Kinh tế địa phương

Ngày 27/7, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp UBND TP. Cần Thơ tổ chức Hội thảo “Giải pháp thúc đẩy nâng cao Chỉ số đổi mới sáng tạo thành phố Cần Thơ” nhằm đánh giá Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2025, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao chỉ số giai đoạn 2026-2030.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Khởi - Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ nhấn mạnh, trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức diễn ra mạnh mẽ, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã trở thành những động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững. Việc triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW sẽ tạo nền tảng quan trọng để thành phố nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển lực lượng sản xuất hiện đại và đổi mới phương thức quản trị.

Theo ông Nguyễn Văn Khởi, sau hơn hai năm triển khai, Bộ Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) đã khẳng định vai trò là công cụ đánh giá toàn diện năng lực đổi mới sáng tạo của các địa phương. Đối với Cần Thơ, trong bối cảnh mở rộng không gian phát triển và hướng đến xây dựng vùng kinh tế - xã hội thống nhất, việc đánh giá đúng thực trạng Chỉ số PII năm 2025 và xây dựng các giải pháp đột phá cho giai đoạn 2026 - 2030 có ý nghĩa chiến lược.

Năm 2025, TP. Cần Thơ đứng đầu vùng Đồng bằng sông Cửu Long và nằm trong Top 10 địa phương cả nước về Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII). Đây là kết quả phản ánh những chuyển biến tích cực trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của thành phố trong những năm gần đây.

PII không đơn thuần là một bảng xếp hạng mà là công cụ phản ánh toàn diện năng lực phát triển kinh tế - xã hội dựa trên tri thức của từng địa phương. Trong bối cảnh Cần Thơ mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất, việc đánh giá đúng thực trạng và xây dựng lộ trình nâng cao Chỉ số PII giai đoạn 2026-2030 có ý nghĩa chiến lược đối với mục tiêu phát triển nhanh và bền vững.

Theo định hướng của thành phố, việc nâng cao Chỉ số PII sẽ gắn với triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cùng Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Trong đó, khoa học và công nghệ được xác định là nền tảng, đổi mới sáng tạo là trụ cột, còn chuyển đổi số là động lực để nâng cao hiệu quả quản trị, phát triển sản xuất và dịch vụ.

Theo ông Huỳnh Văn Tùng, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Khoa học và Công nghệ tại miền Nam, Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII), được triển khai từ năm 2023, đã trở thành công cụ đánh giá khách quan, tin cậy về năng lực đổi mới sáng tạo của các địa phương, hỗ trợ hiệu quả cho công tác hoạch định chính sách và phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Với vị thế là trung tâm của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Cần Thơ có nhiều lợi thế để phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nhờ hệ thống hạ tầng ngày càng đồng bộ, mạng lưới các viện nghiên cứu, trường đại học và nguồn nhân lực chất lượng cao. Những lợi thế này đã được phản ánh qua kết quả Chỉ số PII năm 2025 khi thành phố đạt 46,21 điểm, đứng đầu khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và xếp thứ 10/34 tỉnh, thành phố trong cả nước. Cần Thơ cũng nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu ở nhiều trụ cột như Thể chế (xếp thứ 4), Sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ (xếp thứ 6) và Tác động (xếp thứ 9).

Theo PGS.TS Vũ Văn Tích - Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), TP. Cần Thơ đã có những nền tảng quan trọng để phát triển đổi mới sáng tạo. Chỉ số PII tăng liên tục trong ba năm gần đây, năm 2025 đạt 46,21 điểm, lần đầu tiên lọt vào Top 10 cả nước. Các chỉ số về thể chế, cải cách hành chính, môi trường chính sách và đầu tư cho đổi mới sáng tạo đều nằm trong nhóm khá của cả nước.

Lợi thế nổi bật của Cần Thơ không chỉ nằm ở kết quả cải cách hành chính hay môi trường đầu tư, mà còn ở vị trí trung tâm của vùng Đồng bằng sông Cửu Long với hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu, bệnh viện tuyến cuối, trung tâm logistics và hạ tầng kết nối ngày càng hoàn thiện. Đây là những điều kiện mà không nhiều địa phương có được để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm vùng.

Thành phố cần xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, tăng cường liên kết giữa chính quyền, trường đại học, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp; đồng thời phát triển mạnh hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), thương mại hóa kết quả nghiên cứu, thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ và hình thành các ngành kinh tế mới dựa trên tri thức.

PGS.TS Phan Thị Bích Nguyệt, Đại học Kinh tế TPHCM (UEH) cho rằng, đổi mới sáng tạo chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo phải được đặt trong cùng một hệ thống chính sách, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, lấy tri thức làm nguồn lực và lấy tăng trưởng bền vững làm mục tiêu cuối cùng.

Theo đó, Cần Thơ cần phát triển các chương trình đổi mới sáng tạo theo chuỗi giá trị, ưu tiên những lĩnh vực có thế mạnh như nông nghiệp công nghệ cao, chế biến thực phẩm, logistics, kinh tế số và dịch vụ chất lượng cao. Đồng thời, thành phố cần tạo cơ chế để doanh nghiệp đầu tư cho nghiên cứu, phát triển công nghệ và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học, qua đó biến đổi mới sáng tạo thành động lực tăng trưởng.

Các ý kiến tại hội thảo cũng cho rằng, bên cạnh việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ nghiên cứu và phát triển (R&D), Cần Thơ cần xây dựng môi trường thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư cho đổi mới công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp khoa học - công nghệ. Đồng thời, tăng cường liên kết giữa chính quyền, viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp nhằm thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, gia tăng số lượng sáng chế, giải pháp hữu ích, sản phẩm công nghệ và các mô hình kinh doanh mới.

Ông Ngô Anh Tín - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ khẳng định, việc nâng cao Chỉ số PII không chỉ hướng đến cải thiện thứ hạng của thành phố mà quan trọng hơn là tạo môi trường thuận lợi để KHCN,ĐMST&CĐS thực sự trở thành động lực phát triển, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Với vai trò trung tâm của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, việc xây dựng thành công hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có sự tham gia chặt chẽ của Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, Cần Thơ không chỉ nâng cao Chỉ số PII mà còn có cơ hội trở thành cực tăng trưởng mới của vùng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, xanh và bền vững trong giai đoạn tới.

Phương Anh