Chuyên đề
Dư địa tài khóa cho các biện pháp hỗ trợ có mục tiêu
Với thặng dư ngân sách từ đầu năm đến nay là 470 nghìn tỷ VND (gần 18 tỷ USD), Việt Nam có nhiều dư địa cho các biện pháp hỗ trợ tài khóa có mục tiêu.
Kinh tế Việt Nam trong 7 tháng đầu năm có nhiều điểm sáng. Điểm đáng chú ý nhất cần được nêu bật trước tiên là vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) sau 7 tháng tiếp tục tăng nhanh với mức độ vững chắc. Điều này khẳng định niềm tin và cam kết của các nhà đầu tư với thị trường Việt Nam.
Vốn FDI giải ngân tăng nhanh
Cụ thể, vốn FDI giải ngân tăng +11,8% trong 7 tháng đầu năm 2026 lên 15,2 tỷ USD, tăng nhanh so với mức +11,2% trong 6 tháng đầu năm. Cùng với các cam kết FDI đăng ký tăng vọt +58%, tổng vốn FDI lên 38,1 tỷ USD (6T2026: +61%). Các cam kết FDI mạnh mẽ cho thấy nguồn vốn dự trữ vẫn rất khả quan. Các cam kết đầu tư mới (FDI đăng ký mới) đã tăng hơn gấp đôi (+2,1 lần) về mặt giá trị và +7,8% về số lượng dự án. Các cam kết rót vốn vào các dự án hiện hữu tăng +4,4% so với một năm trước.
Điểm chúng tôi muốn nhấn mạnh hơn là ngành chế biến chế tạo vẫn là lĩnh vực nhận được lượng vốn đăng ký mới lớn nhất, mặc dù tỷ trọng đã giảm xuống 55% từ mức 61,9% trong nửa đầu năm 2026. Cùng với đó, sản xuất điện tử rót mạnh vào địa bàn Thái Nguyên. Có thể nói, sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước và điều hòa không khí là lĩnh vực nhận vốn đăng ký mới lớn thứ hai (14,9%). Điều này có khả năng phản ánh các khoản đầu tư liên quan đến năng lượng, chẳng hạn như điện khí, truyền tải và tiện ích. Theo đó, chúng ta có thể thấy rõ sự gia tăng đầu tư vào chuỗi cung ứng năng lượng phù hợp với chiến lược quốc gia nhằm tăng cường chủ quyền năng lượng của Việt Nam.
Việt Nam đang tăng cường độ tin cậy của cơ sở hạ tầng năng lượng, điều này tiếp tục củng cố các nỗ lực nhằm thu hút các khoản đầu tư nhạy cảm với năng lượng và tiêu thụ nhiều điện năng như chất bán dẫn, trung tâm dữ liệu và các dự án tiên tiến khác trong lĩnh vực công nghệ cao. Định hướng chiến lược đầu tư nước ngoài vào tháng 6 (Nghị quyết 10-NQ/TW) ưu tiên dòng vốn FDI "chất lượng cao" đang đi đôi với những cải cách chính sách quan trọng. Cộng hưởng việc "đại tu" các điều kiện hưởng ưu đãi thuế và đẩy mạnh phát triển cơ sở hạ tầng, sẽ góp phần đưa nền kinh tế thăng hoa.
Đầu tư công và dư địa tài khóa hỗ trợ các mục tiêu
Trong tháng 7, giải ngân đầu tư từ ngân sách nhà nước tăng tốc trong tháng 7, với mức tăng +25,9% so với một năm trước (so với +13,9% trong tháng 6), mức tăng trưởng cao nhất kể từ tháng 10 năm 2025. Tính từ đầu năm đến nay, đầu tư tăng +18,4% lên 445,5 nghìn tỷ VNĐ, tương đương 39% mục tiêu hàng năm (7T2025: 37% kế hoạch năm; nửa đầu năm 2026: 31% kế hoạch năm). Chính phủ và các cơ quan chức năng đang tái phân bổ nguồn vốn ngân sách cho một số dự án hạ tầng trọng điểm để sẵn sàng thi công; qua đó sẽ tiếp tục tăng tốc đẩy mạnh đầu tư công.
Đáng chú ý, với các dự luật dự kiến được xem xét tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất của Quốc hội khóa XVI đang diễn ra, bao gồm sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh Bất động sản, bên cạnh Luật Ngân sách Nhà nước hợp nhất các quy định về đầu tư công vào một đạo luật duy nhất. Các dự luật này nếu được thông qua trong thời gian tới, sẽ có ý nghĩa quan trọng có thể cải thiện việc thực thi đầu tư công và chi tiêu cơ sở hạ tầng vào năm 2027.
Chúng tôi tiếp tục nâng dự báo tăng trưởng GDP vào năm 2026 và giữ nguyên dự báo vào năm 2027. Trong nửa đầu năm 2026, nền kinh tế đã tăng trưởng +8,2%. Tăng trưởng trong nửa cuối năm theo lịch sử thường mạnh mẽ hơn. Quy luật này được kỳ vọng sẽ tiếp diễn nửa cuối năm, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GDP 10% cho cả năm.
Chúng tôi dự báo đà tăng trưởng dự kiến sẽ được duy trì, khi xuất khẩu và ngành chế biến chế tạo được thúc đẩy bởi nhu cầu điện tử liên quan đến AI mạnh mẽ, chi phí vốn của Trung Quốc gia tăng và sự gia tăng trong thực hiện vốn FDI.
Như đề cập trên, đầu tư công đang dự kiến sẽ tăng tốc trong nửa cuối năm với các kế hoạch cơ sở hạ tầng đầy tham vọng của Chính phủ và chuỗi các siêu dự án đang diễn ra.
Bên cạnh đó, dự báo nhu cầu tiêu dùng có khả năng sẽ vẫn vững vàng nhờ các hỗ trợ tài khóa, thị trường lao động vững chắc và lạm phát ổn định. Đặc biệt, dư địa tài khóa của nền kinh tế vẫn còn rộng rãi, với thặng dư ngân sách từ đầu năm đến nay là 470 nghìn tỷ VND (gần 18 tỷ USD), sẽ cung cấp dư địa cho các biện pháp hỗ trợ có mục tiêu.
Về phía tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang đẩy mạnh hỗ trợ tăng trưởng tín dụng và thanh khoản, trong bối cảnh lãi suất thị trường vẫn ở mức cao. Tăng trưởng tín dụng đạt +8,4% từ đầu năm đến nay (so với cuối tháng 12), với việc Ngân hàng Nhà nước đặt mục tiêu hàng năm là 16%.
Như Lãnh đạo NHNN thông tin, hiện Ngân hàng trung ương đang chuẩn bị một gói cho vay ưu đãi trị giá 220 nghìn tỷ VND (8,4 tỷ USD) dành cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ và các lĩnh vực ưu tiên. Đồng thời nhà điều hành đã cho phép các ngân hàng thương mại tính 50% (tăng từ mức 20%) tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc nhà nước vào tỷ lệ dư nợ tín dụng trên số vốn huy động kể từ ngày 1 tháng 8 (cho đến tháng 7 năm 2028). Thậm chí có thể nghiên cứu hỗ trợ tính tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động.
Chúng tôi kỳ vọng Ngân hàng Nhà nước sẽ giữ nguyên các mức lãi suất chính sách trong phần còn lại của năm. Cùng với dư địa tài chính và các biện pháp hỗ trợ có mục tiêu, phối hợp linh hoạt tài khóa - tiền tệ sẽ mang hiệu ứng tích cực cho mục tiêu tăng trưởng cao.