Nghiên cứu - Trao đổi

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp. Đây được xem là một trong những chính sách hỗ trợ tài khóa đáng chú ý trong bối cảnh cộng đồng doanh nghiệp và hộ kinh doanh vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức.

Theo dự thảo, hộ, cá nhân kinh doanh cư trú có tổng doanh thu trong từng năm đến 10 tỷ đồng được đề xuất giảm 30% số thuế TNCN phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và 2027. Cùng với đó, người nộp thuế theo quy định của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp có tổng doanh thu trong từng năm đến 10 tỷ đồng cũng được đề xuất giảm 30% số thuế TNDN phải nộp trong cùng giai đoạn.

Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng dự thảo Nghị quyết nhằm khuyến khích, tạo điều kiện để hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, đồng thời phù hợp với khả năng cân đối ngân sách nhà nước. Cơ quan soạn thảo cho biết, thời gian qua, Nhà nước đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ như giảm thuế giá trị gia tăng, miễn, giảm nhiều loại phí, lệ phí và gia hạn thời hạn nộp thuế. Trong bối cảnh chính sách giảm thuế giá trị gia tăng dự kiến kết thúc vào cuối năm 2026, việc giảm trực tiếp thuế thu nhập được kỳ vọng sẽ giúp người nộp thuế giữ lại thêm nguồn lực để tái đầu tư, mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đề xuất này cũng được đưa ra trong bối cảnh hộ kinh doanh đang từng bước thích ứng với nhiều yêu cầu mới về hóa đơn điện tử, chế độ kế toán và quản lý doanh thu theo hướng minh bạch hơn. Những thay đổi này được kỳ vọng tạo lập môi trường kinh doanh công bằng, nhưng đồng thời cũng làm phát sinh thêm nhu cầu đầu tư phần mềm, thiết bị, nhân lực và các chi phí tuân thủ đối với không ít hộ kinh doanh.

Theo đánh giá tác động của Bộ Tài chính, việc giảm thuế dự kiến làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 3.191 tỷ đồng trong năm 2026 và khoảng 3.510 tỷ đồng trong năm 2027. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cho rằng khoản giảm thu trước mắt sẽ tạo điều kiện để hộ kinh doanh và doanh nghiệp có thêm nguồn lực phục hồi, mở rộng sản xuất, kinh doanh, qua đó đóng góp trở lại cho ngân sách theo hướng ổn định và bền vững hơn.

Theo đánh giá, đề xuất giảm 30% thuế thu nhập là tín hiệu tích cực đối với khu vực hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả trong thực tiễn, điều được nhiều ý kiến quan tâm không chỉ là mức giảm thuế, mà còn là việc tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ và bảo đảm người nộp thuế có thể tiếp cận chính sách một cách thuận lợi. Đây cũng là vấn đề được nhiều chuyên gia cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện trong quá trình xây dựng và triển khai chính sách.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng, đề xuất giảm 30% thuế thu nhập là biện pháp hỗ trợ trực tiếp, giúp hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ giữ lại thêm một phần nguồn lực để duy trì, tái đầu tư và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo Luật sư Lê Thị Nhung, trong bối cảnh nhiều hộ kinh doanh đang phải thích ứng với các yêu cầu mới về hóa đơn điện tử, kế toán và quản lý doanh thu, việc giảm trực tiếp số thuế phải nộp có thể giúp giảm bớt áp lực tài chính và tạo thêm dư địa cho hoạt động kinh doanh.

Tuy nhiên, Luật sư Nhung cho rằng hiệu quả của chính sách không chỉ nằm ở tỷ lệ giảm thuế mà còn ở cách tổ chức thực hiện. Nếu người nộp thuế phải trải qua thêm nhiều bước xác định điều kiện, kê khai hoặc chứng minh để được hưởng ưu đãi thì một phần lợi ích của chính sách có thể bị bào mòn bởi chính chi phí tuân thủ.

“Trong thực tế, ngoài nghĩa vụ thuế, nhiều hộ kinh doanh còn phải dành thời gian và chi phí để đáp ứng các yêu cầu về hóa đơn điện tử, kế toán, lưu trữ chứng từ và quản lý dữ liệu. Vì vậy, cùng với việc giảm thuế, cần tiếp tục rà soát thủ tục theo hướng đơn giản, dễ hiểu và dễ thực hiện”, Luật sư Lê Thị Nhung phân tích.

Theo Luật sư Nhung, việc áp dụng chính sách trong hai năm 2026 và 2027 cũng cần đi kèm hướng dẫn thống nhất để người nộp thuế có thể chủ động xác định mình có thuộc diện được hưởng hay không, mức giảm được tính như thế nào và thực hiện tại thời điểm nào.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh số hóa quản lý thuế nên hướng tới mục tiêu giảm số lần nhập liệu, hạn chế yêu cầu cung cấp lại những thông tin mà cơ quan quản lý đã có và tạo điều kiện để hộ kinh doanh tự thực hiện nghĩa vụ mà không phải phụ thuộc quá nhiều vào dịch vụ bên ngoài.

“Giảm thuế là giải pháp hỗ trợ trực tiếp, nhưng giá trị của chính sách sẽ được quyết định bởi mức độ thuận lợi trong quá trình thực hiện. Khi người nộp thuế dễ tiếp cận, dễ thực hiện và giảm được chi phí tuân thủ, hiệu quả hỗ trợ sẽ được nhân lên”, Luật sư Lê Thị Nhung nhấn mạnh.

Nguyễn Giang