Cà phê doanh nhân
Mở cơ hội phát triển bền vững cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo
Dự thảo Luật Phát triển đô thị, qua Mục 5 đã thiết lập một nền tảng pháp lý linh hoạt, khuyến khích đổi mới và giảm thiểu nỗi sợ thất bại cho doanh nghiệp khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Nguyễn Trung Khánh (MPP) - Tổng Giám đốc - Công ty CP công nghệ TK 25:
Dự thảo Luật Phát triển đô thị với Mục 5 của Chương II về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đánh dấu một bước chuyển mang tính chiến lược trong cách thức quản trị và thúc đẩy đổi mới tại TP HCM. Ở trung tâm của thay đổi này là một “con thoi cơ chế” linh hoạt, cho phép chính quyền địa phương và doanh nghiệp khoa học công nghệ (KHCN) - doanh nghiệp đổi mới sáng tạo (ĐMST) - vận hành theo nhịp độ của công nghệ và thị trường, thay vì bị bó buộc bởi các khung pháp lý chưa theo kịp. Cơ chế sandbox pháp lý, quyền thí điểm chính sách và các quy định miễn trừ trách nhiệm trong phạm vi thí điểm tạo ra không gian thử nghiệm an toàn, giúp rút ngắn chu kỳ học hỏi, giảm chi phí tuân thủ ban đầu và tăng tốc thương mại hóa các giải pháp sáng tạo.
Là lãnh đạo doanh nghiệp ĐMST & KHCN, tôi có thể khẳng định rằng sandbox không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn là công cụ quản trị rủi ro rất quan trọng. Nó cho phép doanh nghiệp triển khai, đánh giá và điều chỉnh sản phẩm, dịch vụ trong môi trường có kiểm soát, từ đó giảm thiểu rủi ro pháp lý và tài chính trước khi bước vào thị trường đại trà. Việc luật hóa cơ chế này gửi đi thông điệp rõ ràng: thất bại trong thử nghiệm không còn là án pháp lý hay thương mại, mà là một phần của quá trình học hỏi và đổi mới có thể quản trị được và chuyển hóa thành bài học chung cho hệ sinh thái. Đây là điều kiện tiên quyết để khuyến khích đầu tư R&D, thu hút nhân tài và thúc đẩy các doanh nghiệp dám thử nghiệm, dám đổi mới.
Dự thảo Luật Phát triển đô thị cũng tạo ra sự đồng thuận lớn từ phía doanh nghiệp. Trong nhiều năm, chi phí tuân thủ pháp lý và rủi ro chịu trách nhiệm khi thử nghiệm đã làm chậm tốc độ đưa sản phẩm ĐMST ra thị trường. Khi luật mở ra cơ chế thí điểm và giảm bớt gánh nặng pháp lý trong phạm vi thử nghiệm, doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội thực thi ý tưởng với chi phí thấp hơn và thời gian ngắn hơn. Sự đồng thuận này không chỉ là phản ứng tức thời mà còn là nền tảng để hình thành mối quan hệ đối tác công - tư bền vững, nơi nhà nước và doanh nghiệp cùng chia sẻ rủi ro, cùng đánh giá kết quả dựa trên dữ liệu thực nghiệm.
Một điểm mới quan trọng khác là cách Dự thảo Luật Phát triển đô thị đưa các khái niệm kinh tế địa phương vào trung tâm phát triển: kinh tế số gần nhà - nền kinh tế gắn liền với giao thông công cộng (TOD), kinh tế không gian tầm thấp và kinh tế biển. Việc này mở ra không gian rộng lớn cho các mô hình kinh tế số sáng tạo địa phương đóng góp giá trị mới vào đó. Các giải pháp cho mô hình kinh tế số gần nhà tích hợp TOD, nền tảng dịch vụ y tế từ các mô hình không gian tầm thấp, nông sản nông thị thông minh là những ví dụ cụ thể có thể được thử nghiệm và nhân rộng. Khi những mô hình này được chứng minh hiệu quả tại TP HCM, chúng sẽ trở thành kiểu mẫu cho các đô thị khác, đồng thời tạo ra chuỗi giá trị mới cho doanh nghiệp ĐMST trong nước và khu vực.
Đối với lãnh đạo địa phương, Dự thảo Luật trao quyền chủ động trong việc thiết kế chính sách phù hợp với đặc thù thành phố. Quyền thí điểm chính sách cho phép chính quyền nhanh chóng đưa ra các ưu đãi, cơ chế hợp tác và chương trình hỗ trợ nhân lực, từ đó thu hút đầu tư chiến lược và kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp địa phương mang lại hiệu suất hợp tác rất cao. Sự chủ động này giúp TP HCM phát huy tính năng động vốn có, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh so với các địa phương khác.
Tuy nhiên, để cơ chế thực sự phát huy hiệu quả, cần kèm theo các điều kiện bảo đảm: khung đánh giá minh bạch cho các thí điểm, cơ chế chia sẻ dữ liệu và bài học, quy trình chuyển giao mô hình thành chính sách phổ quát khi đã chứng minh hiệu quả, và hệ thống bảo vệ quyền lợi người dân. Việc quản trị rủi ro phải đi đôi với trách nhiệm giải trình; miễn trừ trách nhiệm pháp lý trong thí điểm không thể trở thành lá chắn cho hành vi vô trách nhiệm.
Dự thảo Luật Phát triển đô thị, qua Mục 5 đã thiết lập một nền tảng pháp lý linh hoạt, khuyến khích đổi mới và giảm thiểu nỗi sợ thất bại cho doanh nghiệp KHCN và ĐMST. Sandbox là tâm điểm của chiến lược này - một phòng thí nghiệm sống cho đổi mới, nơi thất bại được quản trị và chuyển hóa thành tri thức chung. Nếu được triển khai thận trọng, minh bạch và có trách nhiệm, khung cơ chế này sẽ giúp TP HCM trở thành đầu tàu đổi mới sáng tạo và Khoa học công nghệ, tạo ra giá trị thực cho người dân và mở ra cơ hội phát triển bền vững cho doanh nghiệp ĐMST trong nền kinh tế số đầy năng động sắp tới.