Phân tích - Bình luận

Big Oil lãi khủng

Trong khi nhiều nền kinh tế và doanh nghiệp trên thế giới chật vật trước áp lực chi phí năng lượng leo thang, các “ông lớn” dầu mỏ (Big Oil) lại thu về khoản lợi nhuận khổng lồ nhờ đợt tăng giá dầu do xung đột ở Iran. ExxonMobil báo lãi ròng 14,5 tỷ USD trong quý II, gấp đôi cùng kỳ năm trước, còn Chevron ghi nhận lợi nhuận tăng gần 400%.

Điều này cho thấy mỗi đợt địa chính trị làm gián đoạn nguồn cung dầu không chỉ tạo ra cú sốc lạm phát đối với các nước nhập khẩu năng lượng, mà còn nhanh chóng chuyển hóa thành lợi nhuận cho các tập đoàn khai thác dầu khí.

Nếu các tập đoàn khai thác dầu hưởng lợi từ giá dầu thô tăng, thì các nhà máy lọc dầu còn ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận ấn tượng hơn nhờ biên lợi nhuận lọc dầu được nới rộng. Valero Energy báo lợi nhuận tăng hơn 400% so với cùng kỳ, trong khi mảng lọc dầu của Chevron tăng tới 500%.

Theo Valero, thị trường toàn cầu vẫn thiếu khoảng 5 triệu thùng dầu/ngày công suất lọc dầu và lượng dự trữ dầu thấp hơn hơn 100 triệu thùng so với mức cần thiết. Khi năng lực chế biến không theo kịp nhu cầu, giá xăng và dầu diesel tăng nhanh hơn giá dầu thô, giúp các doanh nghiệp lọc dầu thu lợi lớn.

Xung đột Nga - Ukraine cũng thúc đẩy đầu tư vào dầu mỏ. Kỳ vọng giá dầu ở mức cao đã hút dòng vốn chảy mạnh vào dầu thô và các quỹ ETF ngành năng lượng, tạo ra làn sóng tăng giá của cổ phiếu dầu khí và mang lại lợi nhuận lớn cho các nhà đầu tư nắm giữ nhóm tài sản này.

Những quỹ đầu tư theo giá dầu thô như United States Oil Fund (USO), Invesco DB Oil Fund (DBO) và United States Brent Oil Fund (BNO) đều ghi nhận mức sinh lời vượt trội khi giá dầu leo thang.

Ở phạm vi rộng hơn, các quỹ đầu tư cổ phiếu ngành năng lượng như State Street Energy Select Sector SPDR ETF (XLE) hay quỹ chuyên về lĩnh vực lọc dầu VanEck Oil Refiners ETF (CRAK) cũng trở thành những khoản đầu tư nổi bật trong giai đoạn biến động địa chính trị.

Cùng một cú sốc địa chính trị nhưng tạo ra hai bức tranh trái ngược. Giá dầu tăng giúp các Big Oil như ExxonMobil, Chevron hay Valero Energy thu về khoản lợi nhuận tăng bằng hàng trăm phần trăm, trong khi phần lớn nền kinh tế toàn cầu lại phải gánh hệ quả của chi phí năng lượng leo thang.

Khi dầu thô, xăng và dầu diesel đắt đỏ hơn, chi phí vận tải, sản xuất và logistics đồng loạt tăng, tạo áp lực đẩy giá hàng hóa và dịch vụ lên cao, làm gia tăng rủi ro lạm phát.

Đối với các quốc gia nhập khẩu năng lượng, hóa đơn nhập khẩu dầu tăng không chỉ gây áp lực lên cán cân thương mại mà còn buộc nhiều chính phủ phải cân nhắc giữa việc trợ giá nhiên liệu hoặc chấp nhận lạm phát cao hơn. Trong khi đó, các ngân hàng trung ương có thể phải duy trì lãi suất ở mức cao lâu hơn để kiềm chế áp lực giá cả, qua đó làm gia tăng chi phí vốn và ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

Tình thế sắp đảo ngược?

Ngày 2/8, nhóm nòng cốt của OPEC+ gồm Saudi Arabia, Nga, Iraq, Kuwait, Algeria, Kazakhstan và Oman đã thông qua việc tăng hạn ngạch sản lượng dầu khoảng 188.000 thùng mỗi ngày kể từ tháng 9. Đây được xác định là bước cuối cùng trong lộ trình đảo ngược và dỡ bỏ các khoản cắt giảm sản lượng tự nguyện từ năm 2023.

Nếu lượng dầu bổ sung thực sự được đưa ra thị trường, giá năng lượng có thể hạ nhiệt, qua đó giảm chi phí nhập khẩu, vận tải và sản xuất, góp phần kiềm chế lạm phát và tạo thêm dư địa để các ngân hàng trung ương nới lỏng chính sách tiền tệ nhằm hỗ trợ tăng trưởng.

Thực tế trong năm 2026 cho thấy, dù OPEC+ liên tục nâng hạn ngạch sản lượng, nhiều đợt tăng chỉ tồn tại trên danh nghĩa do xuất khẩu từ Trung Đông và khu vực Biển Đen bị gián đoạn bởi các cuộc xung đột.

Vì vậy, đối với các nước nhập khẩu dầu, quyết định của OPEC+ mới chỉ mở ra cơ hội hạ nhiệt giá năng lượng, chứ chưa phải là bảo đảm chắc chắn cho việc giảm lạm phát. Chừng nào căng thẳng địa chính trị còn kéo dài, thị trường dầu mỏ vẫn sẽ vận động theo rủi ro xung đột địa chính trị nhiều hơn là theo quy luật cung – cầu thông thường.

Trương Khắc Trà