Kinh tế địa phương

Trên vùng đất Luy Lâu cổ, tiếng chuông chùa Dâu, dáng tháp Bảo Nghiêm bên chùa Bút Tháp vẫn hiện diện giữa một không gian đang chuyển động từng ngày. Những tuyến đường mới được mở, các khu công nghiệp tiếp tục hoàn thiện, khu đô thị và hoạt động thương mại, dịch vụ từng bước hình thành diện mạo của một đô thị hiện đại.

Sự phát triển ấy đặt phường Trí Quả trước một bài toán không dễ: làm thế nào để mở rộng không gian công nghiệp, đô thị và dịch vụ nhưng không đánh mất những giá trị đã tạo nên căn cốt của vùng đất?

Câu trả lời được Đảng ủy phường xác định rõ: “Bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa phải trở thành trục chính của sự phát triển”. Công nghiệp, đô thị, giao thông hay thương mại, dịch vụ không thể đi thành những đường riêng, mà phải cùng hướng tới nâng cao đời sống người dân và làm giàu thêm bản sắc địa phương.

Lấy di sản làm “căn cước” của đô thị văn minh

Trí Quả sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa đặc biệt mà không phải địa phương nào cũng có được. Trên địa bàn phường hiện có 02 di tích quốc gia đặc biệt là chùa Dâu và chùa Bút Tháp, 06 bảo vật quốc gia cùng hệ thống đình, chùa, đền, nghè phân bố tại nhiều khu dân cư.

Đây không đơn thuần là những công trình kiến trúc cổ. Chùa Dâu gắn với trung tâm Phật giáo Luy Lâu và tín ngưỡng Tứ Pháp; chùa Bút Tháp lưu giữ những giá trị đặc sắc về kiến trúc, điêu khắc và tư tưởng Phật giáo Việt Nam, mang theo ký ức của cộng đồng qua nhiều thế hệ.

Ông Văn Quốc Cường, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân phường Trí Quả khẳng định, quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của địa phương là lấy bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử và văn hóa làm trục chính cho mọi định hướng phát triển.

Trên địa bàn phường có các khu công nghiệp, dự án đô thị, tốc độ đô thị hóa và thương mại, dịch vụ phát triển nhanh. Tuy nhiên, tất cả sự phát triển đó phải gắn với chiều sâu lịch sử, văn hóa lâu đời của Trí Quả. Văn hóa không đứng ngoài quá trình phát triển mà phải trở thành nền tảng, nguồn lực và bản sắc của đô thị.

Quan điểm ấy đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quy hoạch. Một khu đô thị mới không chỉ cần đường rộng, nhà đẹp mà còn phải có không gian văn hóa, cảnh quan và kiến trúc hài hòa với vùng di sản. Một tuyến giao thông cần mở thêm cơ hội đưa du khách tới chùa Dâu, chùa Bút Tháp và các điểm văn hóa trên địa bàn.

Tương tự, phát triển thương mại, dịch vụ cần gắn với du lịch tâm linh, làng nghề, sản phẩm địa phương và những trải nghiệm văn hóa đặc trưng. Khi đó, di sản sẽ được bảo vệ trong hàng rào di tích, tạo sinh kế, việc làm và giá trị gia tăng cho người dân.

Theo Bí thư Đảng ủy – Văn Quốc Cường, phường đang tập trung thực hiện giải phóng mặt bằng khoảng 06 ha để mở rộng không gian khu di tích chùa Bút Tháp. Đây là điều kiện quan trọng để bảo vệ cảnh quan, hoàn thiện hạ tầng và từng bước phát huy giá trị của di tích tương xứng với tầm vóc quốc gia đặc biệt.

Tuy nhiên, hành trình bảo tồn vẫn còn “nhiều việc phải làm”. Một số đình, chùa trên địa bàn đã xuống cấp, cần được kiểm kê, tu bổ và tôn tạo kịp thời. Việc huy động nguồn lực cũng phải đi cùng nguyên tắc bảo đảm tính nguyên gốc, tránh thương mại hóa hoặc làm biến dạng không gian lịch sử.

Bảo tồn không có nghĩa là giữ di sản trong trạng thái bất động. Giá trị văn hóa chỉ thực sự sống khi tiếp tục hiện diện trong sinh hoạt cộng đồng, được thế hệ trẻ hiểu, tự hào và có trách nhiệm gìn giữ.

Vì vậy, cùng với tu bổ di tích, địa phương cần phục dựng và nâng cao chất lượng lễ hội, số hóa tư liệu, xây dựng các tuyến tham quan, đẩy mạnh truyền thông và kết nối chùa Dâu, chùa Bút Tháp với những điểm đến văn hóa tiêu biểu của Bắc Ninh.

Mở không gian phát triển bằng trách nhiệm và đồng thuận

Lựa chọn văn hóa làm trục chính không đồng nghĩa Trí Quả chậm lại trước nhịp phát triển. Trái lại, phường đang đứng trước cơ hội mở rộng không gian kinh tế khi trên địa bàn có Khu công nghiệp Thuận Thành III – phân khu C, Khu công nghiệp Khai Sơn và Khu đô thị Trung Quý.

Những dự án này tạo điều kiện thu hút đầu tư, mở rộng việc làm, thúc đẩy dịch vụ và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Nhưng để nguồn lực đầu tư được chuyển hóa thành giá trị thực tế, vấn đề đầu tiên vẫn là mặt bằng.

Hiện phường tập trung giải phóng mặt bằng Khu công nghiệp Thuận Thành III – Phân khu C. Phần diện tích thực hiện trên địa bàn khoảng hơn 43 ha; trong đợt 1, địa phương đã giải phóng được khoảng 28 ha và đang tiếp tục xử lý gần 15 ha còn lại.

Đảng ủy phường Trí Quả xác định kết quả giải phóng mặt bằng là một trong những thước đo năng lực phục vụ của hệ thống chính trị và bộ máy chính quyền. Vì vậy, cán bộ phải gần dân, lắng nghe, giải thích rõ chính sách và bảo đảm quyền lợi chính đáng của Nhân dân.

Cách tiếp cận ấy cũng đang được áp dụng đối với tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình – Hà Nội. Đây là công trình có ý nghĩa quan trọng đối với kết nối vùng và mở rộng không gian phát triển, nhưng tiến độ dự án phụ thuộc trước hết vào sự đồng thuận tại từng khu dân cư.

Đảng ủy, chính quyền và các đoàn thể phường đang tập trung tối đa cho công tác tuyên truyền, kiểm đếm, xây dựng phương án bồi thường và vận động nhân dân bàn giao mặt bằng. Lãnh đạo phường trực tiếp bám địa bàn, nắm từng trường hợp và xử lý những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.

Với Trí Quả, hoàn thành giải phóng mặt bằng không phải đích đến cuối cùng. Khi khu công nghiệp, khu đô thị và tuyến đường mới hình thành, địa phương còn phải giải quyết những bài toán dài hạn về môi trường, lao động, nhà ở, trật tự đô thị và gìn giữ cảnh quan di sản.

Công nghiệp phải tạo việc làm nhưng không được gây tổn hại môi trường sống. Đô thị hóa phải nâng cao chất lượng sống nhưng không phá vỡ không gian văn hóa truyền thống. Giao thông phải đưa các dòng đầu tư đi qua, đồng thời đưa du khách và những cơ hội phát triển mới đến gần hơn với di sản. Đó là cách Trí Quả lựa chọn để bước vào tương lai: Không đóng cửa những giá trị cổ trong quá khứ, cũng không chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá.

Vũ Phường - Kim Dung