Doanh nhân

Trong bức tranh kinh tế khu vực phía Nam, các tỉnh, thành phố đều sở hữu những thế mạnh riêng biệt, từ trung tâm tài chính, tiêu dùng sôi động như TP HCM đến các vùng nguyên liệu nông, thủy sản dồi dào tại Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, thực tế phát triển đang đặt ra câu hỏi lớn khi các mảnh ghép tiềm năng này vẫn hoạt động khá riêng lẻ, chưa thể kết nối thành một chuỗi giá trị liên hoàn đủ sức cạnh tranh trên không gian kinh tế rộng lớn hơn.

Thực trạng "ngược chiều" giữa thị trường và nguồn lực

Tại Diễn đàn kinh tế tư nhân Việt Nam 2026, bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh An Giang cho biết, thực tiễn vận hành của các doanh nghiệp hiện nay đã mang tính chuỗi và vươn rộng ra toàn thị trường. Trong khi đó, các nguồn lực hỗ trợ từ phía cơ quan quản lý lại thường bị bó hẹp và phân tán theo từng địa giới hành chính, từng chương trình riêng rẽ của từng địa phương.

Bà cho rằng, sự "lệch pha" này tạo ra khoảng cách không nhỏ, khiến các tỉnh có lợi thế lớn về nông sản, thủy sản hay thương mại biên giới như An Giang dù đóng góp sản lượng cao nhưng vẫn gặp khó trong việc chuyển hóa thành lợi thế về giá trị gia tăng và thu nhập.

Bên cạnh đó, khoảng cách giữa năng lực thực tế của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa với các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường vẫn còn rất lớn. Mặc dù nhiều chính sách hỗ trợ đã được ban hành, điều mà cộng đồng kinh doanh thực sự trăn trở không chỉ là sự xuất hiện của các văn bản pháp lý, mà là khả năng tiếp cận thực tế và hiệu quả đo lường sau hỗ trợ.

Một điểm nghẽn khác mang tính kinh điển cũng được bà Mỹ Linh chỉ ra, đó là rào cản về hạ tầng. Nhiều doanh nghiệp nhỏ dù chủ động nắm bắt tiêu chuẩn thị trường và tìm kiếm được đối tác thu mua nhưng vẫn khó khăn trước bài toán chi phí. Mức vốn khiêm tốn khiến họ không thể tự đầu tư đồng bộ hệ thống nhà xưởng, kho lạnh, máy móc đóng gói hay hệ thống xử lý môi trường đạt chuẩn. Việc mỗi đơn vị phải tự trang bị trọn gói hạ tầng riêng không chỉ gây lãng phí nguồn lực xã hội mà còn đẩy chi phí gia nhập chuỗi lên mức quá tải.

“Chính sách tốt không chỉ là chính sách được ban hành, mà phải là chính sách doanh nghiệp tiếp cận được, sử dụng được và tạo ra kết quả đo lường được”, bà Nguyễn Thị Mỹ Linh nhấn mạnh.

Bốn cơ chế đột phá mở không gian tăng trưởng mới

Đứng trước những thách thức thực tế, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ An Giang đã đề xuất Chính phủ cùng các bộ, ngành xem xét thí điểm bốn nhóm cơ chế mang tính đột phá nhằm mở ra không gian phát triển mới cho kinh tế tư nhân.

Đầu tiên là đề xuất thí điểm chương trình phát triển nhà cung ứng liên vùng phía Nam dựa trên nhu cầu đơn hàng thực tế. Thay vì xuất phát từ câu hỏi thụ động rằng địa phương có sẵn sản phẩm gì để mang đi xúc tiến, chương trình cần xoay trục lấy nhu cầu của thị trường, các tập đoàn lớn, doanh nghiệp FDI, hệ thống bán lẻ và ngành hàng không làm trung tâm. Trên cơ sở đó, một hệ thống dữ liệu doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn trong vùng sẽ được thiết lập, giúp kết nối trực tiếp các đơn vị đủ năng lực và xây dựng lộ trình nâng cấp bài bản cho các doanh nghiệp tiềm năng.

Tiếp đến là cơ chế dẫn dắt theo mô hình ba bên, trong đó doanh nghiệp đầu chuỗi đóng vai trò định hướng tiêu chuẩn và thử nghiệm đơn hàng, Nhà nước đóng vai trò hỗ trợ nền tảng kỹ thuật, kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc, còn khối doanh nghiệp nhỏ và vừa tích cực tham gia nâng chuẩn. Đặc biệt, việc nghiên cứu các cơ chế khuyến khích doanh nghiệp FDI cam kết phát triển nhà cung ứng nội địa và chuyển giao công nghệ quản trị sẽ là chìa khóa quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của hàng Việt.

Cơ chế thứ ba tập trung giải quyết bài toán hạ tầng thông qua mô hình hạ tầng sản xuất và dịch vụ dùng chung. Thông qua phương thức xã hội hóa hoặc hợp tác công tư, các khu vực hạ tầng dùng chung như kho lạnh, phòng kiểm nghiệm hay tuyến logistics tập trung sẽ giúp doanh nghiệp nhỏ tiếp cận các tiêu chuẩn kỹ thuật cao theo hình thức trả phí theo mức độ sử dụng. Lời giải này giúp gỡ bỏ áp lực phải sở hữu toàn bộ tài sản cố định nhưng vẫn đảm bảo đầu ra sản phẩm đạt chuẩn quốc tế.

Cuối cùng, để giải quyết tính chất liên vùng của chuỗi giá trị vốn không bị giới hạn bởi địa giới hành chính, một cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox) liên vùng cần được thiết lập. Việc cho phép liên minh các tỉnh, thành phố cùng đề xuất và triển khai thí điểm các đề án liên kết về logistics, vùng nguyên liệu hay chia sẻ dữ liệu cung ứng sẽ giúp hình thành các mô hình thực tiễn sinh động, làm cơ sở để thể chế hóa và nhân rộng trên phạm vi toàn quốc.

Sự chuyển mình của doanh nghiệp khu vực phía Nam trong giai đoạn tới đang đứng trước thời cơ lớn nếu các rào cản thể chế và kết nối vùng được tháo gỡ kịp thời.

Đình Đại