Phân tích - Bình luận

Chứng khoán Mỹ tiếp tục đi lên trong phiên 13/8. Chỉ số S&P 500 tăng 0,65%, đóng cửa ở mức kỷ lục 7.798,99 điểm sau khi có thời điểm vượt 7.800 điểm trong phiên. Nasdaq Composite tăng 0,81% lên 26.803,03 điểm, trong khi Dow Jones Industrial Average tăng 0,13% lên 53.839,99 điểm.

Đà tăng diễn ra sau hai báo cáo lạm phát liên tiếp làm giảm lo ngại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ phải nâng lãi suất. Cùng lúc, giá dầu giảm hơn 2% sau chuỗi tăng kéo dài, qua đó phần nào giảm bớt một nguồn áp lực đối với triển vọng lạm phát.

Lạm phát giảm sức ép lên Fed

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ trong tháng 7 tăng 0,1% so với tháng trước, sau khi giảm 0,4% trong tháng 6. So với cùng kỳ, CPI tăng 3,4%, thấp hơn mức 3,5% của tháng trước. CPI cơ bản, loại trừ thực phẩm và năng lượng, tăng 0,2% trong tháng và 2,5% trong 12 tháng, mức thấp nhất kể từ năm 2021.

Năng lượng là một trong những yếu tố chính kéo CPI xuống khi chỉ số giá năng lượng giảm 1,5% trong tháng 7, trong đó xăng giảm 2,9%. Ngược lại, giá thực phẩm vẫn tăng 0,1%. Chi phí nhà ở tăng 0,1% và chiếm khoảng 2/3 mức tăng CPI chung trong tháng.

Tín hiệu tiếp tục được củng cố trong ngày 13/8, khi chỉ số giá sản xuất (PPI) tháng 7 không thay đổi so với tháng trước, thấp hơn mức tăng 0,2% mà giới phân tích dự báo. PPI tăng 4,7% so với cùng kỳ, giảm đáng kể từ mức 5,5% của tháng 6. Giá hàng hóa ở khâu sản xuất giảm 0,7%, trong đó năng lượng giảm 3,1% và thực phẩm giảm 0,9%.

Tuy vậy, dữ liệu chưa cho thấy áp lực giá đã hoàn toàn biến mất. Chỉ số PPI cơ bản vẫn tăng 0,4% trong tháng và 4,7% so với một năm trước. Fed cũng theo dõi chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), thay vì CPI, để đánh giá mục tiêu lạm phát 2%.

Các số liệu mới khiến thị trường giảm đặt cược vào khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 15-16/9. Sau báo cáo PPI, thị trường định giá xác suất Fed giữ lãi suất ở vùng 3,50-3,75% vào khoảng hai phần ba, tăng mạnh so với một tuần trước.

Triển vọng này càng đáng chú ý sau báo cáo việc làm tháng 7. Kinh tế Mỹ giảm 23.000 việc làm phi nông nghiệp, trái với kỳ vọng tăng việc làm, trong khi số liệu tháng 5 và tháng 6 cũng bị điều chỉnh giảm tổng cộng 103.000 việc làm. Tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống 4,1%, song một phần do số người tham gia lực lượng lao động giảm.

Những con số trên chưa đủ để xác nhận Fed đã kết thúc chu kỳ thắt chặt tiền tệ. Tuy nhiên, chúng làm giảm áp lực phải nâng lãi suất ngay trong tháng 9, yếu tố có lợi cho thị trường cổ phiếu khi lợi suất trái phiếu giảm và chi phí vốn kỳ vọng bớt căng thẳng.

Giá dầu giảm sau 6 phiên tăng

Một yếu tố hỗ trợ khác đến từ thị trường năng lượng. Giá dầu Brent giảm 2,15%, xuống 87,07 USD/thùng trong phiên 13/8, chấm dứt 6 phiên tăng liên tiếp. Giá dầu WTI của Mỹ giảm 2,4%, xuống 81,25 USD/thùng.

Sự điều chỉnh chủ yếu phản ánh hai yếu tố. Thứ nhất, tồn kho dầu thô thương mại của Mỹ tăng 17,4 triệu thùng trong tuần kết thúc ngày 7/8, mức tăng hàng tuần lớn nhất kể từ tháng 1/2023 và trái ngược dự báo giảm 1,4 triệu thùng của giới phân tích.

Thứ hai, triển vọng tiêu thụ dầu toàn cầu yếu đi. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo nhu cầu dầu thế giới năm 2026 giảm bình quân 1,6 triệu thùng/ngày, mức giảm lớn hơn 510.000 thùng/ngày so với dự báo tháng trước. IEA cho rằng việc eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, giá nhiên liệu cao và thiếu hụt một số sản phẩm dầu đang làm giảm nhu cầu.

OPEC cũng điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu năm nay. Như vậy, giá dầu giảm trong phiên không phản ánh việc rủi ro nguồn cung tại Trung Đông đã được giải quyết. Ngược lại, IEA vẫn dự báo thị trường thiếu hụt khoảng 1,8 triệu thùng/ngày trong quý III và cảnh báo lượng tồn kho toàn cầu đang giảm nhanh.

Đối với thị trường chứng khoán, giá dầu thấp hơn có thể giảm bớt áp lực chi phí đối với nhiều doanh nghiệp và cải thiện triển vọng lạm phát trong những tháng tới. Tuy nhiên, tác động này phụ thuộc vào việc đà giảm giá dầu có duy trì hay không. Biến động tại eo Hormuz vẫn có khả năng nhanh chóng đảo chiều thị trường năng lượng.

Lợi nhuận doanh nghiệp nâng đỡ thị trường

Bên cạnh yếu tố vĩ mô, mùa báo cáo quý II của các doanh nghiệp Mỹ nhìn chung tích cực. Theo FactSet, tính đến ngày 7/8, 88% doanh nghiệp trong rổ chỉ số S&P 500 đã công bố kết quả quý II. Khoảng 86% báo cáo lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu vượt dự báo. Mức tăng trưởng lợi nhuận tổng hợp, gồm kết quả đã công bố và ước tính đối với doanh nghiệp chưa báo cáo, đạt 50,4% so với cùng kỳ, cao nhất kể từ quý II/2021.

Tuy nhiên, vẫn có nhiều tín hiệu thận trọng. Các khoản lãi đầu tư lớn của Alphabet và Amazon làm tăng đáng kể lợi nhuận chung. Nếu loại hai doanh nghiệp này, FactSet ước tính lợi nhuận S&P 500 tăng khoảng 32%. Mười trong 11 nhóm ngành vẫn ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận, với năng lượng, dịch vụ truyền thông và công nghệ thông tin nằm trong nhóm dẫn đầu.

Đầu tư vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo tiếp tục hỗ trợ kỳ vọng đối với nhóm công nghệ. Kết quả kinh doanh và kế hoạch đầu tư của Microsoft, Amazon và một số tập đoàn công nghệ lớn cho thấy chi tiêu cho trung tâm dữ liệu vẫn ở mức cao.

Trong tuần, Nvidia cũng công bố hợp tác với Apollo, BlackRock, Blackstone, Brookfield, Goldman Sachs và KKR để xây dựng các nền tảng tài trợ hạ tầng điện toán AI. Các bên đặt mục tiêu huy động hơn 500 tỷ USD vốn từ bên thứ ba theo thời gian. Đây mới là mục tiêu của các nền tảng tài chính, chưa phải số vốn đã được huy động hoặc cam kết đầy đủ. Nvidia cũng chưa công bố lịch giải ngân hay phần vốn cụ thể của từng đối tác.

Diễn biến này củng cố kỳ vọng rằng dòng vốn dành cho hạ tầng AI vẫn lớn, nhưng chưa đủ để loại bỏ những lo ngại về định giá hoặc hiệu quả của làn sóng đầu tư. Với S&P 500 đang ở vùng kỷ lục, khả năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận trở thành điều kiện quan trọng để thị trường giữ được mức định giá hiện nay.

Rủi ro vẫn còn phía sau đỉnh mới

Dù CPI và PPI cùng có tín hiệu thuận lợi, lạm phát chung 3,4% vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Fed. Một số thành phần giá cơ bản tiếp tục tăng, trong khi diễn biến giá dầu vẫn phụ thuộc nhiều vào tình hình Trung Đông. Fed cũng sẽ có thêm báo cáo việc làm và CPI tháng 8 trước cuộc họp chính sách tháng 9.

Định giá cổ phiếu cũng không còn thấp. Theo FactSet, hệ số P/E dự phóng 12 tháng của S&P 500 ở mức khoảng 20 lần vào đầu tháng 8, cao hơn bình quân 10 năm là 19 lần. Điều này khiến thị trường nhạy cảm hơn trước những kết quả kinh doanh kém kỳ vọng, lợi suất trái phiếu tăng trở lại hoặc một cú sốc mới về năng lượng.

Vì vậy, kỷ lục mới của S&P 500 phản ánh sự cải thiện đồng thời của một số điều kiện mà nhà đầu tư theo dõi, gồm lạm phát, triển vọng lãi suất và lợi nhuận doanh nghiệp. Tuy nhiên, dữ liệu hiện tại chủ yếu làm giảm nguy cơ Fed tăng lãi suất trong ngắn hạn, chưa đủ để khẳng định các rủi ro đối với thị trường đã qua.

Đối với Việt Nam, việc thị trường giảm kỳ vọng Fed tăng lãi suất có thể làm nhẹ bớt áp lực đối với tỷ giá và điều kiện tài chính quốc tế. Nếu lợi suất USD giảm hoặc ổn định, chênh lệch lãi suất và áp lực lên USD/VND có thể bớt căng thẳng hơn, dù diễn biến tỷ giá còn phụ thuộc vào cán cân thanh toán, dòng vốn và chính sách tiền tệ trong nước.

Giá dầu giảm cũng có tác động hai chiều. Với nền kinh tế sử dụng lượng lớn nhiên liệu nhập khẩu, dầu thấp hơn có thể giảm chi phí vận tải, sản xuất và áp lực lên giá tiêu dùng. Ngược lại, doanh thu và lợi nhuận của một số doanh nghiệp dầu khí có thể chịu ảnh hưởng nếu giá năng lượng giảm kéo dài.

Nam Trần