Chuyên đề
Kỳ vọng tăng trưởng bùng nổ ở quý III, với dư địa tài khóa dồi dào hỗ trợ
Các động lực tăng trưởng từ xuất khẩu, sản xuất tiêu dùng và đầu tư vẫn đang ở mức cao, trên đà kết quả tích cực của tháng 8. Trong khi đó, các nhà sản xuất được hỗ trợ giảm áp lực chi phí với tỷ lệ lạm phát nhập khẩu thấp hơn.
Các động lực tăng trưởng vẫn ở mức cao nhất
Dữ liệu vĩ mô tháng 8 được công bố cho thấy các động lực tăng trưởng của nền kinh tế vẫn ở mức cao nhất, tạo đà cho kỳ vọng tăng trưởng bùng nổ ở mức cao trong cả quý III/2026.
Thâm hụt thương mại tháng 8 thấp nhất trong chín tháng (-113,2 triệu đô la Mỹ). Tăng trưởng xuất khẩu tăng lên +26% (so với +25% trong tháng 7). Tăng trưởng nhập khẩu vẫn ở mức cao tại +37,9% nhưng đã giảm so với +41,4% trong tháng 7. Thâm hụt thương mại thu hẹp được thúc đẩy đồng đều bởi sự gia tăng xuất khẩu so với tháng trước (+1,7 tỷ đô la Mỹ) và sự sụt giảm nhập khẩu (-1,76 tỷ đô la Mỹ).
Trong mảng xuất khẩu, tăng trưởng tăng tốc ở nhóm máy tính và đồ điện tử, máy móc và thiết bị và điện thoại và linh kiện. Các phân khúc này được thúc đẩy bởi sự bùng nổ nhu cầu điện tử liên quan đến AI, sự tăng cường sản xuất do FDI dẫn dắt và sự gia tăng chi tiêu vốn và cơ sở hạ tầng hiện đại của Trung Quốc.
Xuất khẩu hàng hóa phi điện tử và hàng hóa vốn ghi nhận mức tăng trưởng khiêm tốn hơn nhiều, bao gồm hàng dệt may, giày dép và các sản phẩm gỗ/đồ nội thất.
Với sự tăng trưởng xuất khẩu không đồng đều và theo hình chữ K, tỷ trọng của máy tính và đồ điện tử, điện thoại và linh kiện cùng với máy móc và thiết bị trong tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đã tăng vọt lên, trong khi đó tỷ trọng của các lĩnh vực xuất khẩu 'truyền thống' chủ chốt, bao gồm dệt may, giày dép, các sản phẩm từ gỗ và thủy sản đã giảm trong cùng kỳ. Nhu cầu bên ngoài từ các thị trường lớn khá trên diện rộng, với sự điều chỉnh giảm tốc độ tăng trưởng xuất khẩu sang Mỹ, Trung Quốc, nhưng lại tăng tốc ở EU, ASEAN và Hàn Quốc.
Về nhập khẩu, các động lực chính đằng sau sự giảm tốc theo tháng trong tháng 8 là máy móc, thiết bị và dụng cụ, các kim loại cơ bản khác, xe có động cơ, nhựa và hạt điều. Những sự sụt giảm này đã lấn át mức tăng liên tục của nhập khẩu máy tính, điện tử và linh kiện và các sản phẩm dầu mỏ.
Sự cải thiện lớn trong thâm hụt thương mại hàng tháng là rất đáng khích lệ, đặc biệt khi được nhìn nhận thành hai nửa. Cán cân thương mại đã chuyển từ mức thâm hụt 1,5 tỷ đô la Mỹ trong nửa đầu tháng 8 sang mức thặng dư 1,4 tỷ đô la Mỹ trong nửa cuối tháng.
Những tín hiệu tích cực đang xuất hiện có thể dẫn đến sự phục hồi bền vững trong cán cân thương mại của Việt Nam, vốn đã liên tục thâm hụt kể từ tháng 12 năm 2025. Chính sách dành cho mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi sẽ được xem xét có thể cải thiện sản xuất và hỗ trợ xuất khẩu.
Hơn nữa, chúng tôi vẫn giữ quan điểm rằng nhu cầu điện tử liên quan đến AI đang bùng nổ và năng lực sản xuất ngày càng tăng trong bối cảnh nguồn vốn FDI giải ngân mạnh mẽ sẽ tiếp tục, mang lại động lực bền vững cho xuất khẩu của Việt Nam.
Trong khi đó, sản xuất công nghiệp tiếp tục đà tăng trưởng tích cực Sản xuất công nghiệp tiếp tục đà tăng trưởng tích cực trong tháng 8.
Chỉ số S&P PMI cho thấy tăng trưởng công nghiệp chế biến chế tạo sẽ vẫn mạnh mẽ trong những tháng tới. Chỉ số này đã tăng lên mức 53,3 trong tháng 8 (so với mức 52,9 trong tháng 7), cao hơn nhiều so với mốc không thay đổi 50 và là mức cao nhất kể từ trước cuộc xung đột tại Trung Đông vào tháng 2 năm 2026. Sản lượng tăng với tốc độ nhanh nhất trong hơn hai năm qua, trong khi tốc độ mở rộng các đơn đặt hàng mới là mạnh nhất kể từ tháng 10 năm 2025 (bất chấp sự sụt giảm ở các đơn đặt hàng xuất khẩu mới đã được nêu bật trước đó). Các nhà sản xuất đã được hỗ trợ bởi sự giảm bớt áp lực về chi phí và nguồn cung nguyên liệu thô, với tỷ lệ lạm phát chi phí đầu vào (từ nhiên liệu có nguồn gốc từ dầu mỏ, nhựa và vận chuyển) giảm xuống mức thấp nhất trong 11 tháng.
Bên cạnh dòng vốn FDI chảy vào cho thấy sức mạnh bền vững, đầu công tăng tốc +24,1% trong tháng 8. Tính từ đầu năm đến nay, đầu tư đã tăng +18,5% lên 546,8 nghìn tỷ đồng, tương đương 50,5% mục tiêu cả năm. Điều này đánh dấu sự tăng tốc đáng kể so với mức 39% mục tiêu trong 7 tháng đầu năm 2026, với tiến độ giải ngân cũng vượt qua mức 45,3% của giai đoạn tháng 1-tháng 8 năm 2025.
Sự gia tăng trong đầu tư công phù hợp với những kỳ vọng của chúng tôi về việc giải ngân chi tiêu vốn sẽ tăng tốc trong nửa cuối năm 2026. Chúng tôi đã kỳ vọng tiến độ giải ngân cả năm sẽ tăng cao hơn so với năm trước ở mức khoảng 97% (so với 94,8% của năm 2025), ngụ ý mức tăng trưởng +24% trong đầu tư công.
Chính phủ đã đề xuất các sửa đổi đối với Luật Đất đai, điều này có thể thúc đẩy nhanh quá trình giải phóng mặt bằng, một nút thắt mang tính ràng buộc đối với các dự án đầu tư công nếu cải cách này được Quốc hội thông qua vào tháng 10.
Động lực tiêu dùng còn ghi nhận tương đối khiêm tốn với doanh số bán lẻ thực tế tăng nhẹ, tăng trưởng lượng khách du lịch đến phục hồi.
Dự báo giữ nguyên lãi suất điều hành, tài khóa dồi dào hỗ trợ có mục tiêu
Lạm phát toàn phần tăng lên mức cao nhất trong ba tháng là +4,9% vào tháng 8, với giá cả tăng +0,5% so với tháng trước. Sự gia tăng này được thúc đẩy bởi giá xăng và dầu diesel cao hơn; lạm phát vận tải tăng vọt lên mức +8%.
Bên cạnh đó, có sự gia tăng trong lạm phát giáo dục chủ yếu do những điều chỉnh về học phí và giá văn phòng phẩm. Các thành phần CPI khác phần lớn không thay đổi. Lạm phát lương thực vẫn duy trì dưới mức đỉnh 5,2% của tháng 4, với giá đi ngang so với tháng trước do giá thịt lợn, gia cầm, thủy sản và gạo giảm. Hiện tượng El Niño vẫn chưa thực sự thắt chặt nguồn cung thực phẩm trong nước, với chỉ những đợt tăng giá khiêm tốn liên tiếp ở trái cây (+0,2%) và rau củ (+0,1%). Giá điện giảm -1,3% so với tháng trước do thời tiết mát mẻ hơn.
Lạm phát cơ bản, loại trừ thực phẩm, năng lượng và dịch vụ y tế, giáo dục do nhà nước quản lý, đã giảm xuống mức +4,5% trong tháng 8, với giá cả nhích lên +0,1% so với tháng trước.
Chúng tôi duy trì dự báo lạm phát cả năm ở mức 4,5% vào năm 2026 và 4,1% vào năm 2027 (thấp hơn các kịch bản cập nhật do Bộ Tài chính đề ra mới đây). Lạm phát toàn phần đã ở mức 4,45% từ đầu năm đến nay và dự kiến sẽ đạt mức trung bình khoảng +4,8% trong những tháng còn lại. Giá dầu toàn cầu vẫn biến động và ở mức cao do những căng thẳng đang diễn ra giữa Mỹ và Iran. El Niño là rủi ro làm tăng lạm phát thực phẩm, khi bước vào vụ mùa đông xuân trong quý IV năm 2026 và đầu năm 2027.
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) được kỳ vọng sẽ duy trì lãi suất điều hành trong phần còn lại của năm, nhưng lãi suất thị trường đã tăng lên một phần vì ngân hàng trung ương bị hạn chế trong việc cung cấp thanh khoản VND liên tục, trong bối cảnh lạm phát cao và lợi suất trái phiếu Mỹ tăng.
Bên cạnh đó, theo đánh giá của chúng tôi, dư địa tài khóa vẫn còn dồi dào để cung cấp các hỗ trợ có mục tiêu, với thặng dư ngân sách từ đầu năm đến nay là 415,5 nghìn tỷ VND (15,9 tỷ USD), tạo không gian cho việc tăng cường chi tiêu. Chi ngân sách đã cho thấy sự tăng tốc rõ rệt, tăng +7,7% so với cùng kỳ năm trước trong tám tháng đầu năm (so với mức +7,7% của 7 tháng đầu năm 2026).
Đáng chú ý, đề xuất giảm 30% thuế thu nhập cá nhân và doanh nghiệp trong năm 2026 và 2027 đối với các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ đã được Chính phủ đưa ra. Cộng với đó, thu ngân sách trong 8 tháng đầu năm tăng +16,6% so với một năm trước, đạt gần 80% kế hoạch cả năm, tạo dư địa lớn và hỗ trợ có mục tiêu như nêu trên.
Với các chính sách điều hành linh hoạt và động lực tăng trưởng cao, chúng tôi kỳ vọng tăng trưởng GDP quý III được công bố vào tháng 10 tới, sẽ đạt mức bùng nổ so với cùng kỳ năm ngoái, tăng mạnh so với quý II nhờ vào sự vững mạnh của sản xuất công nghiệp và đầu tư cơ sở hạ tầng.