Kinh tế thế giới

Địa chính trị, những thay đổi trong quan hệ thương mại toàn cầu, biến động thị trường, xu hướng đa dạng hóa dự trữ và sự xuất hiện của các hệ thống thanh toán thay thế đang củng cố quan điểm rằng thế giới có thể đang hướng tới một hệ thống ít phụ thuộc hơn vào đồng USD.

Tuy nhiên, thực tế đang diễn ra có phần khác. Đối với nhiều tổ chức trong khu vực, từ các công ty bảo hiểm đến doanh nghiệp xuất khẩu hàng tiêu dùng, vấn đề không phải là có cần thanh khoản bằng USD hay không, mà là làm thế nào để quản lý nguồn thanh khoản này hiệu quả trong một hệ thống tài chính toàn cầu vẫn lấy Mỹ làm trung tâm.

Các nhà đầu tư châu Á tiếp tục phân bổ vốn vào các thị trường toàn cầu, đồng thời duy trì mức độ tiếp xúc đáng kể với các tài sản của Mỹ. Cổ phiếu Mỹ hiện chiếm khoảng 2/3 tỷ trọng của chỉ số MSCI World. Do đó, việc các nhà đầu tư tổ chức châu Á tiếp tục nắm giữ một lượng lớn tài sản Mỹ là điều dễ hiểu.

Trong khi đó, phần lớn dòng vốn đầu tư thúc đẩy quá trình phát triển hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu vẫn tập trung tại Mỹ. Các nhà đầu tư châu Á muốn tham gia vào câu chuyện tăng trưởng này tất yếu phải duy trì mối liên kết đáng kể với thị trường vốn Mỹ và, kéo theo đó, với đồng USD.

Hơn nữa, đầu tư không phải là khía cạnh duy nhất. Các doanh nghiệp xuất khẩu, công ty bảo hiểm và doanh nghiệp lớn tại châu Á cũng gắn kết sâu với thương mại toàn cầu và các thị trường định giá bằng USD.

Dầu mỏ và nhiều hàng hóa chủ chốt khác trên thế giới vẫn chủ yếu được định giá và giao dịch quốc tế bằng USD, trong khi nhiều hoạt động tài trợ và thanh toán xuyên biên giới vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn thanh khoản bằng đồng tiền này.

Theo ông Ed Wick, Trưởng bộ phận Thị trường Toàn cầu tại L&G Asset Management, điều này không có nghĩa là có thể bỏ qua cuộc tranh luận đang diễn ra về phi đô la hóa.

Tuy nhiên, đối với nhiều tổ chức, thực tế trước mắt lại cấp thiết hơn nhiều. Họ cần khả năng tiếp cận ổn định với nguồn thanh khoản USD có chất lượng cao, và nhu cầu này chưa có dấu hiệu suy giảm.

Chuyên gia này chỉ ra, trong một thời gian dài, tiền mặt thường được xem đơn thuần là một yêu cầu mang tính vận hành, tức cần được giữ ở một nơi an toàn và có thể sử dụng khi cần. Cách tiếp cận này có thể hiểu được trong môi trường lãi suất thấp, khi ưu tiên hàng đầu thường là bảo toàn vốn, khả năng tiếp cận tiền và sự thuận tiện trong vận hành.

Tuy nhiên, sau một thập kỷ chịu tác động của đại dịch Covid-19, nhiều cú sốc tài khóa và năng lượng, cùng với giai đoạn lãi suất tăng mạnh và kéo dài, bối cảnh đã thay đổi.

Các tổ chức tại châu Á đang tiếp cận vấn đề tiền mặt và thanh khoản USD theo hướng chiến lược hơn so với thời kỳ lãi suất thấp. Khi mặt bằng lãi suất cao trở thành trạng thái bình thường mới, chi phí cơ hội của việc quản lý thanh khoản kém hiệu quả đã tăng đáng kể.

Tiền mặt hiện có thể tạo ra mức lợi nhuận đáng kể, đồng thời vẫn mang lại sự linh hoạt, khả năng chống chịu và khả năng tiếp cận vốn ngay lập tức khi điều kiện thị trường thay đổi. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh thị trường ngày càng được định hình bởi tình trạng biến động dường như đã trở thành “bình thường”.

Xu hướng đó đang thúc đẩy sự quan tâm ngày càng lớn đối với các giải pháp quản lý thanh khoản tinh vi hơn. Bên cạnh những công cụ truyền thống như tiền gửi ngân hàng và trực tiếp nắm giữ các loại giấy tờ có giá kỳ hạn ngắn, các nhà đầu tư tại châu Á đang nghiêm túc cân nhắc quỹ thị trường tiền tệ nhằm tìm kiếm sự cân bằng phù hợp giữa thanh khoản, bảo toàn vốn và lợi suất.

Theo Crane Data, tổng giá trị nắm giữ tại các quỹ thị trường tiền tệ có trụ sở tại châu Âu, chủ yếu là các quỹ bằng USD đặt tại Ireland và Luxembourg, vốn được các nhà đầu tư tổ chức châu Á ưa chuộng, đã tăng 7% từ đầu năm đến nay, lên gần mức cao kỷ lục 1.700 tỷ USD vào tháng 8/2026.

Các quỹ thị trường tiền tệ mang lại sự linh hoạt trong vận hành và cho phép quản lý nguồn vốn một cách chủ động, qua đó giúp lợi suất bám sát mặt bằng lãi suất hiện hành của thị trường.

Ông Wicks cho biết, phi đô la hóa chắc chắn là một trong những thách thức lớn nhất đối với trạng thái hiện tại của hệ thống tài chính toàn cầu trong lịch sử.

Tuy nhiên, đối với những tổ chức đang quản lý thanh khoản USD tại châu Á, trọng tâm hiện nay vẫn là làm thế nào để bảo đảm khả năng tiếp cận nguồn thanh khoản chất lượng cao ngay hôm nay, thay vì tập trung vào câu hỏi mang tính dài hạn về tương lai của đồng USD trong thương mại toàn cầu hay vai trò của đồng tiền này với tư cách đồng tiền dự trữ chủ đạo.

Đó là lý do bất chấp cuộc tranh luận về phi đô la hóa, nhu cầu đối với USD tại châu Á vẫn đang gia tăng. Xu hướng này có ý nghĩa đặc biệt khi khu vực vừa là trung tâm sản xuất, thương mại và đầu tư toàn cầu, vừa ngày càng hội nhập sâu với các thị trường vốn quốc tế.

Khi dòng vốn xuyên biên giới tiếp tục gia tăng, các doanh nghiệp xuất khẩu, nhà đầu tư tổ chức và định chế tài chính trong khu vực vẫn cần USD để thanh toán thương mại, tài trợ hoạt động và quản lý các khoản đầu tư quốc tế.

Điều này đồng nghĩa với việc, ngay cả khi các nền kinh tế châu Á thúc đẩy đa dạng hóa dự trữ và phát triển các cơ chế thanh toán bằng đồng nội tệ, nhu cầu USD vẫn sẽ là một vấn đề quan trọng đối với khu vực trong thời gian tới.

Cẩm Anh