Tâm điểm

Việc Trung ương và Chính phủ liên tiếp ban hành các Nghị quyết số 57-NQ/TW, 68-NQ/TW, 79-NQ/TW và 10-NQ/TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Các nghị quyết không tồn tại riêng lẻ mà tạo thành một hệ thống chính sách thống nhất, hướng tới phát triển doanh nghiệp trên tất cả các thành phần kinh tế, từ doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước đến khu vực đầu tư nước ngoài và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Đây là nền tảng thể chế quan trọng để hình thành lực lượng doanh nghiệp đủ về "số", mạnh về "chất" và bền vững về năng lực cạnh tranh.

Loạt nghị quyết mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp

Điểm nổi bật của hệ thống chính sách mới là cách tiếp cận toàn diện và đồng bộ. Nếu trước đây các chính sách thường tập trung tháo gỡ từng khó khăn riêng lẻ về vốn, đất đai hay thủ tục hành chính thì nay, doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia.

Các nghị quyết đều hướng tới tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh bình đẳng và giảm tối đa chi phí thể chế. Chủ trương cắt giảm tối thiểu 30% điều kiện kinh doanh, giảm ít nhất 50% thời gian và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính sẽ tạo ra thay đổi rất lớn đối với hoạt động của doanh nghiệp. Khi rào cản gia nhập thị trường được thu hẹp, doanh nghiệp có thêm cơ hội tiếp cận nguồn lực về đất đai, vốn, thông tin, đơn hàng và các chương trình đầu tư lớn của quốc gia.

Đặc biệt, việc thúc đẩy cạnh tranh bình đẳng giữa các thành phần kinh tế sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực. Đây không chỉ là cải cách về thủ tục hành chính mà còn là thay đổi về tư duy phát triển, chuyển từ cơ chế quản lý sang cơ chế kiến tạo. Khi Nhà nước tập trung xây dựng thể chế minh bạch, doanh nghiệp sẽ có điều kiện phát huy sáng kiến, đổi mới mô hình kinh doanh và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Một điểm đáng chú ý khác là các nghị quyết đã kết nối chặt chẽ động lực tăng trưởng truyền thống với các động lực tăng trưởng mới như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo, kinh tế tuần hoàn và phát triển công nghệ cao. Điều này tạo tiền đề để doanh nghiệp Việt Nam không chỉ mở rộng quy mô mà còn nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Điểm chung của các nghị quyết mới là hướng tới xây dựng lực lượng doanh nghiệp không chỉ đông về số lượng mà còn vững về năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo và khả năng chống chịu trước biến động. Mục tiêu xuyên suốt là phát triển doanh nghiệp ở mọi thành phần kinh tế, mọi lĩnh vực, trong đó ưu tiên công nghệ cao, chuyển đổi số và các ngành có giá trị gia tăng lớn, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Đồng hành kiến tạo hệ sinh thái doanh nghiệp hiện đại và bền vững

Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển doanh nghiệp, điều quan trọng không chỉ là ban hành chính sách mà còn phải xây dựng được một hệ sinh thái phát triển đồng bộ, trong đó Chính phủ đóng vai trò kiến tạo, còn doanh nghiệp là trung tâm của quá trình đổi mới sáng tạo và tạo lập giá trị.

Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế hợp tác giữa Nhà nước và doanh nghiệp, nhất là mở rộng các mô hình đối tác công - tư (PPP) trong những lĩnh vực có khả năng huy động hiệu quả nguồn lực xã hội. Sự kết hợp giữa nguồn lực công và nguồn lực tư sẽ góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư, hạn chế lãng phí về đất đai, vốn, nhân lực và tài nguyên, đồng thời tạo động lực cho các ngành kinh tế mới phát triển.

Bên cạnh đó, quá trình xây dựng và thực thi chính sách cần lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và các chuyên gia cần được tham gia nhiều hơn vào quá trình phản biện, đánh giá tác động và hoàn thiện chính sách nhằm bảo đảm tính khả thi, ổn định và phù hợp với thực tiễn. Đồng thời, cần tiếp tục đẩy mạnh số hóa thủ tục hành chính, rút ngắn chu kỳ điều chỉnh chính sách, nâng cao tính minh bạch và khả năng dự báo của môi trường đầu tư, kinh doanh.

Một hệ sinh thái doanh nghiệp hiện đại cũng phải được xây dựng trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Mỗi doanh nghiệp cần chủ động đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, đổi mới mô hình quản trị, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng văn hóa kinh doanh hướng tới sáng tạo, phát triển bền vững. Đây sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và công nghệ.

Cuối cùng, cần thúc đẩy mạnh mẽ sự liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp FDI và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo để hình thành các chuỗi giá trị có sức cạnh tranh cao. Khi các thành phần kinh tế cùng phát huy thế mạnh và bổ trợ lẫn nhau dưới sự kiến tạo của Nhà nước, Việt Nam sẽ từng bước hình thành một thế hệ doanh nghiệp mới – đủ về số lượng, mạnh về chất lượng và đủ năng lực dẫn dắt nền kinh tế tăng trưởng nhanh, bền vững trong kỷ nguyên phát triển mới.

PGS TS Nguyễn Thường Lạng - Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế quốc dân