Doanh nghiệp
DIỄN ĐÀN KINH DOANH 2026: Doanh nghiệp làm chủ AI, mở dư địa tăng năng suất
AI chỉ trở thành động lực cốt lõi của tăng trưởng khi doanh nghiệp không dừng ở mua công cụ, mà đồng thời tổ chức lại dữ liệu, quy trình, con người, trách nhiệm và mô hình kinh doanh để tạo ra giá trị có thể đo lường.
Ngày 14/8, được sự chỉ đạo của VCCI, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức “Diễn đàn kinh doanh 2026: Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên mới”.
Động lực cốt lõi cho chuyển đổi
Chia sẻ tại Diễn đàn, ông Hồ Đức Thắng, Đại biểu Quốc hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội nhấn mạnh, trí tuệ nhân tạo (AI) là động lực cốt lõi giúp doanh nghiệp đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất và tạo dư địa tăng trưởng mới cho nền kinh tế.
Theo đó, thứ nhất, AI nâng cao năng suất. Ông Thắng nhấn mạnh, năng suất không chỉ là một cá nhân làm nhanh hơn, mà là cả quy trình rút ngắn thời gian, giảm sai sót, tiết kiệm chi phí và nâng chất lượng.
Thứ hai, AI giúp đổi mới mô hình tăng trưởng. Doanh nghiệp có thể chuyển từ phản ứng sang dự báo; từ sản phẩm đại trà sang dịch vụ cá nhân hóa; từ vận hành theo đợt sang vận hành liên tục; từ bán một sản phẩm sang cung cấp giải pháp và dịch vụ đi kèm. Doanh nghiệp không nhất thiết tự xây mô hình AI, nhưng phải làm chủ bài toán kinh doanh, dữ liệu cốt lõi, tiêu chuẩn chất lượng và quan hệ với khách hàng.
Thứ ba, AI mở ra sản phẩm và thị trường mới. Các chủ đề của Diễn đàn về du lịch, thị trường dữ liệu, doanh nghiệp địa phương, ngành gỗ, điện tử, thương mại điện tử, nông nghiệp và kinh tế dữ liệu cho thấy AI không thuộc riêng ngành công nghệ. AI có thể hỗ trợ dự báo, thiết kế, kiểm soát chất lượng, bảo trì, bán hàng, logistics, truy xuất và kết nối thị trường. Mỗi khả năng phải được kiểm chứng bằng bài toán cụ thể, nhưng cùng cho thấy AI là năng lực ngang có thể làm mới cả ngành truyền thống.
Ông Hồ Đức Thắng nhấn mạnh, dùng AI là tiếp cận công nghệ thiết kế lại cách làm mới tạo ra năng suất, đổi mới mô hình kinh doanh mới tạo ra dư địa tăng trưởng.
Tuy nhiên, theo ông Thắng, khoảng cách giữa tiềm năng và hiện thực nằm ở năng lực chuyển đổi của doanh nghiệp và chất lượng thể chế. Do đó, có những điểm nghẽn cần tháo gỡ, một là, công cụ ngày càng rẻ nhưng chuyển đổi doanh nghiệp vẫn tốn kém. Hai là, dữ liệu nhiều nhưng sử dụng dữ liệu được còn ít. Ba là, thử nghiệm nhanh nhưng tổ chức công việc và năng lực con người thay đổi chậm.
Trong khi đó, nền tảng pháp lý cốt lõi đã được hình thành với Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15; Nghị định số 142/2026/NĐ-CP; Thông tư số 05/2026/TT-BKHCN ban hành Khung đạo đức trí tuệ nhân tạo quốc gia; và Quyết định số 33/2026/QĐ-TTg ban hành Danh mục hệ thống AI có rủi ro cao.
Theo ông Thắng, Luật và Nghị định quản lý theo mức độ rủi ro, cụ thể hóa phân loại hệ thống, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, hạ tầng, dữ liệu và hỗ trợ hệ sinh thái. Thông tư số 05 áp dụng đối với AI phục vụ quản lý nhà nước, dịch vụ công và khuyến khích các chủ thể khác áp dụng; các nguyên tắc trọng tâm là an toàn, minh bạch, kiểm soát của con người, bảo vệ dữ liệu và trách nhiệm giải trình.
Trong khi đó, đối với doanh nghiệp, quản trị tốt không chỉ để tuân thủ mà còn để sản phẩm được tin cậy và có thể mở rộng.
Do đó, khi triển khai, cần ưu tiên ba việc: hướng dẫn rõ và thống nhất với pháp luật chuyên ngành; phát triển hạ tầng tính toán, dữ liệu, tiêu chuẩn và môi trường thử nghiệm có thể tiếp cận, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp địa phương; hỗ trợ từng ngành xây dựng bộ dữ liệu, bài toán mẫu, quy tắc thực hành và chương trình đào tạo.
"Thể chế tốt không lựa chọn giữa đổi mới và an toàn. Thể chế tốt làm giảm rủi ro và bất định để đổi mới diễn ra nhanh hơn, rộng hơn và bền vững hơn". - ông Thắng nói.
Năm chuyển đổi cho doanh nghiệp
Tại Diễn đàn, ông Hồ Đức Thắng cũng nêu ra năm chuyển đổi cho doanh nghiệp trong bối cảnh hiện nay.
Một là, từ chọn công cụ sang chọn bài toán tăng trưởng. Chọn ít quy trình nhưng có tần suất cao, dữ liệu tương đối đầy đủ và đo được bằng thời gian xử lý, sai sót, chi phí, chất lượng, doanh thu hoặc giá trị trên mỗi lao động.
Hai là, từ thử nghiệm rời rạc sang thiết kế lại quy trình và mô hình kinh doanh.
Ba là, từ lưu trữ sang quản trị dữ liệu như tài sản chiến lược. Doanh nghiệp cần ưu tiên dữ liệu của các quy trình quan trọng; kiểm soát chất lượng, nguồn gốc, quyền truy cập, quyền sử dụng, thời hạn lưu trữ và an toàn. Dữ liệu sản xuất, hiểu biết khách hàng và kinh nghiệm chuyên gia được quản trị tốt sẽ trở thành lợi thế khó sao chép.
Bốn là, từ dự án công nghệ sang quản trị doanh nghiệp.
Năm là, từ đào tạo thao tác sang phát triển năng lực làm việc cùng AI.