24h

17,7 tỷ đồng cho những lô “đất ngoại giao”. 12 tỷ đồng để cùng một “giám đốc” gom đất. Những khoản tiền rất lớn đã được chuyển đi sau những lời giới thiệu về các cơ hội đầu tư hấp dẫn. Đến khi sự việc vỡ lở, những gì từng khiến người mua tin tưởng lại trở thành những chi tiết đáng phải suy ngẫm.

Vụ án liên quan Lê Thị Oanh, Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư phát triển Navi là một ví dụ. Theo thông tin được công bố, dù biết dự án Khu dân cư Đông cầu Hương An (Đà Nẵng) mới trong quá trình hoàn thiện thủ tục pháp lý, chưa giải phóng mặt bằng, chưa khởi công và chưa đủ điều kiện huy động vốn, Oanh vẫn đưa ra thông tin dự án đã hoàn thiện pháp lý.

Người này còn quảng cáo đang sở hữu “30 lô đất ngoại giao giá ưu đãi”. Tin vào những thông tin được đưa ra, 6 khách hàng ký hợp đồng hợp tác đầu tư mua 29 lô đất và chuyển hơn 17,7 tỷ đồng. Khi khách hàng yêu cầu cung cấp hồ sơ pháp lý, Oanh được xác định đã tìm cách né tránh, kéo dài thời gian.

Hay như ở một vụ việc khác, Trần Tiến Đạt, Giám đốc Công ty CP Đầu tư và Phát triển TDI (Gia Lai), bị khởi tố về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Theo cơ quan điều tra, Đạt lập các nhóm môi giới, kêu gọi nhà đầu tư góp vốn để mua đất. Tin tưởng vào uy tín của người mang danh giám đốc, hai nhà đầu tư từ Hà Nội đã chuyển 12 tỷ đồng để cùng gom đất.

Sau khi các thửa đất hoàn tất thủ tục mua bán, Đạt bị cáo buộc chuyển nhượng cho người khác hoặc thế chấp ngân hàng vay vốn phục vụ mục đích cá nhân. Đáng chú ý, doanh nghiệp do Đạt làm giám đốc có ngành nghề đăng ký kinh doanh chính là sản xuất sản phẩm từ plastic.

Điều đáng nói, trước khi những khoản tiền hàng tỷ đồng được chuyển đi, người mua đã bị thuyết phục bởi những yếu tố rất dễ tạo niềm tin: khi là cái “mác” giám đốc, khi là lời giới thiệu về “đất ngoại giao”, “suất nội bộ”, giá ưu đãi hay một cơ hội được cho là chỉ dành cho số ít.

Cảm giác đang nắm trong tay một cơ hội đặc biệt rất dễ thúc người mua đi nhanh đến quyết định xuống tiền. Trong khi đó, những câu hỏi quan trọng nhất đôi khi lại chưa được trả lời: bất động sản ở đâu, pháp lý đến đâu, ai có quyền bán và người đang nhận tiền dựa trên căn cứ nào?

Từng có nhiều năm kinh nghiệm tư vấn pháp lý, bất động sản hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Nguyễn Đức Biên – Giám đốc Công ty Luật TNHH Đại La cho rằng, những cụm từ như “đất ngoại giao”, “suất nội bộ”, “giá dành cho người quen” thường tạo tâm lý đây là một cơ hội không dành cho số đông. Khi đi kèm lời thúc giục phải quyết định nhanh để không mất suất, người mua càng dễ bỏ qua khâu kiểm tra cần thiết.

“Dù người bán gọi đó là “đất ngoại giao”, “suất nội bộ” hay bất kỳ tên gọi nào khác thì những tên gọi ấy cũng không thể thay thế hồ sơ pháp lý. Trước khi chuyển tiền, người mua phải biết mình đang mua bất động sản nào, tình trạng pháp lý ra sao, ai có quyền giao dịch và người nhận tiền có tư cách gì”, Luật sư Biên phân tích.

Theo Luật sư Nguyễn Đức Biên, điều khiến những chiếc bẫy kiểu này khó nhận ra là người mua đôi khi vẫn nhìn thấy rất nhiều thứ có thật. Người giới thiệu có thể đúng là giám đốc, doanh nghiệp có đăng ký hoạt động, văn phòng có thật, thậm chí dự án được nhắc đến cũng có thật.

Nhưng một doanh nghiệp tồn tại hợp pháp không đồng nghĩa mọi giao dịch do người của doanh nghiệp đưa ra đều hợp pháp. Một người thực sự giữ chức giám đốc cũng không mặc nhiên có quyền nhận tiền cho một dự án. Dự án có thật lại càng không có nghĩa những “suất nội bộ”, “đất ngoại giao” được chào bán cũng có thật hoặc đã đủ điều kiện giao dịch. Đây chính là chỗ người mua dễ mất cảnh giác.

“Chỉ cần kiểm tra thấy một vài thông tin đúng, người ta rất dễ tin luôn những thông tin còn lại. Trong khi với bất động sản, điều cần kiểm tra không phải người giới thiệu trông đáng tin đến đâu, mà là họ có quyền gì đối với sản phẩm đang chào bán và căn cứ nào cho phép họ nhận tiền”, Luật sư Biên lưu ý.

Bởi vậy, thay vì hỏi còn bao nhiêu “suất”, mức giá ưu đãi kéo dài đến bao giờ, người mua cần dành thời gian kiểm tra chính bất động sản đang được mời chào. Với dự án, cần làm rõ tình trạng pháp lý, điều kiện đưa sản phẩm vào kinh doanh và tư cách của chủ thể nhận tiền. Nếu giao dịch thông qua người được ủy quyền, phạm vi và thời hạn ủy quyền cũng là những thông tin không thể bỏ qua.

Luật sư Biên cũng lưu ý với các hợp đồng đặt cọc, hợp tác đầu tư hay góp vốn, người mua không nên chỉ nhìn vào tên gọi của văn bản. Điều quan trọng hơn là khoản tiền được chuyển nhằm mục đích gì, chuyển cho ai, quyền và nghĩa vụ thực tế của các bên ra sao, sản phẩm được đề cập trong hợp đồng đã đủ điều kiện giao dịch hay chưa.

Càng được thúc giục phải “chốt nhanh”, người mua càng cần thận trọng. Những lời như “chỉ còn vài suất”, “chuyển tiền ngay để giữ chỗ”, “giá nội bộ chỉ có hôm nay” có thể tạo cảm giác nếu không quyết định ngay sẽ bỏ lỡ một món hời. Nhưng với một giao dịch trị giá hàng tỷ đồng, vài giờ hay vài ngày dành cho việc kiểm tra pháp lý có thể đáng giá hơn rất nhiều so với một quyết định được đưa ra vì sợ mất cơ hội.

“Trong giao dịch bất động sản, niềm tin không thể thay thế hồ sơ pháp lý. Chức danh, văn phòng hay những lời hứa về một “suất đặc biệt” có thể tạo cảm giác yên tâm, nhưng thứ bảo vệ người mua vẫn phải là quyền đối với bất động sản, điều kiện giao dịch và tư cách của người nhận tiền được kiểm chứng rõ ràng”, Luật sư Nguyễn Đức Biên nhấn mạnh.

Nguyễn Giang