Kiến nghị

Vừa có văn bản về việc đề nghị góp ý Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sửa đổi (Dự thảo), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), trên cơ sở ý kiến của doanh nghiệp, đã đưa ra nhiều đề xuất nhằm hoàn thiện các chính sách hỗ trợ khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME).

Bên cạnh góp ý về hỗ trợ tiếp cận tín dụng, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung cơ chế “hỗ trợ có mục tiêu”, thay vì chủ yếu triển khai các chương trình hỗ trợ riêng lẻ, phân tán.

Theo VCCI, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ nhằm giải quyết khó khăn ngắn hạn mà cần hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh cốt lõi và xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp bền vững. Do đó, Nhà nước có thể tập trung nguồn lực vào những SME có tiềm năng phát triển bứt phá, như doanh nghiệp có khả năng chuyển đổi thành doanh nghiệp lớn, hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao hoặc các lĩnh vực phù hợp với mục tiêu của từng chương trình trọng điểm.

Theo cơ chế này, doanh nghiệp được lựa chọn có thể được ưu tiên tiếp cận đồng bộ chính sách hỗ trợ chung và các gói hỗ trợ thiết kế riêng theo nhu cầu. Đổi lại, doanh nghiệp cần cam kết thực hiện các chỉ tiêu cụ thể về tăng trưởng và phát triển. VCCI cho rằng, cách tiếp cận này giúp tập trung nguồn lực công, tránh dàn trải và tạo điều kiện hình thành những doanh nghiệp có khả năng dẫn dắt chuỗi cung ứng.

Đối với chính sách hỗ trợ mặt bằng sản xuất tại Điều 10 Dự thảo, VCCI đề nghị đánh giá đầy đủ tác động đối với các chủ thể liên quan, đặc biệt là chủ đầu tư khu, cụm công nghiệp, nhằm bảo đảm cân bằng lợi ích và tính khả thi của chính sách.

Cụ thể, VCCI đề nghị bỏ quy định buộc khu, cụm công nghiệp mới thành lập, không nhận hỗ trợ của Nhà nước, vẫn phải dành không gian cho SME thuê trong vòng 2 năm. Theo VCCI, các doanh nghiệp này tự đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng bằng nguồn vốn của mình và tự chịu trách nhiệm về hiệu quả kinh doanh. Việc bắt buộc tham gia chương trình hỗ trợ SME có thể ảnh hưởng đến quyền tự do kinh doanh và phương án tài chính của doanh nghiệp.

Với cơ chế hỗ trợ tiền thuê, VCCI cho rằng việc yêu cầu chủ đầu tư giảm tiền thuê trước rồi chờ ngân sách Nhà nước hoàn trả có thể phát sinh thủ tục kéo dài, làm tăng chi phí vốn và giảm động lực của chủ đầu tư khi cho SME thuê. Do đó, cơ quan soạn thảo nên cân nhắc cho phép khoản tiền được Nhà nước hoàn trả có thể khấu trừ trực tiếp vào các nghĩa vụ tài chính khác của chủ đầu tư đối với Nhà nước, chẳng hạn nghĩa vụ thuế.

Đối với việc hỗ trợ SME thuê nhà, đất là tài sản công chưa sử dụng, VCCI cho rằng phương án này có thể gặp hạn chế do nhà, đất công thường có công năng và diện tích không phù hợp với nhu cầu của SME. Thay vào đó, có thể nghiên cứu cho phép tổ chức, doanh nghiệp thuê lại nhà, đất công để cải tạo thành không gian làm việc chung dành cho SME.

VCCI cũng đề nghị thay đổi cách thức công khai quỹ đất, nhà, đất công chưa sử dụng. Thay vì chỉ công khai định kỳ hàng năm, UBND cấp tỉnh nên cập nhật thông tin ngay khi phát sinh diện tích mặt bằng còn trống hoặc nhà, đất công chưa sử dụng để doanh nghiệp có thể chủ động tiếp cận.

Về hỗ trợ chuyển đổi số, VCCI nhận định các nội dung tại khoản 6 Điều 11 Dự thảo hiện chủ yếu tập trung vào những nhu cầu cơ bản như số hóa dữ liệu, phần mềm kế toán, chưa đáp ứng đầy đủ xu hướng chuyển đổi kép, kết hợp giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Trong khi đó, SME đang chịu áp lực ngày càng lớn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững, nhưng chi phí đầu tư vào các phần mềm chuyên dụng còn cao.

Do vậy, VCCI đề nghị bổ sung vào diện hỗ trợ các chi phí trang bị phần mềm kiểm kê khí nhà kính, quản lý vòng đời sản phẩm, quản lý thông tin sản phẩm và các công cụ phục vụ tuân thủ tiêu chuẩn môi trường.

Đặc biệt, trước yêu cầu ngày càng cao của các thị trường xuất khẩu về truy xuất nguồn gốc, vệ sinh và an toàn sản phẩm, VCCI đề xuất Nhà nước xây dựng Nền tảng dữ liệu sản phẩm quốc gia dùng chung.

Nền tảng này có thể hỗ trợ SME thu thập, quản lý và chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm, dữ liệu chuỗi cung ứng và dữ liệu môi trường theo tiêu chuẩn quốc tế; tạo lập, quản lý hộ chiếu sản phẩm kỹ thuật số; đồng thời kết nối với Cổng thông tin một cửa quốc gia, hệ thống chứng nhận xuất xứ điện tử và các hệ thống quản lý xuất nhập khẩu hiện có.

Theo VCCI, Nhà nước có thể miễn phí hoặc áp dụng mức phí ưu đãi đối với SME khi sử dụng nền tảng này, qua đó giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Bên cạnh chuyển đổi số, VCCI cho rằng chính sách hỗ trợ mở rộng thị trường xuất khẩu tại Dự thảo cần được cụ thể hóa hơn.

Thực tế, nhiều thị trường xuất khẩu chủ lực đang áp dụng các hàng rào kỹ thuật và tiêu chuẩn ngày càng cao, đặc biệt liên quan đến môi trường, truy xuất nguồn gốc và các yêu cầu phi thuế quan. Đây là áp lực lớn đối với SME do hạn chế về nguồn lực và năng lực tuân thủ.

VCCI đề nghị bổ sung chính sách hỗ trợ tư vấn, đào tạo và xây dựng năng lực cho doanh nghiệp trong việc đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật, pháp lý của thị trường xuất khẩu; hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng lộ trình tuân thủ, cải tiến thiết kế, mô-đun hóa sản phẩm và chuẩn hóa linh kiện.

Đồng thời, cần xây dựng một cổng tra cứu tích hợp giúp doanh nghiệp tra cứu yêu cầu kỹ thuật, pháp lý theo mã HS hoặc thị trường; tự đánh giá mức độ tuân thủ; phân tích khoảng cách giữa thực trạng doanh nghiệp và yêu cầu của thị trường, đồng thời kết nối với mạng lưới tư vấn, kiểm định và chứng nhận.

VCCI cũng đề nghị có chính sách hỗ trợ kết nối SME với các nhà cung cấp nguyên vật liệu, linh kiện đáp ứng yêu cầu mới của thị trường xuất khẩu. Về phương thức hỗ trợ, các nội dung liên quan đến môi trường, truy xuất nguồn gốc, dữ liệu sản phẩm, an toàn sản phẩm và yêu cầu phi thuế quan có thể được áp dụng theo cơ chế Phiếu hỗ trợ (voucher) quy định tại Dự thảo.

Ngoài ra, VCCI cũng đưa ra các góp ý về việc mở rộng hệ thống thông tin hỗ trợ doanh nghiệp, cơ chế khấu hao nhanh tài sản cố định, cũng như việc hoàn thiện tiêu chí xác định SME.

Bài: Yến Nhung - Ảnh: Quốc Tuấn