Chuyên đề
Đầu tư kỳ vọng là động lực chính cho tăng trưởng nửa cuối năm
Trong bối cảnh huy động và cho vay đều tăng tích cực nhưng hệ thống còn có áp lực thanh khoản, đầu tư được kỳ vọng là động lực chính cho tăng trưởng giai đoạn nửa cuối năm.
Huy động và cho vay tích cực
Mặc dù nhận định chênh lệch giữa huy động và tín dụng vẫn còn cao, song theo các số liệu thống kê của Ngân hàng Nhà nước, huy động trên thị trường dân cư và tổ chức kinh tế (thị trường 1) đã ghi nhận những con số đáng chú ý.
Cụ thể tính đến hết tháng 5/2026, số dư tiền gửi của khu vực dân cư tại các tổ chức tín dụng lập kỷ lục mới, đạt 10,826 triệu tỷ đồng, tăng hơn 108.000 tỷ so với cuối tháng 4 và tăng 492.000 tỷ đồng so với cuối năm 2025. So với đầu năm, số dư tiền gửi dân cư đã tăng 4,76%.
Quy mô tiền gửi của người dân tại hệ thống ngân hàng lần đầu vượt ngưỡng 10 triệu tỷ đồng vào tháng 10/2025 và đã liên tục tăng cho đến nay.
Trong khi đó, tiền gửi tổ chức kinh tế đến cuối tháng 5 chỉ đạt hơn 6,16 triệu tỷ đồng, dù vẫn tăng 92.270 tỷ đồng so với tháng trước nhưng đã giảm 12.000 tỷ đồng so với cuối năm ngoái (giảm nhẹ 0,2%).
Theo ghi nhận đà tăng của tiền gửi dân cư tăng trở lại trong bối cảnh mặt bằng lãi suất huy động tăng mạnh từ tháng 11/2025 và hiện đã ở mức trên 9%/năm với kỳ hạn 6 tháng. Việc thị trường chứng khoán, bất động sản, vàng... gặp khó khăn càng khiến tiền gửi tiết kiệm trở thành kênh đầu tư hấp dẫn.
Đáng chú ý, dòng vốn huy động vẫn tăng trong bối cảnh mặt bằng lãi suất huy động đã giảm nhiệt từ đầu tháng 4 sau chỉ đạo của Thống đốc NHNN nhằm giảm chi phí vốn, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tiếp cận tín dụng với lãi suất thấp hơn.
Và việc tiền gửi của các tổ chức kinh tế giảm nhẹ, lại mang đến tín hiệu tích cực cho thấy nhu cầu sử dụng vốn đầu tư sản xuất kinh doanh thay cho "gửi tiền lĩnh lãi" - tín hiệu tốt của sức cầu và sức sản xuất của nền kinh tế thực.
Tính chung, tổng phương tiện thanh toán, chưa bao gồm các khoản giấy tờ có giá, đến hết tháng 5/2026 đạt hơn 19,97 triệu tỷ đồng, tăng 2,73% so với cuối năm ngoái.
Ở đây có một điểm lưu ý rằng tổng phương tiện thanh toán sẽ bao gồm các thành phần khác ngoài tiền gửi dân cư. Tuy nhiên tiết kiệm thực tế vẫn là một nguồn vốn vô cùng quan trọng đối với hệ thống ngân hàng trong môi trường kinh doanh của ngành ngân hàng vừa đứng trước cơ hội lớn để đáp ứng nhu cầu vốn lớn của nền kinh tế; đồng thời đây lại cũng là một thách thức khi chi phí vốn chịu áp lực, cạnh tranh huy động gay gắt và khách hàng ngày càng nhạy cảm hơn với lãi suất, phí và giá trị sản phẩm. Theo đó, thanh khoản với nguồn huy động là một trong những nguồn lực đã và đang được tiếp tục các ngân hàng đầu tư để thu hút. Và việc huy động vốn không theo kịp đà tăng trưởng tín dụng luôn là một rủi ro.
Ở chiều vốn cho vay ra, NHNN thống kê, tính đến ngày 13/7/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đã chạm mốc gần 20,1 triệu tỷ đồng, tương ứng mức tăng 7,86% so với thời điểm cuối năm 2025. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ trong hơn nửa đầu năm, hệ thống ngân hàng đã bơm thêm khoảng 1,46 triệu tỷ đồng vào thị trường.
Có những cách tính khác nhau về khoảng chênh lệch giữa huy động và tín dụng, song có một điểm chắc chắn là cùng với huy động ở thị trường 1, vai trò của nguồn tiền gửi Kho bạc cũng đang được xác lập hết sức quan trọng.
Một chi tiết được VDSC diễn giải khá đáng chú ý, trên số liệu tính đến hết tháng 6, ngân sách nhà nước đã thặng dư được 419,1 nghìn tỷ. Theo VDSC, điều này cho thấy động thái "hút tiền" của Kho bạc Nhà nước vào trong tài khoản Kho Bạc (TGA), gián tiếp làm cho huy động thị trường 1 trở nên khó khăn hơn. Tuy nhiên ở chiều hướng khác, Kho bạc Nhà nước liên tục tăng tiền gửi vào trong hệ thống ngân hàng khiến lượng tiền gửi đã đạt hơn 700 nghìn tỷ (và sẽ còn tăng trong thời gian tới). Ngoài ra, việc OMO lưu hành giảm từ mức gần 500 nghìn tỷ xuống mức tiệm cận 200 nghìn tỷ cho thấy mức độ hỗ trợ thanh khoản của NHNN đang thu hẹp đáng kể, đồng nghĩa hệ thống phải tự cân đối nguồn thanh khoản ngắn hạn nhiều hơn so với giai đoạn trước.
"Nhìn chung vai trò cung cấp thanh khoản hệ thống cho Kho bạc Nhà nước ngày càng nổi bật và thông qua lượng tiền gửi Kho bạc thì hệ thống tự điều tiết", theo chuyên gia VDSC nhìn nhận. Điều này cũng hàm nghĩa rằng khi ngân sách được giải ngân trực tiếp mạnh mẽ hơn (thông qua giải ngân đầu tư công), thì dòng tiền sau khi quay trở lại hệ thống sẽ được ghi nhận là tiền gửi thị trường 1, qua đó giúp các ngân hàng có thêm nguồn vốn đủ điều kiện để sử dụng một phần cho vay trung và dài hạn theo quy định. Tuy nhiên, VDSC cũng lưu ý là phương án này bị giảm hiệu lực trong bối cảnh tăng thu ngân sách.
Đầu tư kỳ vọng là động lực chính
Nhìn lại 6 tháng đầu năm 2026, đối với đầu tư công nói riêng, bức tranh giải ngân đang thể hiện xu hướng tăng tốc ngày càng rõ nét. Nếu như trong tháng 4, khối lượng giải ngân chỉ khoảng 34 nghìn tỷ đồng, sang tháng 5 đã tăng lên khoảng 75 nghìn tỷ đồng và riêng tháng 6 đạt tới 137,6 nghìn tỷ đồng.
Đây là mức tăng rất mạnh, cho thấy nhiều dự án đã bước vào giai đoạn thi công cao điểm, phát sinh khối lượng nghiệm thu và thanh toán lớn.
Lũy kế đến hết ngày 30/6/2026, cả nước giải ngân 356.935,1 tỷ đồng vốn đầu tư công thuộc kế hoạch năm 2026, đạt 35,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
"Sự khởi sắc của đầu tư công là yếu tố tích cực cho mục tiêu tăng trưởng cao trong nửa cuối năm 2026 trong bối cảnh tiêu dùng chưa có sự bứt tốc rõ nét và thâm hụt thương mại chưa cải thiện. Đồng thời, giải ngân đầu tư công khả quan còn là yếu tố tích cực hỗ trợ cho hệ thống ngân hàng về mặt thanh khoản", bà Nguyễn Thị Phương Lam - Giám đốc Khối Phân tích VDSC bình luận.
Trong nửa cuối năm, bài toán giải ngân đầu tư công được kỳ vọng tăng tốc hơn nữa trên cơ sở các nút thắt khiến mũi nhọn đầu tư này ở nửa đầu năm chậm giải ngân sẽ được tháo gỡ. Đó là các vướng mắc về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và nguồn cung vật liệu... làm chậm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.
Bên cạnh đầu tư công, đầu tư tư nhân, đầu tư FDI cũng được kỳ vọng sẽ đóng góp cho đầu tư của nền kinh tế thực sự trở thành động lực lớn cho mục tiêu tăng trưởng cao của năm 2026.
Trong đó, nếu như đầu tư công được giải ngân hiệu quả, có thể trở "vốn mồi" dẫn dắt đầu tư tư nhân, động lực đầu tư FDI với sức hút của Việt Nam cũng được dự báo tiếp tục tăng trưởng. Từ con số tổng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đăng ký vào Việt Nam tính đến ngày 30/6 đạt 34,65 tỷ USD, tăng 61% so với cùng kỳ năm trước; cùng với đó vốn FDI thực hiện tại Việt Nam 6 tháng đầu năm ước đạt 13,03 tỷ USD, tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước - là số vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện cao nhất của sáu tháng đầu năm trong 5 năm qua, kỳ vọng sẽ tiếp tục đà tăng, đặc biệt với định hướng chính sách quan trọng từ Nghị quyết 10-NQ/TW.
TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) khẳng định, cùng với đầu tư công, vốn tư nhân tiếp tục đóng vai trò quan trọng khi doanh nghiệp thành lập mới, người dân và nhà đầu tư tham gia đưa vốn vào thị trường. Song song đó, dòng vốn FDI cũng là nguồn lực đáng chú ý có thể đóng góp cho bài toán đầu tư - tăng trưởng của doanh nghiệp và nền kinh tế, trong giai đoạn nhu cầu vốn và kỳ vọng lạm phát đang tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất.