Phân tích - Bình luận
Bài toán kinh tế của robot hình người Trung Quốc
Phía sau kỳ vọng lớn của nhà đầu tư là bài toán thương mại hóa, hiệu quả đầu tư và khả năng biến những màn trình diễn công nghệ ấn tượng thành lợi nhuận thực sự.
Bùng nổ đầu tư
Đợt IPO của Unitree Robotics - nhà sản xuất robot hình người nổi tiếng nhất Trung Quốc, đang tạo ra “cơn sốt” với các nhà đầu tư tư nhân. Chỉ trong vòng vài ngày công ty này đã huy động được 900 triệu USD, nâng giá trị thị trường của thương hiệu này lên 9 tỷ USD.
Đợt chào bán cổ phiếu của Unitree đã ghi nhận nhu cầu kỷ lục từ các nhà đầu tư cá nhân trên thị trường STAR của Thượng Hải; trong đó, lượng đặt mua trực tuyến vượt quá nguồn cung hơn 5.000 lần, dẫn đến tỷ lệ trúng quyền mua thấp kỷ lục là 0,018%. Đợt IPO này cũng thu hút các nhà đầu tư chiến lược, bao gồm cả công ty khởi nghiệp AI DeepSeek.
Một hợp đồng vĩnh cửu liên quan đến Unitree trên sàn giao dịch Hyperliquid đang được giao dịch ở mức giá gấp khoảng bốn lần giá IPO, khi các nhà đầu tư tìm đến các sàn giao dịch phái sinh tiền mã hóa để đặt cược vào cổ phiếu trước khi giao dịch chính thức bắt đầu.
Dù nổi tiếng với khả năng chưa từng có: tung đòn đá kung fu và tự đứng dậy sau khi ngã, các robot của Unitree vẫn đối mặt với những nghi ngại về khả năng thương mại hóa quy mô lớn, do các hạn chế về AI và phần mềm vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Ông Hao Hong, đối tác quản lý tại Lotus Asset Management, nhận định: “Thành thật mà nói, những robot hình người này rất thú vị. Chúng có thể nhảy múa và làm đủ thứ trò, nhưng tôi chưa bao giờ thấy chúng thực hiện bất kỳ công việc nhà thực sự nào”.
Lặp lại con đường xe điện?
Wood Mackenzie dự báo số lượng robot hình người trên toàn cầu sẽ tăng trưởng hơn 90% mỗi năm cho đến năm 2035, đạt mốc hơn 10 triệu đơn vị. Lượng xuất xưởng hàng năm được dự đoán sẽ vượt mức 4 triệu chiếc vào thời điểm đó.
Theo công ty nghiên cứu này, Trung Quốc hiện là quốc gia dẫn đầu thị trường, chiếm hơn 70% số lượng robot công nghiệp được lắp đặt và gần 90% tổng số robot hình người được triển khai trên toàn cầu trong năm ngoái.
Giá trung bình của robot hình người đã giảm mạnh 93% trong giai đoạn 2020-2025, xuống còn 58.000 USD. Mẫu robot chủ lực G1 của Unitree có giá 16.000 USD/robot.
Theo bà Linda Sui, nhà sáng lập công ty nghiên cứu Smart Analytics Global, giá robot giảm cùng sự hỗ trợ từ chính phủ Trung Quốc - bao gồm việc đầu tư giúp các nhà sản xuất trong nước chuyển đổi từ mô hình thâm dụng lao động sang tự động hóa - đang thúc đẩy sự quan tâm và thu hút vốn vào lĩnh vực mới nổi này. Bà nhấn mạnh, mặc dù sản lượng lớn hơn đã giúp giảm chi phí, nhưng vẫn cần thời gian để kiểm chứng hiệu quả đầu tư (ROI) của các loại robot này.
Các nhà phân tích nhận định rằng lợi thế của Unitree nằm ở quy mô sản xuất và cơ cấu chi phí. Doanh thu của Unitree đã tăng hơn gấp bốn lần trong năm ngoái, tuy nhiên lợi nhuận điều chỉnh quý 1 lại giảm hơn 52% do chi phí dành cho nghiên cứu & phát triển (R&D) và tiếp thị gia tăng.
Theo báo cáo của Unitree, trong 9 tháng đầu năm 2025, gần 3/4 doanh thu từ mảng robot hình người đến từ lĩnh vực nghiên cứu và giáo dục; trong khi đó, các chuyến tham quan dành cho doanh nghiệp chiếm hơn một nửa doanh thu của mảng kinh doanh công nghiệp - vốn vẫn còn ở quy mô nhỏ.
Ông Jeff Ko, chuyên gia phân tích trưởng tại CoinEx, nhận định, mức định giá cao ngất ngưởng 9 tỷ USD của Unitree - gấp hơn 200 lần lợi nhuận năm ngoái - còn bị đẩy lên cao hơn nữa trên thị trường tiền mã hóa, cho thấy sự hiện diện của yếu tố đầu cơ.
Một rủi ro địa chính trị lớn khác là khả năng các công ty robot Trung Quốc mất quyền tiếp cận phần cứng và hệ sinh thái phần mềm của Nvidia. Các doanh nghiệp đầu ngành của Trung Quốc nằm trong số những đơn vị tiên phong sử dụng nền tảng của Nvidia để vận hành robot.