Tín dụng - Ngân hàng

Sau giai đoạn không theo đuổi tăng trưởng bằng mọi giá, có sự thận trọng và đảm bảo tổng tài sản “nở” gấp đôi, nợ xấu duy trì dưới 1% và vốn chủ sở hữu tăng mạnh, tạo nền tảng tài chính cho các nhiệm vụ chiến lược dài hạn, VCB bước vào năm 2026 với điều kiện thuận lợi khi nền kinh tế cần các nhà băng dẫn đầu thể hiện đúng vị thế của mình - vị thế ngân hàng trụ cột đảm bảo vai trò kiến tạo cho chu kỳ tăng trưởng dài hạn.

Lãi kỷ lục nhờ đâu?

Thực tế trên không chỉ đòi hỏi các ngân hàng phải có sức bền với tổng tài sản, quy mô vốn lớn và chất lượng, mà còn phải có năng lực tối ưu hiệu quả sử dụng vốn với mức chi phí vốn phù hợp. Đó cũng vừa là đòn bẩy tăng trưởng tín dụng và hiệu quả kinh doanh của chính ngân hàng, vừa là động lực thúc đẩy các mục tiêu tăng trưởng và góp phần neo giữ mặt bằng lãi suất khi lạm phát lẫn nhu cầu nguồn lực kéo giá vốn tăng cao.

Vị thế và lợi thế nền tảng, tầm nhìn sẵn sàng của giai đoạn 2020-2025, đã phần nào được minh chứng bằng kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm 2026 của VCB. Báo cáo tài chính quý II của VCB thể hiện lợi nhuận trước thuế hợp nhất ngân hàng đạt 29.222 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng 33,5% so với cùng kỳ năm trước. Riêng quý II, lợi nhuận trước thuế của ngân hàng đạt 17.420 tỷ đồng, tăng mạnh 57,9% so với cùng kỳ. Bóc tách cơ cấu thu nhập, kết quả này cho thấy sự đóng góp từ tăng trưởng mạnh của thu nhập lãi thuần, nguồn thu ngoài lãi cải thiện và hiệu quả hoạt động duy trì ở mức cao.

Có một điểm đáng chú ý trong kết quả quý II, VCB đã giảm chi phí dự phòng rủi ro tín dụng khoảng 37,9%, xuống còn 503 tỷ đồng. Nhờ đó, lợi nhuận trước thuế quý II trở thành con số cao nhất từ trước đến nay theo quý mà nhà băng này đạt được.

Ở đây, phải nói rằng nền tảng chất lượng tài sản với trích lập dự phòng và bộ đệm rủi ro thuộc hàng mạnh nhất hệ thống ngân hàng Việt Nam của VCB, đã giúp ngân hàng này khi cần, có "hoàn nhập/tiết giảm" giúp đẩy lợi nhuận lên đột biến. Tuy nhiên, phần "kỷ lục" của quý II không hoàn toàn chỉ đến tăng trưởng lõi. Đây là điểm then chốt cần lưu ý khi ngoại suy cho các quý tới với việc đặt tiền đề rằng, nếu không hoàn nhập/ tiết giảm, VCB có tiếp tục đạt kết quả lợi nhuận kỷ lục ở quý III cũng như cả năm nay?

Những động lực tăng trưởng thực chất

Theo thống kê, NIM của VCB được đánh giá đã chạm đáy năm 2025 ở mức 2,5% và dự báo phục hồi lên 2,6% trong năm 2026. Số liệu thực tế quý I/2026 còn tích cực hơn dự báo: NIM cải thiện lên 2,9%, tăng 23 điểm cơ bản so với cùng kỳ, giúp thu nhập lãi thuần tăng 29% so với cùng kỳ - mức tăng theo quý cao nhất kể từ năm 2023. Điều này tiếp tục diễn ra trong quý II và đã đi đến kết quả tích cực vượt mọi dự báo.

CASA của VCB với nguồn vốn từ các tổ chức kinh tế lẫn huy động nhàn rỗi giá rẻ từ kênh số trên toàn hàng, cung cấp lợi thế chi phí vốn thấp hàng đầu ngành cùng quy mô huy động đứng thứ tư toàn hệ thống, là bệ đỡ để NIM tiếp tục cải thiện ngay cả khi lãi suất cho vay toàn ngành đi lên.

Đặc biệt, chính sách hỗ trợ thanh toán từ các Thông tư và quy định mới nhất giúp VCB nằm trong top đầu hưởng lợi quy định tính bổ sung tiền gửi có kỳ hạn, một yếu tố kỹ thuật giúp cải thiện cơ cấu vốn huy động, từ đó không chỉ tạo thêm nguồn vốn chi phí thấp, mà còn có lợi ích kép về mở rộng dư địa tăng trưởng tín dụng. Lưu ý, VCB cũng là nhà băng nhận chuyển giao bắt buộc ngân hàng CB (đã đổi thành VCB NEO), nên còn có lợi thế về ưu đãi room tín dụng lẫn quy định về giảm 50% dự trữ bắt buộc.

Cùng lợi thế chung cho hệ thống, VCB cũng được dự báo có thể tăng thu ngoài lãi, đặc biệt từ xử lý nợ xấu tồn đọng khi luật hóa Nghị quyết 42/2017/QH14 được đẩy nhanh giúp hỗ trợ dòng thu hồi nợ đã xử lý dự phòng. Song tại kết quả cuối quý II, cùng với quy mô dư nợ lớn, tổng nợ xấu ngân hàng đã tăng 11% lên hơn 10.700 tỷ đồng, dù tỷ lệ nợ xấu vẫn chỉ ở mức 0,61% - thấp nhất hệ thống, và tỷ lệ bao phủ nợ xấu duy trì ở mức 279%, vẫn là bộ đệm dày nhất ngành.

Cùng với đó, nợ nghi ngờ nhóm 4 tăng mạnh. Do đó, áp lực trích lập dự phòng nhiều khả năng quay lại nếu nợ nghi ngờ tiếp tục dịch chuyển nhóm - quý II "nhẹ dự phòng" khó lặp lại liên tục. Trong hai quý còn lại sẽ cần các biến số tăng tốc của VCB để bù đắp thu nhập. Trong đó, dự báo với tăng trưởng tín dụng có thể được xem xét nới thêm, trong khả năng tiếp tục phân bổ chọn lọc hiệu quả đi cùng các kế hoạch hoàn thiện nền tảng vốn, VCB được kỳ vọng sẽ “làm nên lịch sử” ở đỉnh lợi nhuận năm nay.

Dự báo của SHS về VCB tại quý I cho rằng VCB đang bước vào giai đoạn tăng trưởng cao hơn với nhu cầu vốn đầu tư lớn cho các dự án hạ tầng trọng điểm, khi VCB được cấp hạn mức tín dụng cao so với trung bình ngành do nhận chuyển giao bắt buộc CB. Tăng trưởng lợi nhuận giai đoạn 2026-2027 dự báo đạt 10-12%, sau mức tăng 2-4% giai đoạn 2024-2025.

Với “chấm điểm” ngành ngân hàng ở xếp hạng ngành mức cao nhất cho hàm ý đầu tư nửa cuối 2026, VDSC cho rằng thu nhập lãi thuần vẫn sẽ là trụ cột của các ngân hàng, trong đó nhóm Big 3 (BID, CTG và VCB) có dư địa mở rộng NIM rõ nhất. Do đó, VCB cũng nằm trong danh mục đầu của nhóm cổ phiếu ngân hàng được đặt kỳ vọng cao. Điều quan trọng nhất, kết quả quý II với lợi nhuận ngoạn mục đang mới chỉ là “bước đệm” để tiến đến các ngưỡng mới, hay VCB vẫn cần thêm yếu tố “gió đông” khác, ví dụ một room tín dụng vượt ngoài hạn mức phù hợp hơn với cầu vốn của nền kinh tế, mới là bệ phóng thực sự cho tham vọng?

Lê Mỹ