Khởi nghiệp
Kết nối startup hiệu quả năng lượng
"Một công nghệ tốt là điều kiện cần. Nhưng để đi từ Lab đến Market, startup cần đồng thời xây dựng bốn năng lực: hiểu thị trường, quản trị tài sản trí tuệ, chứng minh mô hình kinh doanh và kết nối được hệ sinh thái.
Khi bốn yếu tố này hội tụ, công nghệ mới thực sự tạo ra giá trị kinh tế và tác động xã hội".
Đó là thông điệp được TS Hứa Thùy Trang – đại diện BK Holdings – nhấn mạnh tại Diễn đàn "WATT'S NEXT? Kết nối thế hệ trẻ đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực hiệu quả năng lượng" trong phiên thảo luận "Từ Lab đến Market: đâu là đường tắt hiệu quả?".
Khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường
Theo TS Hứa Thùy Trang, đối với lĩnh vực hiệu quả năng lượng, điều này càng có ý nghĩa khi Việt Nam đang hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0". Một công nghệ tiết kiệm năng lượng chỉ thực sự thành công khi được doanh nghiệp ứng dụng, giúp giảm chi phí sản xuất, giảm phát thải carbon và nâng cao năng lực cạnh tranh. "Nói cách khác, giá trị của nghiên cứu không nằm trong phòng thí nghiệm mà nằm ở khả năng tạo ra tác động trên thị trường", TS Hứa Thùy Trang chia sẻ.
Theo kinh nghiệm của BK Holdings, để thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường, bất kỳ nhóm nghiên cứu hay startup công nghệ nào cũng cần trả lời bốn câu hỏi cốt lõi.
Trước hết, công nghệ phải giải quyết được một vấn đề cụ thể của thị trường. Nhà đầu tư hay doanh nghiệp chỉ quan tâm công nghệ đó giúp khách hàng tiết kiệm bao nhiêu chi phí, tăng hiệu quả như thế nào hay tạo ra giá trị gì mới. Trong bối cảnh chuyển đổi xanh, cơ hội thị trường đang mở ra rất lớn đối với các giải pháp quản lý năng lượng thông minh, trí tuệ nhân tạo trong tối ưu vận hành, vật liệu tiết kiệm năng lượng, hệ thống giám sát tiêu thụ điện hay các nền tảng số phục vụ chuyển đổi xanh.
Thứ hai là chiến lược quản trị tài sản trí tuệ. Theo TS Trang, nhiều startup vẫn coi sở hữu trí tuệ chỉ là việc đăng ký sáng chế hoặc nhãn hiệu. Trong khi đó, tài sản trí tuệ của doanh nghiệp còn bao gồm dữ liệu, phần mềm, thuật toán, bí quyết công nghệ, thương hiệu và mạng lưới đối tác. Những tài sản vô hình này mới chính là nền tảng tạo nên lợi thế cạnh tranh và giá trị doanh nghiệp trong dài hạn. Nếu thiếu chiến lược sở hữu trí tuệ ngay từ đầu, doanh nghiệp sẽ gặp nhiều khó khăn trong quá trình gọi vốn, mở rộng thị trường hoặc hợp tác quốc tế.
Thứ ba là mức độ sẵn sàng của công nghệ. Một công nghệ tốt chưa chắc là một sản phẩm tốt. Một sản phẩm tốt cũng chưa chắc là một mô hình kinh doanh tốt. Chính vì vậy, BK Holdings luôn khuyến nghị các nhóm nghiên cứu chuyển từ tư duy Technology Push sang Market Pull, nghĩa là phát triển công nghệ dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường và đồng hành cùng doanh nghiệp ngay từ giai đoạn nghiên cứu. Thành công chỉ đến khi có sự kết nối giữa trường đại học, doanh nghiệp, nhà đầu tư, cơ quan quản lý và các tổ chức trung gian trong một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh.
Lợi thế đi kèm điểm nghẽn của startup công nghệ
Theo TS Hứa Thùy Trang, trong những năm gần đây BK Holdings đã tham gia nhiều chương trình hợp tác quốc tế về thích ứng biến đổi khí hậu và hiệu quả năng lượng. Sau đại dịch COVID-19, khi nhiều doanh nghiệp trong nước gặp khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ quốc tế, BK Holdings đã kết nối các nhà đầu tư tư nhân với những nhóm nghiên cứu mạnh trong các phòng thí nghiệm của các trường đại học để hình thành các startup công nghệ.
Đặc biệt, nhiều nhóm nghiên cứu của Đại học Bách khoa Hà Nội đã phát triển các công nghệ lõi như pin dòng chảy, tự động hóa, AI và chuyển đổi số với nền tảng khoa học vững chắc. Đây là lý do nhiều dự án có thể gọi vốn ngay từ giai đoạn rất sớm và đạt mức định giá cao.
Một lợi thế khác là khả năng học hỏi nhanh từ môi trường quốc tế. Qua các chương trình hợp tác với doanh nghiệp Nhật Bản, chỉ sau vài tháng thực tập, nhiều sinh viên đã thay đổi tư duy, tiếp thu phương pháp quản trị và tích hợp công nghệ tiên tiến để phát triển các giải pháp AI và chuyển đổi số phù hợp với bối cảnh Việt Nam.
Bên cạnh những lợi thế, TS Hứa Thùy Trang cũng chỉ ra ba điểm nghẽn lớn nhất của startup công nghệ Việt Nam, trong đó có cả startup hiệu quả năng lượng.
Thứ nhất là tư duy thị trường còn nhỏ. Nhiều startup chỉ xác định thị trường mục tiêu trong phạm vi một khu công nghiệp, một tỉnh thành hoặc trong nước. Trong khi đó, nhà đầu tư luôn đánh giá quy mô thị trường ở tầm ASEAN hoặc toàn cầu.
Thứ hai là khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và sản xuất quy mô lớn. Nhiều công nghệ chứng minh được trong phòng thí nghiệm nhưng gặp khó khăn khi sản xuất hàng loạt do chi phí vật liệu, chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn kỹ thuật và thiếu mô hình kinh doanh phù hợp.
Thứ ba là năng lực thương mại hóa của đội ngũ sáng lập. Phần lớn startup công nghệ xuất thân từ kỹ thuật nên rất giỏi về công nghệ nhưng còn hạn chế trong kỹ năng thuyết trình, xây dựng mô hình kinh doanh và giao tiếp với nhà đầu tư. Đây cũng chính là vai trò mà BK Holdings đang tập trung hỗ trợ thông qua các chương trình ươm tạo, tăng tốc khởi nghiệp và kết nối đầu tư.