VCCI
“Bệ đỡ” phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong giai đoạn 2026 – 2030
Với bệ đỡ của chính sách, kỳ vọng cộng đồng doanh nghiệp tư nhân tiên phong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Các doanh nghiệp lớn cần đóng vai trò dẫn dắt, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tham gia chuỗi giá trị.
Phát biểu tham luận tại Diễn đàn "Phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tỉnh Tây Ninh và thúc đẩy liên kết khởi nghiệp phía Nam”, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hoàng Quang Phòng đã giới thiệu, triển khai Quyết định số 631/QĐ-TTg ngày 06/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong giai đoạn 2026 – 2030.
Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng cho biết, sau 40 năm đổi mới, doanh nghiệp nước ta đã phát triển lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng với khoảng 1 triệu doanh nghiệp trên cả nước. Một số doanh nghiệp phát triển đạt tầm khu vực và thế giới; chủ động tham gia và khẳng định được vị trí, vai trò của mình trong các chuỗi cung ứng toàn cầu, góp phần nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế. Ông đánh giá, lực lượng doanh nghiệp đã ngày càng khẳng định vị trí, vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; đóng góp khoảng 60% GDP, 98% tổng kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm cho khoảng 85% lao động cả nước.
Tuy vậy, Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng cho rằng, sự phát triển của đội ngũ doanh nhân, doanh nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế, tồn tại; tiềm năng và dư địa phát triển vẫn chưa được khai thác hiệu quả. Phần lớn doanh nghiệp có quy mô nhỏ, sức cạnh tranh, hiệu quả hoạt động, kỹ năng quản trị còn hạn chế; tư duy kinh doanh vẫn mang tính “thời vụ”, thiếu tầm nhìn chiến lược.
“Đất nước đang ở thời điểm rất quan trọng khi thế giới chứng kiến nhiều thay đổi lớn: Sự ra đời của các ngành công nghiệp mới; sự thay đổi chính sách của các nền kinh tế lớn kéo theo sự dịch chuyển các dòng vốn đầu tư; sự điều chỉnh trong cấu trúc thương mại, gia tăng hàng rào thuế quan; xung đột vũ trang; đặc biệt là rủi ro về một “cuộc chiến thương mại” toàn cầu đang hiện hữu. Điều này vừa đặt ra các nguy cơ, thách thức nhưng đồng thời cũng mang đến cho các quốc gia thời cơ, vận hội mới”, Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng đánh giá.
Cũng theo Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 631/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong giai đoạn 2026-2030, với mục tiêu hình thành lực lượng doanh nghiệp nòng cốt, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, đóng vai trò dẫn dắt khu vực kinh tế tư nhân.
Theo Chương trình, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu có 1.000 doanh nghiệp tiên phong, trong đó tối thiểu 200 doanh nghiệp đạt mức tăng trưởng nhanh, bứt phá vượt trội; 20 doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và khoảng 15% doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ. Các doanh nghiệp này được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất của nền kinh tế.
Theo đó, mục tiêu tổng quát của Chương trình là xây dựng và phát triển đội ngũ doanh nghiệp tiêu biểu, tiên phong khu vực kinh tế tư nhân, có năng suất lao động, năng lực công nghệ cao, khả năng cạnh tranh khu vực và quốc tế, có trách nhiệm xã hội; hình thành các doanh nghiệp nòng cốt trong các ngành, lĩnh vực then chốt của nền kinh tế; góp phần nâng cao sức cạnh tranh quốc gia, phát triển bền vững và thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.
Mục tiêu cụ thể đến năm 2030: Phát triển được 1.000 doanh nghiệp tiên phong, trong đó, phấn đấu có tối thiểu 15% doanh nghiệp tiên phong do phụ nữ làm chủ, 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, tối thiểu 200 doanh nghiệp tiên phong tăng trưởng nhanh, bứt phá vượt trội.
Các doanh nghiệp tiên phong dành tỷ lệ trung bình tối thiểu 3% doanh thu cho hoạt động R&D; phấn đấu mỗi doanh nghiệp tiên phong sở hữu ít nhất một (01) bằng sáng chế hoặc quyền sở hữu công nghiệp hoặc giải pháp hữu ích.
Các doanh nghiệp tiên phong áp dụng đầy đủ quy trình quản trị tiên tiến và/hoặc các tiêu chuẩn về phát triển bền vững (như ESG, ISO 14001/quản lý môi trường, ISO 45001/quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp, ISO 50001/quản lý năng lượng, ISO 26000/trách nhiệm xã hội,...), tiêu chuẩn của ngành, lĩnh vực (như ISO 22000/quản lý an toàn thực phẩm, GMP, HACCP, IFS, BRC, FSSC 22000, GlobalGAP, VietGAP, Organic...).
Quyết định của Thủ tướng cũng khẳng định, doanh nghiệp tiên phong là doanh nghiệp Việt Nam và có thời gian hoạt động tối thiểu 03 năm liên tục; chấp hành đầy đủ các quy định của pháp luật, không trong thời gian bị áp dụng biện pháp xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
Trong 05 năm gần nhất doanh nghiệp có 02 năm lợi nhuận dương, hoặc doanh nghiệp đã đầu tư xây dựng mới, hoặc mở rộng cơ sở sản xuất kinh doanh, hoặc đầu tư đổi mới công nghệ để tăng năng suất, năng lực sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ.
Doanh nghiệp cũng cần có sản phẩm đổi mới sáng tạo, hoặc sở hữu công nghệ lõi, hoặc có chứng nhận, giải thưởng quốc gia, quốc tế có uy tín về đổi mới sáng tạo, áp dụng công nghệ cao, đặc thù khác biệt so với thị trường hiện có hoặc có sản phẩm, dịch vụ xuất khẩu hoặc thay thế hàng nhập khẩu, góp phần nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.
Về chiến lược phát triển: Có định hướng chiến lược phát triển rõ ràng, cam kết phát triển bền vững, dài hạn; thực hiện đầy đủ trách nhiệm xã hội, bảo đảm minh bạch trong quản trị và tuân thủ pháp luật; đang áp dụng một phần hoặc đầy đủ các tiêu chuẩn, quy trình quản trị tiên tiến và/hoặc các tiêu chuẩn về phát triển bền vững và/hoặc tiêu chuẩn phát triển ngành, lĩnh vực.
Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng cũng cho biết, Nhà nước sẽ có 6 nội dung hỗ trợ doanh nghiệp tiên phong, bao gồm: Hỗ trợ thủ tục đầu tư, hải quan, niêm yết trên thị trường chứng khoán; Hỗ trợ thử nghiệm, kiểm định sản phẩm và đặt hàng, mua sắm các sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp tiên phong; Hỗ trợ tài chính, tín dụng; Hỗ trợ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh doanh hiệu quả, tuần hoàn; Hỗ trợ tăng cường năng lực cho doanh nghiệp tiên phong; Hỗ trợ về xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu, phát triển thị trường.
Theo ông, để triển khai nội dung này, trong quý 2/2026, Bộ Tài chính sẽ ban hành Thông tư về chương trình hỗ trợ 1.000 doanh nghiệp tiên phong nhằm cụ thể hóa quyết định của Thủ tướng Chính phủ, hướng tới phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong đến năm 2030.
Các doanh nghiệp này sẽ được ưu tiên cấp tín dụng dựa trên tài sản hình thành trong tương lai, tài sản vô hình như bằng sáng chế, hoặc dữ liệu, dòng tiền. Họ cũng được hỗ trợ chi phí sử dụng phòng thí nghiệm, thiết bị kiểm định.
Bộ Tài chính cũng đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện Chương trình đào tạo, bồi dưỡng 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030. Chương trình được Chính phủ phê duyệt cuối tháng 3, tức ra đời sau các nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó xác định xây dựng đội ngũ doanh nhân lớn mạnh là mục tiêu quan trọng. Người thụ hưởng là cán bộ quản lý doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, từ chủ tịch, tổng giám đốc đến trưởng, phó phòng ban chuyên môn và tổ đội sản xuất. Theo dự thảo của Bộ Tài chính, chương trình có 3 phương thức hỗ trợ gồm: Phiếu học bổng, tổ chức khóa đào tạo trực tiếp và đào tạo trực tuyến qua các nền tảng số.
“Với bệ đỡ của chính sách, kỳ vọng cộng đồng doanh nghiệp tư nhân tiên phong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Các doanh nghiệp lớn cần đóng vai trò dẫn dắt, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tham gia chuỗi giá trị. Đồng thời, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, nghiên cứu phát triển và xây dựng thương hiệu quốc tế”, Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng nhấn mạnh.