Phân tích - Bình luận

Giám đốc điều hành JPMorgan, Jamie Dimon, cảnh báo rằng mức độ đòn bẩy tài chính trên thị trường vẫn đang ở ngưỡng cao đáng lo ngại. Theo ông, rủi ro không chỉ đến từ các khoản vay được công bố, mà còn nằm ở những khoản nợ “ẩn” trong hệ thống tài chính.

Khi thị trường biến động mạnh, chính các nguồn vốn vay này có thể khuếch đại áp lực bán tháo, làm gia tăng mức độ bất ổn và khiến các cú sốc lan rộng nhanh hơn dự kiến.

Thực tế, không phải mọi khoản nợ ký quỹ đều được phản ánh rõ ràng trên thị trường. Nhiều khoản vay được cấu trúc dưới các hình thức tài trợ hoặc sản phẩm tài chính khác, khiến chúng không được ghi nhận trực tiếp là nợ ký quỹ. Đây chính là các dạng đòn bẩy tài chính, bao gồm cả đòn bẩy công khai lẫn những khoản đòn bẩy “ẩn”, có khả năng khuếch đại rủi ro khi thị trường biến động.

Theo Jamie Dimon, việc thị trường phụ thuộc quá nhiều vào đòn bẩy tài chính khiến hệ thống trở nên mong manh hơn trước các cú sốc. Chỉ cần một nhà đầu tư hoặc một quỹ lớn gặp sự cố thanh khoản hay buộc phải bán tháo tài sản, hiệu ứng dây chuyền có thể nhanh chóng lan rộng, kích hoạt các đợt bán cưỡng bức và làm biến động thị trường gia tăng.

Quỹ đầu tư mạo hiểm Situational Awareness - đơn vị chuyên ứng dụng AI - gần đây đã gánh chịu khoản lỗ nặng nề sau khi các thương vụ đặt cược vào cổ phiếu công nghệ sử dụng đòn bẩy tài chính cao diễn biến bất lợi.

Ông Dimon phân biệt bối cảnh hiện nay với cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, lập luận rằng bản thân đòn bẩy tài chính không nhất thiết gây ra căng thẳng cho hệ thống.

“Điều tồi tệ nhất là khi xuất hiện các khoản lỗ thực tế trên thị trường. Vấn đề không nằm ở đòn bẩy, mà là ở quy mô các khoản lỗ sẽ phát sinh từ các khoản vay thế chấp.” ông Dimon nhấn mạnh.

Lãnh đạo ngân hàng quyền lực này đưa ra dự báo rằng nhu cầu vốn mang tính cơ cấu có thể làm bùng phát trở lại áp lực lạm phát. Ông chỉ ra thâm hụt ngân sách chính phủ, đầu tư cơ sở hạ tầng và xu hướng tái vũ trang toàn cầu là những yếu tố thúc đẩy lãi suất dài hạn tăng cao.

Cảnh báo của Jamie Dimon không phải là dự báo về một cuộc khủng hoảng mới, mà là lời nhắc rằng trong một thế giới tài chính gắn kết chặt chẽ, các cú sốc từ "đòn bẩy" tại Mỹ có thể nhanh chóng lan sang các thị trường mới nổi.

Ông Dimon đồng thời cảnh báo về khả năng lãi suất dài hạn duy trì ở mức cao do áp lực lạm phát cơ cấu. Nếu lợi suất trái phiếu Mỹ tiếp tục tăng, doanh nghiệp Việt Nam khi huy động vốn bằng USD trên thị trường quốc tế có thể phải chấp nhận mức lãi suất cao hơn, làm tăng chi phí vay nợ.

Lợi suất trái phiếu Mỹ cao thường hỗ trợ đồng USD mạnh hơn. Điều này có thể tạo áp lực lên tỷ giá USD/VND, khiến Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phải cân đối giữa mục tiêu ổn định tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng tín dụng.

Ở chiều ngược lại, nếu những rủi ro từ đòn bẩy trên thị trường tài chính Mỹ chỉ dẫn đến các đợt điều chỉnh ngắn hạn thay vì một cuộc khủng hoảng mang tính hệ thống, Việt Nam vẫn có cơ hội duy trì sức hấp dẫn đối với dòng vốn dài hạn.

Trong bối cảnh các nhà đầu tư toàn cầu tiếp tục tìm kiếm những thị trường có nền tảng tăng trưởng tốt, Việt Nam được đánh giá có lợi thế nhờ triển vọng tăng trưởng kinh tế tích cực, dòng vốn FDI duy trì ổn định và kỳ vọng nâng hạng thị trường chứng khoán trong thời gian tới.

Trương Khắc Trà