Ô tô - Xe máy

Sau 5 tháng đầu năm 2026, thị trường ô tô Việt Nam tiếp tục ghi nhận tăng trưởng về doanh số, nhưng phía sau những con số tích cực là một sự thay đổi đáng chú ý trong cơ cấu tiêu dùng. Người Việt không chỉ mua nhiều xe hơn mà còn đang lựa chọn những kiểu xe rất khác so với một thập kỷ trước. Các dòng SUV, crossover và MPV ngày càng chiếm ưu thế, trong khi sedan từng là biểu tượng của ô tô gia đình tiếp tục đánh mất thị phần.

Theo số liệu tổng hợp từ báo cáo bán hàng của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), Hyundai Thành Công Việt Nam và VinFast, tổng doanh số ô tô mới trong 5 tháng đầu năm 2026 đạt 283.606 xe, tăng hơn 76.000 xe so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng các thành viên VAMA tiêu thụ 156.729 xe, tăng khoảng 20%.

Tuy nhiên, tăng trưởng không diễn ra đồng đều giữa các phân khúc. Sedan là nhóm xe duy nhất ghi nhận doanh số đi xuống. Trong 5 tháng đầu năm, các thành viên VAMA bán được 11.214 xe sedan, giảm gần 2.800 xe so với cùng kỳ năm 2025. Ngược lại, SUV đạt 33.533 xe, tăng hơn 7.700 xe; crossover đạt 14.237 xe, tăng hơn 4.100 xe; còn MPV đạt 22.286 xe, tăng gần 2.800 xe.

Những con số này cho thấy sedan không còn là lựa chọn mặc định của khách hàng mua xe lần đầu. Thay vào đó, phần lớn người tiêu dùng đang chuyển sang các mẫu xe gầm cao có cấu hình 5 hoặc 7 chỗ.

Điều đáng chú ý là sự thay đổi này không đơn thuần xuất phát từ tâm lý chuộng xe gầm cao hay điều kiện đường sá tại Việt Nam. Nếu nhìn rộng hơn, đây là một phần của xu hướng đang diễn ra trên toàn cầu, nơi chiếc sedan dần nhường vai trò trung tâm cho SUV và crossover.

Khoảng 10-15 năm trước, khi một gia đình quyết định mua ô tô, câu hỏi đầu tiên thường là nên chọn sedan hay hatchback. Ngày nay, câu hỏi ấy đã thay đổi thành nên chọn SUV cỡ A, B, C hay MPV. Điều đó phản ánh sự thay đổi trong cách người tiêu dùng định nghĩa một chiếc xe gia đình.

Trước đây, ô tô chủ yếu phục vụ nhu cầu đi làm hoặc di chuyển trong đô thị. Hiện nay, cùng một chiếc xe phải đáp ứng nhiều mục đích hơn: đưa đón con đi học, đi công tác, về quê cuối tuần, du lịch đường dài hay thậm chí chở nhiều hành lý cho những chuyến đi nhiều ngày. Trong bối cảnh đó, tính đa dụng trở thành yếu tố được ưu tiên hơn cảm giác lái hay kiểu dáng.

SUV và crossover đáp ứng khá tốt những yêu cầu này. Không gian nội thất rộng hơn, vị trí ngồi cao, khoang hành lý lớn và khả năng vận hành trên nhiều điều kiện mặt đường khiến nhóm xe gầm cao trở thành lựa chọn phù hợp với nhiều đối tượng khách hàng. Quan trọng hơn, khoảng cách về giá giữa sedan và SUV đã thu hẹp đáng kể.

Nếu như trước đây muốn sở hữu một chiếc SUV, khách hàng phải bỏ thêm vài trăm triệu đồng so với sedan cùng hạng, thì hiện nay mức chênh lệch chỉ còn vài chục triệu đồng, thậm chí nhiều mẫu crossover có giá tương đương sedan. Điều này khiến lợi thế về chi phí của sedan không còn rõ rệt như trước.

Ở góc độ khác, chính các hãng xe cũng góp phần thúc đẩy xu hướng này. Trong khoảng 5-7 năm trở lại đây, hầu hết nhà sản xuất đều tập trung nguồn lực phát triển SUV và crossover. Nhờ sử dụng các nền tảng khung gầm và hệ truyền động dùng chung, chi phí sản xuất giữa sedan và SUV không còn chênh lệch lớn. Tuy nhiên, SUV lại mang về biên lợi nhuận cao hơn, đồng thời có sức hút lớn hơn trên thị trường.

Kết quả là danh mục sản phẩm ngày càng nghiêng về xe gầm cao. Một khách hàng có ngân sách khoảng 700-900 triệu đồng hiện có thể lựa chọn hàng loạt mẫu SUV hoặc crossover đến từ nhiều thương hiệu khác nhau, trong khi số lượng sedan mới ngày càng ít. Khi nguồn cung thay đổi, thị hiếu của người tiêu dùng cũng dần dịch chuyển theo.

Xu hướng này không chỉ diễn ra tại Việt Nam. Tại Mỹ, SUV đã vượt sedan từ nhiều năm trước. Hàng loạt mẫu sedan từng bán chạy như Ford Fusion hay Chevrolet Malibu lần lượt bị khai tử để nhường chỗ cho các dòng SUV và bán tải. Ngay cả những thương hiệu vốn nổi tiếng với sedan như Toyota hay Honda cũng chứng kiến doanh số các mẫu sedan giảm dần, trong khi RAV4, CR-V hay Highlander trở thành các sản phẩm chủ lực.

Tại châu Âu, crossover cỡ nhỏ đang thay thế dần hatchback truyền thống. Còn ở Trung Quốc - thị trường vốn rất chuộng sedan, SUV và crossover cũng liên tục mở rộng thị phần nhờ sự bùng nổ của xe điện và xe hybrid.

Điều đó cho thấy sự thu hẹp của sedan không phản ánh việc dòng xe này trở nên lỗi thời. Trên thực tế, sedan vẫn sở hữu nhiều ưu điểm về khí động học, khả năng vận hành ổn định, tiết kiệm nhiên liệu và mang lại cảm giác lái tốt hơn ở tốc độ cao. Đây vẫn là lựa chọn phù hợp với những khách hàng thường xuyên di chuyển trên đường trường hoặc đề cao trải nghiệm cầm lái.

Tuy nhiên, thị trường ngày nay không còn ưu tiên mẫu xe có một thế mạnh nổi bật, mà hướng tới những sản phẩm đáp ứng được nhiều nhu cầu cùng lúc. Trong cuộc cạnh tranh về tính đa dụng, SUV, crossover và MPV đang chiếm ưu thế rõ rệt.

Với đà tăng trưởng hiện tại, thị phần xe gầm cao nhiều khả năng sẽ còn tiếp tục mở rộng trong những năm tới. Sedan sẽ chưa biến mất khỏi thị trường, nhưng vai trò của dòng xe từng thống trị doanh số trong nhiều năm có lẽ sẽ chỉ còn là một lựa chọn dành cho nhóm khách hàng có nhu cầu và sở thích riêng, thay vì là "mặc định" của số đông như trước.

Thanh Trà