Chứng khoán

Nhu cầu đầu tư hằng năm của Việt Nam dự kiến tăng từ khoảng 160 tỷ USD hiện nay lên 270 tỷ USD vào năm 2030 và khoảng 500 tỷ USD vào năm 2045. Điều này đòi hỏi thị trường vốn phải phát triển theo hướng sâu rộng hơn, bởi kênh tín dụng ngân hàng không còn đủ khả năng đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế.

Ông Nguyễn Thế Minh- Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư - Phó Giám đốc Khối Kinh doanh Ban Tổng giám đốc, Công ty Cổ phần Chứng khoán An Bình – ABS trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp.

- Nếu so với năm 2025, bức tranh IPO nửa đầu năm 2026 vừa qua của các doanh nghiệp dường như có sự chững lại. Ông nhìn nhận tổng quan ra sao về bức tranh này?

Đúng là hoạt động IPO nửa đầu năm 2026 đã không được tưng bừng như 2025. Vì 2025, đặc biệt ở thời điểm 6 tháng cuối năm cũ, đã có hàng loạt “deal” (thương vụ) IPO diễn ra, với các doanh nghiệp chứng khoán, như VCK, TCX hay là VPX. Cả 3 đơn vị này khi lên sàn đều đạt một quy mô IPO khá lớn. Kế đó và vắt qua đầu năm 2026, đã có một số thương vụ mới diễn ra như HPA, hay gần đây nhất là DMX. Tuy nhiên, so sánh về số lượng hay kỳ vọng thì rõ ràng hoạt động IPO chưa thực sự sôi động.

Có 3 lý do theo tôi đã dẫn đến bức tranh có phần thiếu “rực rỡ” này.
Đầu tiên là yếu tố tính chu kỳ. Thông thường các hoạt động IPO sẽ rơi vào thời điểm cuối năm. Đây là thời điểm mà các doanh nghiệp đã chuẩn bị hồ sơ xong, các thủ tục pháp lý cũng đã xử lý hoàn tất và một giai đoạn mà các tổ chức IB cũng sẽ cần thời gian để chuẩn bị các vấn đề về hồ sơ, thủ tục và thông báo từ Ủy ban chứng khoán Nhà nước.

Thứ hai, yếu tố của thị trường. Sau khi hoàn tất thủ tục, doanh nghiệp phải đánh giá thị trường có thuận lợi hay không, nếu chưa thì họ sẽ tạm dừng. Đối chiếu với thị trường trong 6 tháng đầu năm vừa qua, đặc biệt nhất là bước sang quý 2, thanh khoản của thị trường tương đối thấp. Do đó, doanh nghiệp có thể sẽ phải dời lại 6 tháng cuối, đặc biệt nhất là giai đoạn cuối quý 3 sang đầu quý 4, khi thanh khoản thị trường tích cực hơn.

Thứ ba, yếu tố liên quan đến áp lực rút vốn của nhà đầu tư nước ngoài. Hiện đang có rất nhiều kỳ vọng là có thể đâu đó tháng 9 sẽ là thời điểm mà dòng vốn nước ngoài sẽ có nhiều yếu tố hội tụ để quay trở lại thị trường. Trước đó, dòng vốn nước ngoài rút ròng cũng là rào cản khiến cho các doanh nghiệp e ngại việc IPO.

- Vậy ở 6 tháng còn lại, có thể đặt kỳ vọng IPO ở những nhóm doanh nghiệp nào?

Từ nay đến cuối năm, sẽ có hai nhóm thương vụ lớn đáng để chờ đợi.

Đầu tiên là nhóm doanh nghiệp Nhà nước. Trong nhóm này, chúng ta đang thấy mục tiêu của Chính phủ là muốn thúc đẩy IPO và cổ phần hóa các doanh nghiệp Nhà nước để tăng nguồn và thậm chí hướng đến việc thoái vốn giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước. Hoạt động thoái vốn các doanh nghiệp trên sàn cũng song song với hoạt động thoái vốn các doanh nghiệp chuẩn bị niêm yết để bổ sung ngân sách và tái đầu tư hạ tầng. Do đó từ đây đến cuối năm thì hoạt động thoái vốn giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước để tăng tỷ lệ tự do chuyển nhượng, vừa đáp ứng được tư cách đại chúng cho doanh nghiệp Nhà nước niêm yết, và thứ nữa là để cùng đáp ứng Nghị quyết 79-NQ/TW.

Nghị quyết 79 phân loại rất rõ ràng các nhóm doanh nghiệp sở hữu cơ cấu Nhà nước. Nhóm có tính trọng yếu, tức là những nhóm ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, ví dụ trong đó có an ninh năng lượng thì sẽ nắm giữ tỷ lệ chi phối lớn. Còn đối với những doanh nghiệp ngoài những doanh nghiệp có tính trọng yếu, thì Nhà nước chỉ cần sở hữu dưới 50%. Như vậy một khuynh hướng thoái vốn giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước, IPO và niêm yết các doanh nghiệp nhà nước trong thời gian tới cũng sẽ khá là sôi động.

Thứ hai đó là nhóm tư nhân. Nhóm tư nhân này thực ra đã xuất hiện nhiều thương vụ, ví dụ như vừa rồi có Điện máy Xanh với quy mô IPO rất lớn. Có thể sắp tới trong lĩnh vực về truyền thông, giải trí thì chúng ta sẽ có Đất Việt, Galaxy. Song song đó có thể là MoMo trong lĩnh vực về tài chính cũng là một thương vụ lớn mà hiện nay chúng ta đang chờ đợi. Tương tự là VNPay cũng ở lĩnh vực tài chính…

Ngoài ra có thể sẽ còn nhiều doanh nghiệp đã lên kế hoạch, nhưng đến hiện tại chưa công bố sơ bộ lộ trình cụ thể và rõ ràng. Ví dụ như nhóm Thaco - nhóm có nhiều doanh nghiệp mạnh đang chưa niêm yết. Hoặc là trong nhóm của Geleximco - với những thành viên tập đoàn lớn.

Trong bối cảnh room tín dụng của các ngân hàng sẽ càng ngày càng siết chặt hơn. Ở đây chúng ta phải nhấn mạnh là room vẫn thoải mái nhưng đang không “bao” đủ với nhu cầu vốn hiện nay. Bởi vì nhu cầu vốn hiện nay phân bổ rất nhiều nhóm ngành nghề, đặc biệt tỷ trọng trong lĩnh vực đầu tư hạ tầng chiếm rất lớn. Vì vậy bắt buộc phải hướng đến việc “cân” lại từ thị trường vốn. Theo đó, các doanh nghiệp đang chưa niêm yết chắc chắn sẽ có động lực để IPO và niêm yết trong thời gian tới.

- Như vậy, có thể kỳ vọng từ nay đến cuối năm sẽ chứng kiến những thương vụ IPO lớn, hay là phải chờ đến năm sau, thưa ông?

Có khả năng chúng ta sẽ có một chu kỳ IPO, một cơn sóng IPO giá trị khoảng 50 tỷ USD, mốc thời gian sẽ từ 2026 đến 2028, tức là trong vòng 3 năm. Nhưng liệu là năm nay hay năm sau? - thì theo tôi nghĩ năm sau sẽ là điểm rơi về giá trị IPO rầm rộ, thanh khoản của IPO cũng nhiều và giá trị huy động vốn trên đợt IPO sẽ nhiều hơn so với 2026. Lý do điểm rơi 2027 hội tụ nhiều yếu tố.

Chúng ta thấy 2026 chỉ còn có 6 tháng, không có nhiều thời gian để doanh nghiệp đẩy nhanh kế hoạch, nhưng động lực vẫn còn. Vừa qua theo tôi tiếp xúc, có rất nhiều doanh nghiệp than phiền không tiếp cận được nguồn vốn vay của ngân hàng, thậm chí room cho vay phần lớn dành cho doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp vừa và nhỏ gần như không có lợi thế. Do đó doanh nghiệp cũng bắt đầu phải lên kế hoạch để sớm niêm yết trong thời gian tới nhằm huy động vốn. 2027 vì vậy mới là khoảng bùng nổ sóng IPO và chúng ta sẽ còn chứng kiến các thương vụ “bom tấn” IPO - lên sàn của doanh nghiệp.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Lê Mỹ thực hiện