3% xuống 73,76 USD/thùng trong phiên 24/6, còn giá dầu WTI giảm hơn 4% xuống 70,19 USD/thùng. Giá dầu Brent chạm vùng thấp nhất kể từ ngày 27/2, một ngày trước các cuộc tấn công vào Iran. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm cũng giảm về quanh 4,4%, phản ánh việc thị trường hạ bớt lo ngại về áp lực giá năng lượng.
Động lực trực tiếp đến từ triển vọng bình thường hóa một phần dòng chảy dầu qua Hormuz. Oman cho biết sẽ giữ eo biển này mở cho tàu thuyền, không áp phí qua lại, đồng thời thiết lập các tuyến tạm thời để hỗ trợ tàu rời khu vực. Cùng lúc, một số dữ liệu vận tải cho thấy lưu thông dầu thô qua vùng Vịnh bắt đầu phục hồi.
Tuy nhiên, mức độ phục hồi còn chưa chắc chắn. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho rằng nguồn cung dầu toàn cầu năm 2026 vẫn có thể giảm 3,9 triệu thùng/ngày, trước khi phục hồi mạnh vào năm 2027 nếu xuất khẩu Trung Đông được nối lại. IEA cũng lưu ý các rủi ro vận hành và chính trị, trong đó có việc rà phá, an ninh hàng hải và các thỏa thuận quá cảnh, vẫn có thể làm chậm quá trình bình thường hóa.
Một số nhà phân tích cho rằng thị trường đang loại dần phần bù rủi ro địa chính trị khỏi giá dầu, nhưng chưa thể coi đây là tín hiệu ổn định bền vững.
“Thị trường đang định giá kịch bản dầu Iran quay lại thị trường toàn cầu và eo biển Hormuz bình thường hóa”, Tim Waterer, chiến lược gia trưởng thị trường tại KCM Trade, nhận định. Ông cũng cho rằng nếu lệnh trừng phạt được nới lỏng, sản lượng và xuất khẩu của Iran có thể tăng tương đối nhanh nhờ lượng dầu đang được lưu trữ trên tàu.
Hạ nhiệt, nhưng chưa đủ
Giá dầu giảm giúp hạ bớt nguy cơ đình lạm, tức kịch bản tăng trưởng yếu đi trong khi lạm phát vẫn cao. Trong các tháng trước, cú sốc năng lượng đã làm tăng chi phí vận tải, nhiên liệu và kỳ vọng lạm phát, khiến thị trường lo ngại các ngân hàng trung ương phải giữ chính sách tiền tệ chặt lâu hơn.
Dù vậy, việc dầu quay lại vùng trước xung đột không đồng nghĩa áp lực lạm phát đã biến mất. Tại Mỹ, chỉ số PCE tháng 5, thước đo lạm phát được Fed theo dõi sát, tăng 4,1% so với cùng kỳ, mức cao nhất trong ba năm. PCE lõi, loại trừ giá năng lượng và thực phẩm, tăng 3,4%. Trước đó, CPI tháng 5 tăng 4,2% so với cùng kỳ.
Điều này cho thấy áp lực giá đang dịch chuyển từ nhóm năng lượng sang nhóm lõi và dịch vụ, nơi chính sách tiền tệ khó “bỏ qua” hơn. Tại cuộc họp ngày 17/6, cuộc họp đầu tiên dưới thời Chủ tịch Fed Kevin Warsh, Fed giữ lãi suất ở vùng 3,50–3,75%. Tuy nhiên, dự báo mới cho thấy một nửa số quan chức Fed nghiêng về khả năng phải tăng lãi suất trong năm nay.
Các chuyên gia nhận định thỏa thuận liên quan Iran có thể giúp giảm giá nhiên liệu, nhưng không giải quyết toàn bộ bài toán của Fed. Trước khi xung đột leo thang, kinh tế Mỹ đã có dấu hiệu nóng lên, trong khi lạm phát lõi vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Fed. Nói cách khác, giá dầu giảm giúp rủi ro đình lạm bớt căng thẳng, nhưng chưa đủ để xác lập một chu kỳ nới lỏng tiền tệ mới.
Triển vọng nửa cuối năm vì vậy nhiều khả năng không phải một đường giảm tuyến tính của giá dầu. Nếu thỏa thuận Mỹ-Iran giữ được hiệu lực và lưu thông qua Hormuz tiếp tục phục hồi, giá dầu có thể còn chịu áp lực giảm. Ngược lại, bất kỳ gián đoạn mới nào tại eo biển này hoặc tại các điểm nóng Trung Đông đều có thể kéo phần bù rủi ro quay lại rất nhanh.
Tác động với Việt Nam
Với Việt Nam, giá dầu hạ nhiệt giúp giảm áp lực chi phí đẩy lên lạm phát trong nước. Đây là diễn biến có lợi sau giai đoạn giá xăng dầu, điện, nước và chi phí nhà ở góp phần kéo CPI đi lên.
Theo Cục Thống kê, CPI tháng 5 tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước và tăng 0,29% so với tháng trước. Bình quân 5 tháng đầu năm, CPI tăng 4,31%, trong khi CPI cơ bản tăng 4,04%. Nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng mạnh nhất, tiếp đến là giao thông và hàng ăn, dịch vụ ăn uống.
Nếu giá dầu thế giới tiếp tục giảm, áp lực lên giá xăng dầu trong nước có thể hạ nhiệt thêm, qua đó hỗ trợ mục tiêu kiểm soát lạm phát. Tuy nhiên, tác động này không tự động triệt tiêu các sức ép khác. Giá dịch vụ, chi phí đầu vào, tỷ giá và kỳ vọng lạm phát vẫn là các biến số cần theo dõi.
Ở chiều ngược lại, USD còn ở vùng cao khiến bài toán điều hành tỷ giá khó hơn. Khi đồng bạc xanh mạnh, Việt Nam đối mặt rủi ro nhập khẩu lạm phát qua hàng hóa định giá bằng USD, đồng thời dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ bị thu hẹp. Vì vậy, tác động tích cực từ giá dầu giảm cần được đặt cạnh sức ép tỷ giá và mục tiêu ổn định vĩ mô trong các tháng tới.