Phân tích - Bình luận
Lợi suất trái phiếu bị kéo giảm, Fed gặp khó
Quyết định tăng gấp đôi quy mô mua lại trái phiếu dài hạn kéo lợi suất rời đỉnh nhiều năm, nhưng làm dấy lên câu hỏi về ranh giới giữa chính sách tài khóa và tiền tệ.
Mỹ ra tay can thiệp lợi suất trái phiếu
Bộ Tài chính Mỹ ngày 19/8 thông báo tăng ít nhất gấp đôi quy mô các đợt mua lại trái phiếu chính phủ dài hạn, nâng mức tối đa từ 2 tỷ USD lên ít nhất 4 tỷ USD cho phân khúc kỳ hạn 10 đến 30 năm, trong nỗ lực chặn đà bán tháo, đẩy chi phí vay của nước này lên mức cao nhất nhiều năm.
Sau thông tin này, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Mỹ đã lùi về 4,64% trong phiên 20/8, sau khi chạm đỉnh 20 tháng ở 4,75% đầu tuần, còn lợi suất kỳ hạn 30 năm rơi xuống dưới 5,2% từ mức đỉnh 19 năm là 5,34%, theo dữ liệu của Trading Economics. Đồng USD trượt xuống đáy ba tháng, trong khi vàng, cổ phiếu và Bitcoin cùng tăng. Chỉ số S&P 500 chấm dứt chuỗi ba phiên giảm, còn Bitcoin có lúc tăng hơn 5% lên trên 68.600 USD/BTC.
Đây được xem như một chương trình mua lại hỗ trợ thanh khoản thay vì nới lỏng định lượng. Tại đây, Bộ Tài chính Mỹ tài trợ cho việc mua lại trái phiếu dài hạn bằng cách vay ở kỳ hạn khác, tức hoán đổi một phần nợ dài hạn lấy nợ ngắn hạn, mà không tạo thêm cung tiền như cách Cục Dự trữ Liên bang (Fed) làm khi mua trái phiếu.
“Đây không phải nới lỏng định lượng”, Gennadiy Goldberg, phụ trách chiến lược lãi suất Mỹ tại TD Securities, nhắc tới việc Fed tạo tiền để mua trái phiếu và ghìm lãi suất dài hạn.
Ben Emons, chiến lược gia vĩ mô tại FedWatch Advisors, mô tả các đợt mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ chỉ là việc dọn dẹp thanh khoản, không phải một chương trình mua ròng, bởi chúng đơn thuần rút bớt các trái phiếu cũ và thay bằng phát hành mới. Theo ông, khác với Fed, Bộ Tài chính không tạo ra cung tiền trong quá trình này, và điều đó giúp giải thích vì sao chênh lệch lợi suất giữa kỳ hạn 2 năm và 30 năm phẳng lại sau thông báo.
Áp lực buộc phải hành động đã tích tụ suốt tháng 8. Trái phiếu Mỹ chịu sức ép khi lượng phát hành nợ liên quan tới hạ tầng trí tuệ nhân tạo tăng vọt, chi tiêu thâm hụt phình to và lo ngại lạm phát dai dẳng đẩy phần bù kỳ hạn lên cao, tức phần lợi suất tăng thêm mà nhà đầu tư đòi hỏi để nắm giữ nợ dài hạn. Giới phân tích cũng chỉ ra cơ cấu người mua trái phiếu chính phủ Mỹ đang thay đổi, khi một số nhà đầu tư nước ngoài giảm nắm giữ.
Đợt bán tháo này thậm chí mang tính toàn cầu. Trước khi Bộ Tài chính Mỹ can thiệp, lợi suất trái phiếu 30 năm của Pháp lên cao nhất kể từ 2008, trái phiếu bund 30 năm của Đức cao nhất kể từ 2011 và lợi suất 10 năm của Nhật Bản chạm đỉnh ba thập kỷ, khi lo ngại tài khóa lan rộng khắp các nền kinh tế phát triển.
Fed đối mặt thêm khó khăn
Động thái của Bộ Tài chính Mỹ phủ bóng lên quan hệ với Fed. Mặc dù động thái phù hợp với mục tiêu lâu nay của Bộ trưởng Scott Bessent là kéo lợi suất kỳ hạn 10 năm xuống, song nó cũng đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa chính sách tài khóa và tiền tệ.
Chủ tịch Fed Kevin Warsh từng bày tỏ ưu tiên để thị trường tự xác lập lãi suất, và giới phê bình cảnh báo việc can thiệp có thể ghìm lợi suất một cách giả tạo, khiến kiểm soát lạm phát khó hơn, đặt ra nhiều thách thức cho FED.
Nhà kinh tế Mohamed El-Erian mô tả quy mô mua lại trái phiếu lần này nhỏ so với lượng phát hành ròng và mang dáng dấp một dạng kiểm soát đường cong lợi suất hơn. Trong khi một số nhà kinh tế khác cho rằng động thái phục vụ mục tiêu ngắn hạn nhiều hơn là mục tiêu ổn định giá cả.
Trong biên bản cuộc họp tháng 7 của Fed, công bố tối 19/8, cho thấy một số quan chức thấy có cơ sở nâng lãi suất nếu lạm phát không hạ, với ba thành viên đã bỏ phiếu tăng lãi suất. Tín hiệu nghiêng về thắt chặt này lẽ ra nâng đỡ đồng USD, nhưng xuất hiện ngay sau tin mua lại trái phiếu nên gần như bị thị trường phớt lờ.
Giới phân tích lưu ý quy mô mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ vẫn nhỏ so với tổng nợ đang lưu hành, nên tác động có thể mang tính biểu tượng và tâm lý nhiều hơn là thay đổi cấu trúc thị trường. Câu hỏi để ngỏ là liệu Bộ Tài chính có duy trì được lực đỡ này hay không, nếu áp lực phát hành nợ, đặc biệt từ làn sóng đầu tư hạ tầng AI, tiếp tục gia tăng trong các quý tới.
Diễn biến lợi suất và tỷ giá tại Mỹ có ý nghĩa trực tiếp với Việt Nam. Lợi suất trái phiếu Mỹ hạ nhiệt cùng đồng USD yếu đi nới bớt áp lực lên tỷ giá USD/VND và tạo thêm dư địa điều hành cho Ngân hàng Nhà nước, đồng thời hỗ trợ dòng vốn vào các thị trường mới nổi.
Ở chiều ngược lại, giá dầu Brent áp sát 92 USD/thùng do căng thẳng tại eo biển Hormuz vẫn giữ sức ép lên chi phí nhập khẩu và lạm phát trong nước. Mặt bằng phần bù kỳ hạn cao và nhu cầu vay nợ lớn của Mỹ cũng neo chi phí vốn toàn cầu ở mức cao, ảnh hưởng tới điều kiện huy động vốn quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam.