Khởi nghiệp quốc gia
Tây Ninh nâng cấp hệ sinh thái khởi nghiệp
Tây Ninh nâng cấp hệ sinh thái khởi nghiệp từ phong trào sang thực chất dựa trên liên kết vùng và nhiều bên mạnh mẽ.
Tại Diễn đàn "Phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tỉnh Tây Ninh và thúc đẩy liên kết khởi nghiệp phía Nam" do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Ủy ban Nhân dân tỉnh Tây Ninh chỉ đạo, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp các sở, ban, ngành tỉnh Tây Ninh tổ chức, PGS TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, nhận định hoạt động khởi nghiệp tại Tây Ninh đang đi đúng hướng, đã được “thiết kế” bài bản từ khâu khơi nguồn ý tưởng thông qua các cuộc thi, có bệ đỡ kỹ thuật vững chắc từ Trung tâm đổi mới sáng tạo, cho đến việc kết nối thị trường tiêu thụ và khơi thông dòng vốn đầu tư.
Chia sẻ về tầm nhìn phát triển của địa phương, Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Lê Văn Hẳn khẳng định, vai trò của chính quyền là mở đường cho ý tưởng tốt được thử nghiệm, mô hình tốt được nhân rộng và các rào cản phát triển được tháo gỡ kịp thời. Tây Ninh lại có lợi thế lý tưởng về không gian thử nghiệm thực địa, đào tạo thực hành và quỹ đất phát triển công nghiệp phụ trợ. Sự kết hợp chặt chẽ này hứa hẹn sẽ kiến tạo nên những chuỗi giá trị mới, mô hình kinh tế mới và động lực tăng trưởng mạnh mẽ cho toàn vùng Đông Nam Bộ.
Tuy nhiên, để duy trì sức bật, Tây Ninh cần một hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo thực chất, thay vì dừng lại ở các phong trào mang tính bề nổi.
Từ "hỗ trợ" sang "kiến tạo"
Ông Đỗ Tiến Thịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC), gợi ý Tây Ninh cần hình thành các “Innovation District” (Quận đổi mới sáng tạo) hoặc các “Hub” (trung tâm kết nối) công nghệ thay vì chỉ tập trung vào các chương trình hỗ trợ mềm, ví dụ các chương trình đào tạo. Ông Đỗ Tiến Thịnh cho rằng một trung tâm đổi mới sáng tạo cấp tỉnh là chưa đủ, địa phương cần quy hoạch các không gian “cứng” có diện tích từ 50 đến 200 ha để làm nơi hội tụ các trường nghiên cứu, doanh nghiệp lớn và startup để giải quyết các bài toán cụ thể.
Ông Huỳnh Thanh Vạn, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn và Hỗ trợ Khởi nghiệp Quốc gia phía Nam, thẳng thắn đánh giá hạ tầng logistics của địa phương cần phải đẩy tốc độ hoàn thiện nhanh hơn nữa để hấp dẫn các tập đoàn lớn. Việc lựa chọn lĩnh vực ưu tiên cần dựa trên lợi thế địa kinh tế. Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh cho biết tỉnh đã xác định thiết bị bay không người lái (UAV) và trí tuệ nhân tạo (AI) là hai lĩnh vực chiến lược. Tỉnh đang xây dựng chiến lược định vị Tây Ninh trở thành trung tâm thử nghiệm, đào tạo và phát triển công nghiệp phụ trợ UAV của khu vực phía Nam.
Vốn luôn là điểm nghẽn lớn nhất đối với các dự án khởi nghiệp sáng tạo. Ông Hoàng Ngọc Nhân, Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp Công nghệ - Bộ Khoa học và Công nghệ, nhấn mạnh tầm quan trọng của Nghị định 264/2025/NĐ-CP trong việc tạo hành lang pháp lý cho quỹ đầu tư mạo hiểm địa phương. Ông khuyến nghị các địa phương nên sử dụng vốn nhà nước làm “vốn mồi” để kích thích nguồn vốn xã hội, hoạt động theo mô hình doanh nghiệp và chấp nhận rủi ro theo chu kỳ đầu tư thay vì từng dự án riêng lẻ.
Đồng thời, ông Phạm Ngọc Sinh, Phó Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Khởi nghiệp Quốc gia – VINEN; Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Khởi nghiệp trường ĐH Kinh tế - ĐH Đà Nẵng; Nguyên Trưởng ban Điều hành Khởi nghiệp Sáng tạo Quảng Nam, cho rằng mạng lưới nhà đầu tư thiên thần từ chính các doanh nghiệp lớn tại địa phương mới là nguồn lực thực chất nhất, giúp startup vừa có vốn vừa có kinh nghiệm quản trị. Ông Phạm Ngọc Sinh đề xuất thành lập mạng lưới đào tạo khởi nghiệp vùng Đông Nam Bộ với TPHCM là “trái tim” giữ nhịp đập.
Sự thành công của hệ sinh thái phụ thuộc lớn vào sự cộng sinh giữa startup và các doanh nghiệp dẫn đầu. Ông Huỳnh Thanh Vạn cho rằng thay vì chỉ hỗ trợ tài chính, các doanh nghiệp đầu ngành cần tạo cơ hội cho startup vào thử nghiệm sản phẩm, học hỏi kinh nghiệm quản trị và tham gia vào chuỗi giá trị. Ông nhấn mạnh việc để startup tự bơi là rủi ro rất lớn, cần các “mentor” thực thụ từ cộng đồng doanh nhân.
Vận hành hệ sinh thái
Ông Tô Quốc Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Thái Tuấn, khẳng định đổi mới sáng tạo là yếu tố sống còn. Ông Tuấn khuyến nghị các startup phải ứng dụng ngay công nghệ số, AI và Big Data để tiếp cận thị trường nhanh hơn. Ông cũng lưu ý người khởi nghiệp cần có tư duy chấp nhận rủi ro và gắn lợi ích doanh nghiệp với sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Bộ máy quản lý hệ sinh thái cần sự tinh gọn và chuyên nghiệp. TS Nguyễn Văn Vũ An – Giám đốc Trung tâm đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp – Đại học Trà Vinh; Giám đốc Vườn ươm Doanh nghiệp tỉnh Vĩnh Long, chia sẻ kinh nghiệm về việc phát triển chất lượng đội nhóm thay vì số lượng nhân sự. TS An cho rằng các vườn ươm doanh nghiệp nên ứng dụng công nghệ AI để tối ưu hóa quy trình và giảm tải áp lực nhân sự biên chế. Việc xây dựng mô hình “phễu ươm tạo” để sàng lọc kỹ đầu vào, tập trung vào giải quyết bài toán thực tế của doanh nghiệp theo hình thức cố vấn một kèm một là hướng đi hiệu quả.
Sự quyết tâm của lãnh đạo tỉnh và sự hỗ trợ từ các bộ, ngành trung ương sẽ thúc đẩy sự lớn mạnh thực chất của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại hành lang phía Tây.