Chứng khoán

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, bà Nguyễn Hoài Thu, CFA, Phó Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Quỹ VinaCapital cho biết, tổng hòa các yếu tố cho thấy môi trường vĩ mô hiện vẫn mang tính “trung hòa”, khi các động lực tăng trưởng dài hạn còn hiện hữu. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, thị trường đang chịu áp lực từ giá nhiên liệu cùng với chi phí vốn tăng và tâm lý thận trọng của nhà đầu tư.

- Thưa bà, 5 tháng vừa qua, thị trường chứng khoán có những biến động theo bối cảnh biến động bên ngoài và các áp lực trong nước. Bà có thể chia sẻ góc nhìn về bối cảnh vĩ mô và các yếu tố chi phối thị trường những tháng vừa qua?

Trong 5 tháng đầu năm, thị trường chứng khoán Việt Nam vận động trong bối cảnh chịu tác động đồng thời từ các yếu tố bên ngoài và áp lực trong nước. Trên bình diện quốc tế, xung đột địa chính trị tại Trung Đông kéo dài đã tạo sức ép lên giá năng lượng, qua đó lan tỏa sang lạm phát và chi phí sản xuất, ảnh hưởng đến sức cầu ở cả nội địa và quốc tế.

Trong nước, nền kinh tế vẫn duy trì tăng trưởng nhưng chưa có sự bứt phá. Áp lực lạm phát gia tăng, với chỉ số CPI tháng 5 tăng 5,6% so với cùng kỳ, khiến dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ trở nên hạn chế hơn. Đồng thời, hệ thống ngân hàng cũng đối mặt với áp lực thanh khoản khi tăng trưởng tín dụng vượt đáng kể so với huy động vốn, kéo theo mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao.

Tuy vậy, nền kinh tế vẫn có những điểm sáng đáng ghi nhận trong 5 tháng đầu năm, đặc biệt là dòng vốn FDI, với vốn giải ngân tăng gần 10% và vốn đăng ký mới tăng mạnh 35% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài vào triển vọng dài hạn của Việt Nam. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 9,1% trong 5 tháng đầu năm, cùng với chỉ số quản trị mua hàng (PMI) đã duy trì ở mức trên 50 trong 11 tháng liên tiếp cho thấy các lĩnh vực sản xuất và công nghiệp tiếp tục tăng trưởng tích cực.

Tổng hòa các yếu tố này cho thấy môi trường vĩ mô hiện vẫn mang tính “trung hòa”, khi các động lực tăng trưởng dài hạn còn hiện hữu, nhưng trong ngắn hạn, thị trường đang chịu áp lực từ giá nhiên liệu cùng với chi phí vốn tăng và tâm lý thận trọng của nhà đầu tư.

- Từ bối cảnh này, bà nhìn nhận như thế nào về diễn biến thị trường chứng khoán thời gian qua? Bất chấp các yếu tố thuận lợi từ việc thị trường vượt qua kỳ review nâng hạng tháng 3, định giá thị trường về mức thấp nếu loại trừ một số nhóm như VIC, lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết vẫn tích cực… vậy vì sao dòng tiền trên thị trường ngày càng hẹp và khối nhà đầu tư nước ngoài cũng vẫn đang tiếp tục bán ròng?

Mặc dù chỉ số VN-Index có thời điểm vượt 1.900 điểm, lập đỉnh lịch sử mới, mức tăng của chỉ số hoàn toàn đến từ nhóm cổ phiếu Vingroup. Có đến hơn 2/3 số cổ phiếu trên HOSE giảm trong 5 tháng đầu năm, cho thấy bức tranh chung không thực sự tích cực như diễn biến của chỉ số. Đồng thời, thanh khoản thị trường duy trì ở mức thấp và không cải thiện đáng kể, phản ánh dòng tiền đang thu hẹp.

Nguyên nhân của hiện tượng này đến từ nhiều yếu tố. Thứ nhất, mặt bằng lãi suất vẫn duy trì ở mức cao khiến chi phí cơ hội của việc đầu tư vào cổ phiếu tăng lên, làm giảm sức hấp dẫn tương đối của kênh chứng khoán. Thứ hai, áp lực thanh khoản trong hệ thống tài chính khiến dòng tiền trở nên thận trọng hơn. Thứ ba, khối nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục duy trì trạng thái bán ròng với giá trị lớn trong thời gian qua, tạo thêm áp lực lên thị trường. Dòng tiền nước ngoài trong khoảng một năm qua đã đổ về các thị trường có nhiều cơ hội đầu tư trong các lĩnh vực công nghệ, AI, bán dẫn như Mỹ, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản, do đó đã rời khỏi những thị trường có ít cơ hội đầu tư trong các ngành này, trong đó có Việt Nam.

Dù nền tảng cơ bản của doanh nghiệp vẫn tích cực, tâm lý thị trường và điều kiện thanh khoản lại đang đóng vai trò chi phối lớn hơn trong ngắn hạn, dẫn đến việc dòng tiền chưa lan tỏa rộng.

- Tại báo cáo mới đây, VinaCapital nhận định có hơn 70% cổ phiếu trên thị trường đang được giao dịch dưới mức định giá P/E 10 lần. Ngoài yếu tố này, đâu là những yếu tố sẽ chi phối/ tăng sức hút của thị trường và bà dự báo gì về thị trường trong nửa cuối năm?

Xét về định giá, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đang ở vùng hấp dẫn trong tương quan lịch sử. Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu thuộc Tập đoàn Vingroup, P/E dự phóng của VN-Index hiện chỉ quanh mức 10 lần, tiệm cận vùng đáy của nhiều năm. Một tỷ lệ lớn các cổ phiếu trên thị trường đang giao dịch ở mức định giá rất thấp, chỉ tương đương các giai đoạn thị trường chịu tác động của những cú sốc lớn trong quá khứ.

Bên cạnh yếu tố định giá tạo nền tảng cho khả năng hồi phục, chúng tôi cho rằng có một số động lực quan trọng sẽ tiếp tục nâng đỡ và gia tăng sức hấp dẫn của thị trường trong thời gian tới.

Trước hết, các chính sách điều hành linh hoạt của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đang góp phần duy trì ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, cũng như hỗ trợ mặt bằng lãi suất và thanh khoản hệ thống. Chúng tôi kỳ vọng các chính sách tài khóa sẽ được đẩy mạnh hơn trong nửa cuối năm, đặc biệt trong các lĩnh vực đầu tư công, xây dựng và tiêu dùng – qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực tới nền kinh tế và thị trường chứng khoán.

Thứ hai, triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết vẫn tương đối tích cực, với tăng trưởng dự kiến khoảng 15% mỗi năm trong hai năm tới, qua đó tiếp tục củng cố kỳ vọng của nhà đầu tư và hỗ trợ xu hướng chung của thị trường.

Ngoài ra, câu chuyện nâng hạng thị trường tiếp tục là một điểm nhấn trung và dài hạn. Việt Nam đã được FTSE đưa vào danh sách thị trường mới nổi và đang tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí để hướng tới việc được MSCI xem xét nâng hạng trong thời gian tới, qua đó có thể góp phần thu hút thêm dòng vốn đầu tư nước ngoài.

- Bà có dự báo gì nói riêng về làn sóng IPO và cơ hội huy động vốn của doanh nghiệp nói chung trong thời gian tới?

Trong thời gian tới, chúng tôi cho rằng hoạt động IPO sẽ tiếp tục diễn ra nhưng theo hướng thận trọng và có chọn lọc hơn. Doanh nghiệp sẽ cân nhắc kỹ thời điểm niêm yết, đặc biệt trong bối cảnh mặt bằng lãi suất vẫn ở mức tương đối cao và thanh khoản thị trường chưa thực sự dồi dào – với giá trị giao dịch bình quân chỉ quanh 20–25 nghìn tỷ đồng/phiên và có xu hướng giảm dần từ đầu năm.

Vì vậy, làn sóng IPO khó bùng nổ ngay trong ngắn hạn, mà nhiều khả năng sẽ diễn ra theo từng đợt, gắn với sự cải thiện dần của điều kiện thị trường, đặc biệt là thanh khoản và khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư.

Ở góc nhìn rộng hơn, nhu cầu huy động vốn của nền kinh tế Việt Nam vẫn rất lớn, đặc biệt ở các lĩnh vực hạ tầng, năng lượng và tài chính. Đây là cơ sở quan trọng cho nhiều kênh huy động vốn song song với IPO, từ phát hành riêng lẻ, trái phiếu doanh nghiệp đến các thương vụ M&A..., đồng thời tiếp tục củng cố vai trò của thị trường vốn như một kênh dẫn vốn trung và dài hạn cốt lõi cho nền kinh tế.

- Đối với nhà đầu tư quan tâm đầu tư chứng chỉ quỹ, theo bà cần lưu ý những điểm nào khi nhìn về hiệu suất quỹ, đánh giá triển vọng và lựa chọn đầu tư?

Đối với nhà đầu tư quan tâm đến chứng chỉ quỹ, điều quan trọng không chỉ là nhìn vào hiệu suất ngắn hạn mà cần đánh giá quỹ trên một góc nhìn tổng thể và dài hạn. Lịch sử cho thấy việc duy trì đầu tư liên tục và dài hạn sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn so với việc cố gắng lựa chọn thời điểm thị trường.

Nhà đầu tư nên đặc biệt chú trọng đến triết lý đầu tư, quy trình lựa chọn cổ phiếu cũng như khả năng quản trị rủi ro của quỹ. Một quỹ có chiến lược rõ ràng, tập trung vào các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, triển vọng tăng trưởng dài hạn và định giá hợp lý sẽ có khả năng tạo giá trị bền vững hơn theo thời gian.

Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa danh mục và duy trì tính kỷ luật trong đầu tư là yếu tố rất quan trọng, giúp hạn chế rủi ro và tận dụng được các cơ hội khi thị trường biến động. Trong bối cảnh nhiều nhà đầu tư có xu hướng chờ đợi các nhịp điều chỉnh để giải ngân, cần lưu ý rằng việc đứng ngoài thị trường có thể dẫn đến rủi ro bỏ lỡ những giai đoạn tăng mạnh, thường xuất hiện bất ngờ khi định giá đang ở mức hấp dẫn.

Với nhà đầu tư dài hạn, cách tiếp cận phù hợp là duy trì kỷ luật đầu tư, lựa chọn các quỹ có nền tảng vững chắc và đồng hành cùng sự tăng trưởng của nền kinh tế trong dài hạn.

- Trân trọng cảm ơn Bà!

Lê Mỹ (thực hiện)