Kinh tế địa phương

Những con số tăng trưởng thuần túy của chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) – tăng 10,1% trong tháng 7 và 9,4% trong 7 tháng đầu năm 2026 đã cho thấy dấu hiệu chuyển dịch trong phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo tại Đà Nẵng.

Từ phục hồi đến tái cấu trúc tăng trưởng

Tháng 7/2026, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) của Đà Nẵng tăng 0,9% so với tháng trước và tăng 10,1% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 7 tháng đầu năm, IIP tăng 9,4%; riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 9,9%, tiếp tục giữ vai trò đầu tàu của toàn ngành.

Mức tăng gần hai chữ số này đáng chú ý bởi nó xuất hiện trong bối cảnh doanh nghiệp vẫn chịu áp lực từ chi phí đầu vào, biến động đơn hàng và cạnh tranh xuất khẩu. Điều đó cho thấy khu vực sản xuất không chỉ đang phục hồi, mà đã bước vào giai đoạn mở rộng năng lực, khi công suất được cải thiện và niềm tin đầu tư dần quay trở lại.

IIP không chỉ phản ánh sản lượng, mà còn cho thấy mức độ sử dụng năng lực sản xuất và kỳ vọng của doanh nghiệp đối với các quý tiếp theo. Khi chỉ số này duy trì đà tăng liên tục, nền công nghiệp địa phương thường đã chuyển từ trạng thái phục hồi sang hình thành nền tảng tăng trưởng bền vững.

Gần 3 thập kỷ, trước khi mở rộng địa giới hành chính, tăng trưởng của Đà Nẵng chủ yếu dựa vào dịch vụ, du lịch và bất động sản. Những lĩnh vực này tạo nguồn thu nhanh nhưng mang tính chu kỳ cao.

Đại dịch Covid và sự trầm lắng của thị trường bất động sản đã bộc lộ rõ giới hạn của mô hình tăng trưởng ấy. Vì vậy, việc công nghiệp chế biến, chế tạo nổi lên như một trụ cột mới không chỉ là câu chuyện của riêng ngành sản xuất, mà là dấu hiệu của quá trình tái cấu trúc nền kinh tế đô thị theo hướng bền vững hơn.

Điều đáng nói là sự chuyển động này diễn ra đúng vào thời điểm Đà Nẵng mở rộng không gian phát triển sau sáp nhập, tạo điều kiện để hình thành các cực công nghiệp mới và tái phân bổ chức năng kinh tế trong toàn vùng đô thị. Nói cách khác, IIP tăng không chỉ phản ánh nhịp phục hồi của doanh nghiệp, mà còn cho thấy thành phố đang bước sang một chu kỳ tăng trưởng khác, trong đó chế biến, chế tạo giữ vai trò trung tâm.

Định vị trung tâm chế biến, chế tạo của miền Trung

Nếu nhìn vào quy mô, Đà Nẵng chưa thể đặt ngang hàng với các cực công nghiệp như Bắc Ninh, Hải Phòng hay Bình Dương - những địa phương đã hình thành hệ sinh thái sản xuất quy mô lớn, tập trung nhiều tập đoàn đa quốc gia và có tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo rất cao trong GRDP.

Nhưng điều đáng chú ý là Đà Nẵng không đi theo con đường cạnh tranh bằng quy mô lao động hay diện tích khu công nghiệp. Thành phố đang lựa chọn một quỹ đạo khác: phát triển công nghệ cao, logistics, công nghiệp hỗ trợ và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc và dòng vốn đầu tư có xu hướng dịch chuyển sang các địa phương có hạ tầng, nguồn nhân lực và môi trường sống chất lượng, mô hình này có lợi thế riêng.

Tốc độ tăng của ngành chế biến, chế tạo vì thế mang ý nghĩa vượt lên trên những con số thống kê. Nó phản ánh quá trình hình thành các mắt xích sản xuất có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn.

Bức tranh ngành cho thấy xu hướng này khá rõ. Sản xuất phương tiện vận tải khác tăng 120,7%; sản xuất giấy và các sản phẩm từ giấy tăng 35,5%; sản xuất thiết bị điện tăng 29%; chế biến gỗ và các sản phẩm từ gỗ, tre, nứa tăng 26,6%; sản xuất da và các sản phẩm liên quan tăng 18,6%; sửa chữa, bảo dưỡng và lắp đặt máy móc, thiết bị tăng 15,7%; sản xuất hóa chất tăng 15,5%.

Đây không phải là những ngành dựa chủ yếu vào khai thác tài nguyên, mà là các lĩnh vực có khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng trong nước và khu vực. Đặc biệt, các ngành thiết bị điện, cơ khí, hóa chất và bảo dưỡng máy móc đều có giá trị gia tăng và hàm lượng công nghệ cao hơn so với mô hình gia công truyền thống.

Quan trọng hơn, việc nhiều ngành cùng tăng trưởng cho thấy nền sản xuất của Đà Nẵng đang mở rộng theo chiều sâu. Tăng trưởng không còn phụ thuộc vào một vài doanh nghiệp hay một nhóm sản phẩm nhất định, qua đó giúp giảm rủi ro trước những biến động của thị trường quốc tế.

Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Trần Nam Hưng cho rằng: Khi mở rộng không gian phát triển, Đà Nẵng đang có cơ hội trở thành trung tâm kết nối sản xuất của toàn miền Trung. Nếu khu vực phía Nam thành phố phát triển thành cực công nghiệp chế tạo quy mô lớn, thì khu vực trung tâm và Tây Bắc Đà Nẵng có thể đảm nhiệm vai trò công nghệ cao, logistics, nghiên cứu - phát triển và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Đây là mô hình của nhiều đô thị công nghiệp hiện đại, nơi giá trị không chỉ nằm ở nhà máy, mà còn ở thiết kế, công nghệ, quản trị chuỗi cung ứng và hệ sinh thái dịch vụ hậu cần.

Quá trình chuyển dịch vẫn chưa đồng đều. Quy mô doanh nghiệp công nghiệp của Đà Nẵng còn khiêm tốn, công nghiệp hỗ trợ và tỷ lệ nội địa hóa ở nhiều lĩnh vực vẫn thấp, trong khi nhu cầu thị trường quốc tế tiếp tục biến động.

Để phát triển Đà Nẵng trở thành trung tâm công nghệ cao, logistics và đổi mới sáng tạo của miền Trung, sự ổn định của khu vực công nghiệp có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi sản xuất. Công nghiệp phát triển sẽ kéo theo nhu cầu về vận tải, kho bãi, logistics, tài chính, công nghệ thông tin và lao động kỹ thuật, tạo hiệu ứng lan tỏa đối với toàn bộ nền kinh tế địa phương.

Mức tăng IIP 9,4% trong 7 tháng đầu năm vì thế mang ý nghĩa lớn hơn một chỉ báo ngắn hạn. Nó cho thấy doanh nghiệp đang chuẩn bị cho một chu kỳ đầu tư mới, trong đó mở rộng sản xuất gắn với đổi mới công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Để tận dụng cơ hội này, Đà Nẵng cần thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, đồng thời mở rộng hạ tầng cho các khu công nghiệp công nghệ cao, khu công nghiệp sinh thái và trung tâm logistics hiện đại. Đây sẽ là điều kiện quan trọng để thu hút các dòng vốn FDI chất lượng cao trong lĩnh vực chế tạo.

Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng nhận định tại Hội nghị Thành uỷ hôm 4/8 rằng: Nếu duy trì được nhịp tăng trưởng hiện nay trong những tháng cuối năm, khu vực công nghiệp hoàn toàn có thể trở thành động lực tăng trưởng kinh tế Đà Nẵng bên cạnh du lịch và dịch vụ. Sự bứt lên của công nghiệp chế biến, chế tạo cho thấy thành phố đang từng bước chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào đất đai và du lịch sang mô hình dịch vụ - công nghệ - chế tạo, nơi năng suất, đổi mới sáng tạo và khả năng tham gia chuỗi giá trị khu vực sẽ quyết định sức cạnh tranh dài hạn.

Đó cũng là câu trả lời cho câu hỏi: Đà Nẵng đang đứng ở đâu trong bức tranh công nghiệp Việt Nam? Không phải ở vị trí của một cực công nghiệp lớn về quy mô, mà ở vị trí của một trung tâm công nghệ và chế biến, chế tạo mới nổi của miền Trung - nơi đang hình thành một chu kỳ tăng trưởng mới dựa trên sản xuất hiện đại, đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng cao.

Bài và ảnh: Nguyễn Hoàng - Tuấn Vỹ