Doanh nghiệp

TS Phạm Anh Tuấn - Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới nhấn mạnh: những cải cách vi mô sẽ tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, hộ kinh doanh, người lao động và các thị trường cụ thể. Trong khi các chính sách vĩ mô tạo nền tảng ổn định chung thì chính sách vi mô quyết định việc phân bổ nguồn lực hiệu quả, giúp doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất thuận lợi hơn và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Hai nền tảng quan trọng cho tăng trưởng

Để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, theo TS Phạm Anh Tuấn, nền kinh tế Việt Nam cần dựa trên 2 nền tảng rất quan trọng. Đó là nâng cao năng suất lao động và phát triển hệ thống doanh nghiệp nội địa đủ mạnh, trong đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa giữ vai trò quan trọng.

Hệ thống doanh nghiệp Việt Nam hiện có bốn cấp độ, bao gồm: doanh nghiệp siêu nhỏ; doanh nghiệp nhỏ và vừa; doanh nghiệp vừa và lớn; doanh nghiệp dẫn dắt, có khả năng cạnh tranh trên thị trường khu vực và quốc tế. TS Phạm Anh Tuấn cho rằng: Mục tiêu của các chính sách không chỉ hướng đến tăng số lượng doanh nghiệp, cần thiết hơn phải tạo điều kiện để doanh nghiệp ở các cấp độ trưởng thành. Từ đó hình thành những doanh nghiệp đầu tàu có khả năng dẫn dắt cả hệ sinh thái.

Ngoài 2 yếu tố nền tảng quan trọng trên, trong bối cảnh mới, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có vai trò như động lực tăng trưởng. Tuy nhiên, động lực này chỉ thực sự bền vững khi các nghiên cứu khoa học được doanh nghiệp thương mại hóa thành sản phẩm, dịch vụ và đưa vào sản xuất kinh doanh. Qua đó, tạo ra năng suất cao hơn, sản phẩm tốt hơn và mô hình kinh doanh hiệu quả hơn.

Quá trình chuyển hoá công nghệ từ phòng thí nghiệm ra thị trường và được thị trường chấp nhận, TS Phạm Anh Tuấn một lần nữa đề cập vai trò trung tâm của doanh nghiệp tư nhân trong nước. Theo đó, thương mại hóa thành công sản phẩm công nghệ, doanh nghiệp có thêm nguồn lực để tiếp tục đầu tư, nâng cấp công nghệ, cải thiện quản trị và đổi mới sáng tạo ở trình độ cao hơn.

Tuy nhiên, đây là một quá trình tích lũy dài và phát triển liên tục. Việt Nam không thể chỉ trông chờ vào doanh nghiệp nước ngoài để xây dựng năng lực công nghệ nội sinh mà cần nền tảng từ doanh nghiệp nội địa đủ mạnh.

Tháo gỡ điểm nghẽn từ cấp vi mô

Nhấn mạnh thời gian qua, Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, song TS Phạm Anh Tuấn cho rằng, để phát triển hệ thống doanh nghiệp, cần các chính sách vi mô mang tính đột phá, tập trung hỗ trợ doanh nghiệp lớn lên, nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Từ tinh thần đó, chính sách vi mô trước hết cần hướng đến việc tháo gỡ những rào cản đang làm doanh nghiệp khó lớn lên.

Theo Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, với các giải pháp ngắn hạn, cần tập trung tháo gỡ những rào cản đang trực tiếp cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Đó là cải cách thể chế, giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao tính minh bạch, ổn định, dễ dự báo của môi trường kinh doanh. Doanh nghiệp cần được dành nhiều nguồn lực hơn cho sản xuất kinh doanh, đổi mới công nghệ và phát triển thị trường, thay vì mất nhiều thời gian giải quyết các thủ tục.

Bên cạnh đó, khơi thông và cải thiện khả năng tiếp cận nguồn lực cho phát triển như tài chính, mặt bằng sản xuất, lao động có kỹ năng và hạ tầng phục vụ sản xuất. Đặc biệt là nguồn lực tài chính, điều kiện tiếp cận cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cùng với nỗ lực ổn định mặt bằng lãi suất, cần phát triển thêm các kênh tài chính phù hợp với chi phí hợp lý để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư dài hạn, nâng cao năng suất và đóng góp thực chất hơn cho mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế.

Vê dài hạn, các chính sách cần hướng đến hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực nội tại. Muốn có cộng đồng doanh nghiệp mạnh phải xây dựng đầy đủ các nền tảng về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực, năng lực quản trị, năng lực tài chính và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Quá trình lớn lên của doanh nghiệp Việt Nam gắn liền với hoạt động chuyên nghiệp hơn được thúc đẩy bởi đổi mới sáng tạo, xây dựng thương hiệu sản phẩm, có khả năng cạnh tranh ở thị trường khu vực và quốc tế.

Hạnh Lê