Kinh tế
Áp lực cung cầu hạ nhiệt, giá urê dự báo điều chỉnh trong giai đoạn 2026-2030
Thị trường phân bón thế giới đang chứng kiến nhịp điều chỉnh sâu sau giai đoạn tăng nóng hồi đầu năm do nguồn cung từ Trung Quốc quay trở lại và rủi ro địa chính trị hạ nhiệt.
Thị trường urê toàn cầu đang chứng kiến đợt điều chỉnh mạnh sau giai đoạn tăng nóng hồi đầu năm. Theo báo cáo cập nhật ngành phân bón mới nhất từ Vietcap, giả định giá urê Trung Đông năm 2026 đã bị điều chỉnh giảm 9%, xuống còn 500 USD/tấn. Trước đó, giá urê FOB từng lập đỉnh ở mức 908 USD/tấn vào nửa cuối tháng 4, mức cao nhất kể từ năm 2023, trong khi giá trúng thầu tại Ấn Độ cũng chạm mốc 935-959 USD/tấn CFR.
Tuy nhiên, thị trường nhanh chóng hạ nhiệt và lao dốc xuống mốc khoảng 400 USD/tấn. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc rủi ro địa chính trị tại Trung Đông dần lắng dịu, hoạt động giao hàng được khôi phục, nhu cầu thế giới yếu theo mùa vụ và đặc biệt là sự quay trở lại mạnh mẽ của Trung Quốc trên bản đồ xuất khẩu.
Dù chưa công bố hạn ngạch chính thức, các nguồn tin trong ngành ước tính lượng phân bổ xuất khẩu đợt đầu của Trung Quốc đạt khoảng 1,5 đến 1,6 triệu tấn. Đáng chú ý, các nhà cung cấp nước này đã hạ giá sàn xuất khẩu xuống 430 USD/tấn đối với khách hàng ngoài Ấn Độ và chào bán thực tế tại các phiên đấu thầu của Ấn Độ ở mức dưới 400 USD/tấn CFR, tạo sức ép cạnh tranh lớn lên mặt bằng giá chung.
Bước sang giai đoạn 2027-2030, Vietcap điều chỉnh giảm nhẹ 2,3% giá bán trung bình tại Trung Đông xuống còn 420 USD/tấn, song vẫn duy trì góc nhìn lạc quan khi mức này cao hơn 17% so với giai đoạn 2016-2025. Động lực nâng đỡ giá trong trung và dài hạn đến từ dự báo của Bloomberg rằng nhu cầu urê toàn cầu sẽ tăng trưởng với tốc độ CAGR 2,4% mỗi năm trong giai đoạn 2024-2030, cùng với sự tác động từ Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh Châu Âu.
Theo đó, Ủy ban Châu Âu đã ban hành Hướng dẫn số 5c dành riêng cho ngành phân bón, chính thức áp dụng CBAM từ năm 2027 thay vì mốc đầu năm 2026 như dự kiến ban đầu. Cơ chế này không tính thuế đơn thuần theo khối lượng mà gắn trực tiếp với hàm lượng đạm (nitrogen) và bao hàm cả phát thải trực tiếp lẫn gián tiếp từ chuỗi nguyên liệu tiền chất.
Các chuyên gia phân tích của Vietcap đánh giá quy định mới này sẽ tạo lợi thế cạnh tranh lớn cho các quốc gia sản xuất urê dựa trên khí tự nhiên như Trung Đông, Nga hay Việt Nam nhờ lợi thế phát thải thấp, trong khi Trung Quốc - quốc gia sản xuất chủ yếu bằng phương pháp khí hóa than với cường độ phát thải cao - có thể gánh chịu chi phí tuân thủ lớn hơn khi xuất khẩu vào thị trường EU.
Tại thị trường trong nước, nhu cầu tiêu thụ urê tại Việt Nam năm 2026 được dự báo giảm nhẹ khoảng 1% do ảnh hưởng của giá cao trong nửa đầu năm cùng hình thái thời tiết cực đoan El Nino gây hạn hán ở miền Trung, Tây Nguyên và ngập lụt tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Dẫu vậy, bước sang năm 2027, thị trường kỳ vọng sẽ phục hồi trở lại khi mặt hàng phân bón bình thường hóa về mặt giá cả, giúp nông dân dễ dàng tiếp cận và ổn định lượng bón cho các cây trồng chủ lực như lúa gạo hay cà phê.
Trước biến động của thị trường khu vực, Vietcap tiến hành hạ khoảng 4% dự báo giá bán urê trung bình giai đoạn 2026-2030 đối với hai doanh nghiệp lớn là Tổng Công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (DPM) và Công ty Cổ phần Phân bón Dầu khí Cà Mau (DCM). Cụ thể, giá bán dự báo của DPM được điều chỉnh giảm 2% (giữ nguyên năm 2026 nhưng giảm 1-2% trong các năm tiếp theo), trong khi DCM điều chỉnh giảm 2% tổng thể sau khi hạ 5% dự báo giá bán năm 2026 do kết quả nửa đầu năm thấp hơn kỳ vọng.