Khởi nghiệp

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, PGS. TS Đoàn Ngọc Phi Anh - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng cho rằng để những ý tưởng trong giảng đường có thể đi đến thị trường và từng bước trở thành doanh nghiệp cần thêm sự hỗ trợ từ các bên.

- Xin ông cho biết, nhà trường đã triển khai những chương trình nào để khuyến khích sinh viên tham gia khởi nghiệp?

Trong thời gian qua, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng (DUE) đã triển khai hoạt động khởi nghiệp theo ba nhóm giải pháp tương đối đồng bộ.

Nhóm thứ nhất là truyền cảm hứng và mở rộng nhận thức, thông qua các diễn đàn, talkshow, ngày hội, triển lãm và chương trình giao lưu với doanh nhân, chuyên gia, nhà đầu tư.

Nhóm thứ hai là đào tạo và phát triển năng lực, gồm các workshop, khóa huấn luyện, học liệu số và hoạt động mentoring về tư duy thiết kế, xác định khách hàng, xây dựng giải pháp giá trị, mô hình kinh doanh, marketing, tài chính, sở hữu trí tuệ, kỹ năng pitching và huy động vốn.

Nhóm thứ ba là phát hiện, sàng lọc, trình diễn và kết nối nguồn lực, thông qua Startup Runway, Pitching Challenge, DUE Student Research EXPO, cuộc thi “Made in Vietnam”, các ngày hội và tuần lễ khởi nghiệp.

Cuộc thi khởi nghiệp Startup Runway, được tổ chức thường niên từ năm 2016, tiếp tục là chương trình trung tâm của Nhà trường. Cuộc thi hiện không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận ý tưởng và trao giải mà đã được phát triển thành một hành trình gồm sàng lọc, đào tạo, mentoring và trình bày dự án trước hội đồng chuyên môn.

Năm 2026, cuộc thi thu hút 150 đội sinh viên, 23 đội học sinh trung học phổ thông, với tổng số 776 thí sinh. Không chỉ quy tụ các đội thi đến từ Đà Nẵng, Startup Runway 2026 còn chào đón nhiều học sinh, sinh viên đến từ các trường đại học, cao đẳng và trung học phổ thông tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Thái Nguyên, Khánh Hòa, Cần Thơ cùng nhiều địa phương trên cả nước.

Bên cạnh đó, nhà trường đã hoàn thành hai mô-đun đào tạo khởi nghiệp miễn phí trên nền tảng LMS, qua đó giúp học sinh, sinh viên và giảng viên có thể tiếp cận học liệu thường xuyên, không phụ thuộc hoàn toàn vào thời gian tổ chức các sự kiện.

Về chính sách và thiết chế, năm 2026 nhà trường đã thành lập Hội đồng Tư vấn Khởi nghiệp; ban hành Đề án xây dựng và vận hành mô hình đại học khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035; đồng thời thành lập Viện Nghiên cứu – Đào tạo Fin Tech, Đổi mới sáng tạo và Phát triển bền vững. Đây là những bước đi nhằm chuyển hoạt động khởi nghiệp từ các cuộc thi, chương trình riêng lẻ sang một hệ sinh thái được quản trị thống nhất, gắn với đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao tri thức và hợp tác với doanh nghiệp.

- Theo ông, đâu là thuận lợi và khó khăn trong việc thúc đẩy phong trào khởi nghiệp trong trường học?

Thuận lợi lớn nhất của nhà trường là có nền tảng đào tạo tương đối toàn diện về kinh tế, kinh doanh, tài chính, thương mại điện tử, luật và quản trị; đồng thời sinh viên rất năng động, nhanh nhạy với công nghệ và những vấn đề mới của thị trường. DUE cũng đang hoạt động trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo khá năng động của thành phố Đà Nẵng, với sự đồng hành của cơ quan quản lý, hiệp hội, doanh nghiệp, chuyên gia, cơ sở ươm tạo và các nhà đầu tư. Việc thành lập Hội đồng Tư vấn Khởi nghiệp và mở rộng mạng lưới hợp tác đã giúp Nhà trường có thêm nguồn lực để hỗ trợ sinh viên.

Khó khăn lớn nhất, theo chúng tôi, không phải là thiếu ý tưởng khởi nghiệp mà là duy trì một hành trình đủ dài để đưa ý tưởng đến thị trường. Nhiều nhóm sinh viên còn thiếu sự kết hợp liên ngành, kinh nghiệm kiểm chứng khách hàng, phát triển sản phẩm, sở hữu trí tuệ, pháp lý, tài chính và vận hành doanh nghiệp. Nguồn vốn ban đầu, thời gian của cố vấn và cơ hội thử nghiệm thực tế cũng còn hạn chế; trong khi sinh viên thay đổi theo khóa học nên tính liên tục của đội dự án chưa cao.

Vì vậy, thách thức hiện nay là chuyển từ phong trào sang hệ thống, từ hỗ trợ theo sự kiện sang hỗ trợ theo vòng đời dự án, và từ ý tưởng dự thi sang sản phẩm có khả năng ứng dụng, thương mại hóa hoặc hình thành doanh nghiệp.

- Vậy nhà trường đã làm gì để kết nối sinh viên với doanh nghiệp, nhà đầu tư và các chuyên gia nhằm hỗ trợ hiện thực hóa các ý tưởng khởi nghiệp?

Quan điểm của nhà trường là không chỉ mời doanh nhân hoặc chuyên gia đến truyền cảm hứng, mà phải đưa các đối tác tham gia vào từng khâu của quá trình phát triển dự án.

Hội đồng Tư vấn Khởi nghiệp của Trường được thành lập nhằm tạo đầu mối tư vấn chiến lược, định hướng chuyên môn và kết nối nguồn lực bên ngoài. Mạng lưới của Hội đồng có sự tham gia hoặc kết nối với cơ quan quản lý nhà nước, Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo thành phố Đà Nẵng, Hội đồng Cố vấn Khởi nghiệp Quốc gia, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, các cơ quan về sở hữu trí tuệ, Vườn ươm Doanh nghiệp Đà Nẵng, hiệp hội doanh nghiệp, quỹ đầu tư và mạng lưới chuyên gia.

Thông qua Startup Runway và các hoạt động liên quan, sinh viên được đào tạo, nhận phản hồi trực tiếp từ mentor, chuyên gia và doanh nhân; được thực hành pitching, hoàn thiện mô hình kinh doanh và tiếp cận các yêu cầu thực tế của thị trường. Các ngày hội, tuần lễ khởi nghiệp và triển lãm được tổ chức theo mô hình tích hợp, kết hợp trình diễn dự án, đào tạo, tọa đàm, ký kết hợp tác và kết nối thị trường.

Qua đó, sinh viên có cơ hội trình bày ý tưởng trước hội đồng chuyên môn, quan sát sản phẩm thực tế, gặp gỡ doanh nghiệp và tìm kiếm nguồn lực để tiếp tục phát triển dự án. Mục tiêu là mỗi nhóm dự án có thể tiếp cận đúng nguồn lực mình đang thiếu: chuyên gia giúp hoàn thiện giải pháp, doanh nghiệp cung cấp bài toán và môi trường thử nghiệm, còn nhà đầu tư giúp đánh giá khả năng tăng trưởng và thương mại hóa.

Cụ thể là tại Tuần lễ Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo năm 2026, Nhà trường đã ký kết năm biên bản ghi nhớ với các doanh nghiệp để hỗ trợ tài chính, hình thành doanh nghiệp, tư vấn pháp lý và vận hành ban đầu, ứng dụng công nghệ, sở hữu trí tuệ và thương mại hóa sản phẩm.

- Nhà trường có định hướng như thế nào trong việc đưa tinh thần đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp vào chương trình đào tạo, thưa ông?

Nhà trường định hướng không xem khởi nghiệp chỉ là một học phần riêng lẻ hoặc một hoạt động ngoại khóa, mà hướng tới hình thành năng lực đổi mới sáng tạo xuyên suốt quá trình đào tạo của nhiều ngành, nhiều học phần và nhiều loại hình hoạt động học tập.

Ở giai đoạn nền tảng, sinh viên cần được trang bị khả năng phát hiện vấn đề, thấu hiểu khách hàng, tư duy thiết kế, xây dựng mô hình kinh doanh, ứng dụng công nghệ số và đánh giá tính khả thi của một ý tưởng. Nội dung này được triển khai thông qua học phần, workshop, dự án nhóm, hoạt động nghiên cứu khoa học, mentoring và các mô-đun học tập trên LMS. Ở giai đoạn chuyên ngành, nội dung khởi nghiệp sẽ được gắn với các lĩnh vực như Fin Tech, thương mại điện tử, du lịch, logistics, kinh tế xanh, phát triển bền vững và khai thác giá trị bản địa.

Về phương pháp, nhà trường định hướng tăng cường học theo dự án và học qua trải nghiệm. Doanh nhân và nhà quản lý cũng được mời tham gia giảng dạy, cố vấn và đánh giá sản phẩm học tập.

Để triển khai lâu dài, nhà trường cũng chú trọng xây dựng đội ngũ giảng viên nguồn về khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo. Đây là cơ sở để chuyển từ các chương trình truyền cảm hứng ngắn hạn sang cơ chế hỗ trợ thường xuyên, có giảng viên đồng hành cùng sinh viên trong quá trình phát triển ý tưởng và dự án.

Không phải sinh viên nào cũng nhất thiết phải thành lập doanh nghiệp, nhưng mỗi sinh viên đều cần có tư duy chủ động, khả năng giải quyết vấn đề và năng lực chuyển tri thức thành giá trị.

- Đối với các cơ quan quản lý hoặc doanh nghiệp, ông có kiến nghị gì để hỗ trợ hoạt động khởi nghiệp?

Đối với các cơ quan quản lý, chúng tôi kiến nghị tiếp tục xây dựng các chương trình hỗ trợ ổn định và có tính dài hạn, thay vì chỉ tài trợ theo từng sự kiện. Các dự án sinh viên cần được hỗ trợ theo từng giai đoạn, từ nghiên cứu thị trường, làm sản phẩm mẫu, đăng ký sở hữu trí tuệ đến thử nghiệm và thương mại hóa.

Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý và đơn vị hỗ trợ cũng cần xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung về khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, nhằm theo dõi quá trình phát triển của các dự án khởi nghiệp, từ quá trình tham gia hoạt động, thành viên, mức hỗ trợ, giải thưởng, đối tác, kinh phí đến tình trạng sản phẩm và kết quả sau ươm tạo. Điều này sẽ giúp các trường, cơ quan quản lý và tổ chức hỗ trợ không chỉ biết một dự án đã đạt giải gì, mà còn biết dự án đang ở đâu và cần được hỗ trợ bước tiếp theo như thế nào.

Đồng thời, cần có cơ chế để các trường đại học và nhóm sinh viên được tham gia giải quyết những bài toán thực tế của địa phương, được tiếp cận không gian thử nghiệm, cơ sở dữ liệu và các chương trình đặt hàng đổi mới sáng tạo.

Đối với doanh nghiệp, chúng tôi mong muốn sự đồng hành vượt ra ngoài tài trợ kinh phí hoặc trao giải. Doanh nghiệp có thể cung cấp bài toán thật, dữ liệu thật, chuyên gia cố vấn, địa điểm thử nghiệm, thị trường thử nghiệm, chương trình thực tập và nguồn vốn ban đầu; đồng thời xem xét sử dụng hoặc đặt hàng các giải pháp phù hợp của sinh viên. Hai bên cũng cần xây dựng cơ chế hợp tác rõ ràng về sở hữu trí tuệ, phân chia lợi ích và trách nhiệm khi thương mại hóa sản phẩm.

Điều các trường đại học cần không chỉ là kinh phí, mà còn là bài toán thật, dữ liệu thật, người cố vấn thật và cơ hội thử nghiệm thật. Đây là điều kiện quan trọng nhất để những ý tưởng trong giảng đường có thể đi đến thị trường và từng bước trở thành doanh nghiệp.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Tuấn Vỹ thực hiện