Phân tích - Bình luận

Thông tin Bộ Tài chính Mỹ có thể sử dụng gần 1.000 tỷ USD trong tài khoản kho bạc Nhà nước (TGA) để tài trợ các đợt mua lại trái phiếu kho bạc đã kéo lợi suất dài hạn đi xuống trong phiên 24/8.

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm gần 4 điểm cơ bản xuống 4,7%, trong khi lợi suất 30 năm giảm gần 5 điểm cơ bản xuống 5,23%. Một tuần trước, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm lên 5,327%, cao nhất kể từ năm 2007.

Diễn biến này diễn ra khi Chính phủ Mỹ phải vay với quy mô lớn trong môi trường lãi suất dài hạn duy trì ở mức cao.

Tăng mua lại trái phiếu dài hạn

TGA, tài khoản tiền mặt chính của Chính phủ Mỹ tại Cục Dự trữ Liên bang, hiện có số dư khoảng 940-950 tỷ USD, cao hơn mức khoảng 550-600 tỷ USD trong phần lớn nhiệm kỳ chính quyền tiền nhiệm.

Ngày 19/8, Bộ Tài chính Mỹ thông báo ít nhất tăng gấp đôi quy mô mua lại trái phiếu dài hạn nhằm hỗ trợ thanh khoản thị trường. Với các kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm, mức mua tối đa mỗi đợt được nâng từ 2 tỷ USD lên ít nhất 4 tỷ USD, áp dụng từ ngày 9/9 đến 4/11.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết quy mô mua lại có thể tiếp tục tăng. Bộ Tài chính trước đó dự kiến tài trợ hoạt động này chủ yếu bằng phát hành tín phiếu ngắn hạn.

Theo CNBC, các quan chức Bộ Tài chính đang cân nhắc sử dụng một phần TGA thay cho việc phát hành thêm tín phiếu trong ngắn hạn. Cách này cho phép chính phủ mua lại trái phiếu mà chưa phải vay thêm ngay lập tức.

Tuy nhiên, lượng tiền rút khỏi TGA sau đó vẫn phải được bổ sung bằng nguồn thu ngân sách hoặc phát hành nợ mới.

Chi phí lãi vượt 1.000 tỷ USD

Áp lực trên thị trường trái phiếu xuất hiện trong bối cảnh thâm hụt ngân sách Mỹ tiếp tục ở mức cao. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) dự báo thâm hụt ngân sách liên bang năm tài khóa 2026 đạt khoảng 1.900 tỷ USD, tương đương 5,8% GDP.

Nợ liên bang do công chúng nắm giữ được dự báo tương đương 101% GDP trong năm nay và tăng lên 120% vào năm 2036. Mức này cao hơn mức kỷ lục 106% GDP ghi nhận năm 1946. Trong khi đó, tổng nợ liên bang Mỹ đã vượt 40.000 tỷ USD.

Chi phí lãi vay cũng tăng nhanh. Năm tài khóa 2025, chi lãi ròng của Chính phủ Mỹ đạt 970 tỷ USD, tương đương 3,2% GDP. CBO dự báo khoản này vượt 1.000 tỷ USD trong năm 2026 và tăng lên khoảng 2.100 tỷ USD vào năm 2036.

Chi lãi ròng năm nay được dự báo cao hơn chi quốc phòng liên bang. Năm 2025, tiền lãi tương đương khoảng 18,5% tổng thu của Chính phủ Mỹ, tỷ lệ cao nhất kể từ khi dữ liệu bắt đầu được thống kê năm 1940.

Lãi suất thị trường cao cũng dần làm tăng chi phí bình quân của khối nợ khi trái phiếu đáo hạn được thay bằng các khoản vay mới có lãi suất cao hơn.

Tranh luận về cơ cấu nợ

Việc Bộ Tài chính tăng mua lại trái phiếu kho bạc dài hạn đang thu hút sự chú ý vì nó có thể tác động trực tiếp tới lợi suất ở nhóm kỳ hạn này.

Bộ Tài chính nước này cho biết mục tiêu là cải thiện thanh khoản tại các phân khúc giao dịch kém sôi động. Tuy nhiên, nhu cầu mua tăng có thể góp phần kéo lợi suất dài hạn xuống trong thời gian chương trình được triển khai.

Việc tăng phát hành tín phiếu ngắn hạn để tài trợ mua lại trái phiếu cũng khiến cơ cấu nợ nghiêng nhiều hơn về phía kỳ hạn ngắn.

Trong nghiên cứu năm 2024, hai nhà kinh tế Stephen Miran và Nouriel Roubini gọi cách thay đổi cơ cấu phát hành để tác động tới điều kiện tài chính là chiến thuật chủ động điều chỉnh cơ cấu phát hành nợ (Activist Treasury issuance). Theo họ, tăng tỷ trọng nợ ngắn hạn có thể làm giảm lượng rủi ro kỳ hạn mà thị trường phải hấp thụ.

Dù các động thái mới của Bộ Tài chính làm gia tăng tranh luận về ranh giới giữa quản lý nợ công và chính sách tiền tệ, nhưng các chuyên gia tài chính Mỹ cho rằng còn quá sớm để tuyến bố Mỹ rơi vào tình trạng “áp đảo tài khóa”.

Áp lực lan rộng

Mỹ không phải nền kinh tế phát triển duy nhất chịu sức ép từ nợ công và lợi suất trái phiếu tăng. Tại Pháp, nợ công đạt 117,5% GDP vào cuối quý I/2026. Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm tuần trước vượt 4,13%, cao nhất kể từ năm 2008.

Lợi suất trái phiếu Đức kỳ hạn 30 năm lên khoảng 3,79%, cao nhất kể từ năm 2011. Tại Nhật Bản, lợi suất kỳ hạn 10 năm trong tháng 8 tiến sát 3%, mức cao nhất kể từ năm 1996.

Nguồn cung trái phiếu lớn, thâm hụt ngân sách và rủi ro lạm phát đang đẩy chi phí vay của nhiều chính phủ lên cao.

Vì vậy, thị trường theo dõi sát bài phát biểu của Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại Hội nghị Jackson Hole cuối tuần này để tìm tín hiệu về lãi suất và cách Fed đánh giá diễn biến mới trên thị trường trái phiếu.

Tác động tới Việt Nam

Đối với Việt Nam, biến động của lợi suất trái phiếu Mỹ chủ yếu truyền dẫn qua chi phí vốn quốc tế, tỷ giá và dòng vốn tài chính.

Trái phiếu Kho bạc Mỹ là mức tham chiếu quan trọng đối với nhiều tài sản bằng USD. Nếu lợi suất duy trì ở mức cao, các doanh nghiệp và tổ chức Việt Nam vay hoặc phát hành nợ bằng ngoại tệ có thể phải đối mặt với chi phí vốn cao hơn. Mức sinh lời hấp dẫn hơn của tài sản Mỹ cũng có thể gây sức ép lên dòng vốn danh mục tại các thị trường mới nổi.

Tỷ giá là một kênh khác. Lợi suất Mỹ cao thường hỗ trợ nhu cầu đối với USD, qua đó có thể làm tăng áp lực lên tiền đồng. Ngược lại, nếu lợi suất giảm và USD suy yếu, áp lực tỷ giá có thể bớt đi, dù diễn biến thực tế còn phụ thuộc vào chính sách của Fed, cán cân thanh toán và điều kiện trong nước.

Nam Trần