Doanh nghiệp

Tại Hội nghị “Xúc tiến Đầu tư TP HCM – Catalonia năm 2026” ngày 29/07/2026 tại TP HCM, ông Salvador Illa Roca, Chủ tịch Chính quyền vùng Catalonia, cùng đại diện Cơ quan Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Catalonia (ACCIÓ) và Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn chính thức cam kết khởi động việc nghiên cứu, đánh giá dự án thí điểm Hành lang Kinh tế Biển xanh (Green Corridor) kết nối Cảng Barcelona với Cảng Sài Gòn và cụm cảng Cái Mép – Thị Vải.

Theo đại diện các bên, tuyến vận tải biển qua cửa ngõ Barcelona giúp giảm thời gian vận chuyển hàng hóa từ Châu Á từ 3 đến 4 ngày so với các cảng khu vực Bắc Âu. Đồng thời, việc hình thành hành lang này hỗ trợ hàng hóa xuất khẩu Việt Nam giảm dấu chân carbon, đáp ứng các yêu cầu từ khung chính sách của Liên minh Châu Âu (EU) về mục tiêu bắt buộc đạt mức phát thải carbon ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050.

Hoạt động xuất nhập khẩu tại khu vực phía Nam tiếp tục duy trì quy mô lớn. Ông Trương Tấn Lộc, Giám đốc Tiếp thị Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn, cho biết trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu của TP HCM đạt hơn 102 tỷ USD, tăng gần 10% so với cùng kỳ. Sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển của thành phố đạt hơn 7,5 triệu TEU, tăng 6,4%.

Theo ông, hệ thống cảng của Tân Cảng Sài Gòn hiện chiếm hơn 60% thị phần khu vực phía Nam. Nếu tính chung TP HCM và cụm cảng Cái Mép – Thị Vải, đây là một trong những cụm cảng có sản lượng hàng hóa lớn trên thế giới.

Về phía châu Âu, bà Tracy Nguyễn, Chuyên gia Tư vấn Cấp cao của Catalonia khu vực Đông Nam Á, cho biết Cảng Barcelona là cửa ngõ hàng hải quan trọng của khu vực Địa Trung Hải, kết nối trực tiếp với hơn 1.200 cảng trên toàn cầu. Từ cảng này, hàng hóa có thể tiếp cận hơn 400 triệu người tiêu dùng châu Âu trong vòng 24–48 giờ.

Theo bà Tracy Nguyễn, Catalonia phát triển mô hình tích hợp giữa cảng biển, sân bay quốc tế, khu thương mại tự do và các công viên logistics trong phạm vi khoảng 12 km. Mô hình này giúp rút ngắn thời gian trung chuyển và tăng khả năng kết nối giữa các phương thức vận tải.

Đại diện Catalonia cũng cho biết Cảng Barcelona đang triển khai nhiều giải pháp số trong quản lý khai thác, bao gồm Hệ thống Cộng đồng Cảng (Portic), ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong kiểm tra hải quan, quản lý giao thông và hệ thống cảm biến phục vụ vận hành cảng. Song song với đó là chương trình điện hóa cảng, cung cấp điện bờ cho tàu và phát triển các nguồn năng lượng phát thải thấp nhằm hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Theo ông Trương Tấn Lộc, Tân Cảng Sài Gòn hiện đã khai thác cảng TCIT tại Cái Mép với tuyến dịch vụ kết nối trực tiếp đến Barcelona. Hệ thống kết nối giữa Cát Lái, Hiệp Phước và Cái Mép – Thị Vải cũng cho phép tiếp nhận các tàu có tải trọng đến 24.000 TEU khai thác tuyến châu Âu.

Ông cho rằng định hướng phát triển cảng biển cần chuyển từ mục tiêu gia tăng sản lượng hàng hóa sang gia tăng giá trị dịch vụ tạo ra trong chuỗi logistics. Theo đó, hoạt động lưu kho, phân loại, hoàn thiện đơn hàng và các dịch vụ logistics đi kèm có thể tạo ra giá trị kinh tế cao hơn so với hoạt động bốc xếp đơn thuần.

Kinh nghiệm từ Barcelona cũng được giới thiệu theo hướng này. Trong Kế hoạch chiến lược giai đoạn 2026–2030, cảng phát triển đồng thời khu cảng thương mại, khu logistics và khu cảng đô thị, qua đó mở rộng các dịch vụ như kho phân phối, kho lạnh, logistics thương mại điện tử và dịch vụ tài chính hàng hải.

Để triển khai Hành lang kinh tế biển xanh, ông Trương Tấn Lộc cho rằng cần đồng thời hoàn thiện cơ chế chính sách, hạ tầng kết nối và năng lực công nghệ. Về chính sách, ông đề xuất ban hành các cơ chế ưu đãi về thuế, phí và tín dụng xanh nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào mô hình cảng xanh và logistics xanh. Đồng thời, doanh nghiệp trong nước có thể nghiên cứu tiếp nhận các giải pháp kỹ thuật từ cảng Barcelona như hệ thống điện bờ, điện mặt trời và các sáng kiến phục hồi hệ sinh thái ven biển.

Đối với hạ tầng giao thông, đại diện Tân Cảng Sài Gòn kiến nghị đẩy nhanh tiến độ các dự án kết nối liên vùng, gồm đường sắt Biên Hòa – Vũng Tàu, đường sắt Bàu Bàng – Cái Mép, cầu Phước An, hoàn thiện Vành đai 3, Vành đai 4 và mở rộng mạng lưới vận tải thủy nội địa nhằm tăng khả năng kết nối giữa cảng biển với các trung tâm sản xuất và logistics.

Ngoài hạ tầng và chính sách, ông Trương Tấn Lộc cũng đề xuất thúc đẩy hợp tác về đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực giữa hai bên. Các nội dung được đưa ra gồm nghiên cứu mô hình liên minh đa ngành hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ, tổ chức các chương trình đào tạo và khảo sát thực tế tại Barcelona về quản lý cảng biển, khu thương mại tự do và trung tâm đổi mới sáng tạo.

“Chúng tôi sẽ tăng cường cung cấp thông tin, nâng cao hiểu biết cho các doanh nghiệp tại Catalonia và Barcelona về những cơ hội đầu tư, hợp tác tiềm năng tại Việt Nam”, ông Salvador Illa Roca, Chủ tịch Chính quyền vùng Catalonia, cam kết.

Quân Bảo