Kinh tế

Nhà đầu tư và doanh nghiệp kỳ vọng những điểm nghẽn pháp lý tồn tại nhiều năm qua trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) đang dần được tháo gỡ. Đặc biệt, những quy định tại Nghị định 200/2026/NĐ-CP của Chính phủ về chào bán TPDN riêng lẻ được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng khung pháp lý cho thị trường này góp phần khơi thông kênh huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp.

Tạo dựng niềm tin thị trường

Ông Phạm Phú Khôi - Tổng thư ký Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA) nhận định: Trong khi phát triển nguồn vốn qua tín dụng ngân hàng không còn nhiều dư địa thì mở rộng kênh huy động vốn qua thị trường TPDN là yêu cầu cần thiết. Tuy nhiên, yêu cầu này cần gắn liền với hoàn thiện hành lang pháp lý.

Nghị định số 200 với nhiều quy định chặt chẽ về mục đích phát hành, quản lý sử dụng vốn trái phiếu, tăng cường nghĩa vụ công bố thông tin của doanh nghiệp phát hành, phân định trách nhiệm của các cơ quan trong quản lý, giám sát, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm… Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng trái phiếu phát hành, quản lý dòng tiền chuẩn xác, đúng mục đích, bảo đảm tốt hơn quyền lợi của nhà đầu tư và giảm thiểu rủi ro trên thị trường.

Chung nhận định, ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc khối Ngân hàng đầu tư, thành viên Ban điều hành công ty CP Chứng khoán An Bình (ABS) cho rằng: Về nguyên tắc, thị trường TPDN là một trong những kênh đầu tư an toàn hơn so với thị trường cổ phiếu. Nhưng, thị trường TPDN sau năm 2022 đã đi ngược với nguyên tắc trên khiến thanh khoản sụt giảm mạnh.

Việc Ủy ban chứng khoán Nhà nước đã đưa ra những cơ chế bảo vệ các nhà đầu tư, nhất là các nhà đầu tư cá nhân khi tham gia thị trường TPDN riêng lẻ là động thái tích cực nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư - tức là góp phần tăng cầu, tăng thanh khoản cho thị trường. Đây là bài toán lớn đang được Ủy ban chứng khoán Nhà nước tập trung giải quyết, sau đó tính đến các bài toán khác liên quan đến chất lượng hàng hoá cũng như các công cụ, sản phẩm tài chính đang còn thiếu trên thị trường trái phiếu.

Ông Nguyễn Thế Minh đánh giá hướng đi này là đúng đắn. Các quy định pháp luật về thị trường TPDN đang siết chặt có thể khiến doanh nghiệp cảm thấy khó khăn hơn trong huy động vốn song chỉ có vậy mới góp phần nâng cao kỷ luật thị trường, trả lại đúng vị trí, vai trò cho thị trường trái phiếu - kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp. Đây cũng được xem là giải pháp hiệu quả hướng đến khơi thông nguồn lực tài chính khác còn dồi dào đang được các nhà đầu tư trong nước tập trung ở 2 kênh chính là vàng tích trữ và tiết kiệm để chuyển hoá thành nguồn vốn dài hạn cho doanh nghiệp.

Nâng cao năng lực tiếp cận dòng vốn chất lượng cao

Theo thống kê của VBMA, đến giữa tháng 7/2026, hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp đã ghi nhận những tín hiệu tích cực. Luỹ kế từ đầu năm đến 17/7/2026, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp đạt 272 nghìn tỷ đồng. Hoạt động huy động vốn đang bắt đầu khởi sắc.

Tổng thư ký VBMA Phạm Phú Khôi cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, điều quan trọng nhất để bảo đảm chất lượng của trái phiếu phát hành là chất lượng tín dụng của tổ chức phát hành. Trước đây, chúng ta vẫn quen nhìn vào tài sản bảo đảm, song xét theo các tiêu chuẩn quốc tế, nhà đầu tư sẽ nhìn vào dòng tiền và khả năng tạo ra dòng tiền một cách ổn định của tổ chức phát hành. Khả năng này cần được duy trì ổn định trong một khoảng thời gian nhất định.

Trong trường hợp này, các tổ chức xếp hạng tín nhiệm có vai trò quan trọng. Những năm qua, một số doanh nghiệp đánh giá đã xây dựng được khung xếp hạng tín nhiệm minh bạch, rõ ràng. Đối với các tổ chức phát hành, sau khi có kết quả xếp hạng tín nhiệm, nhà đầu tư có thể yên tâm hơn. Doanh nghiệp được xếp hạng ở mức cao là cơ sở để đánh giá khả năng thanh toán cả gốc và lãi. Bên cạnh đó, khi được xếp hạng tín nhiệm chính xác, nhà đầu tư cũng có cơ sở để định giá mức lãi suất phù hợp đối với khoản trái phiếu đó.

Từ góc nhìn này, ông Đoàn Duy Tú - Trưởng phòng Tư vấn đầu tư công ty chứng khoán VPBank nhận định: Khi đảm bảo tính minh bạch, những lô phát hành trái phiếu tương lai của doanh nghiệp được đánh giá tín nhiệm mang tính chất ổn định hơn. Việc đánh giá tín nhiệm tốt cũng giúp doanh nghiệp có thể tiếp cận dòng vốn tín dụng xanh với chi phí mặt bằng lãi suất hợp lý. Điều này góp phần củng cố uy tín, mở ra cơ hội tiếp cận nguồn lực đầu tư mới, tạo “bệ phóng” cho doanh nghiệp phát triển bền vững.

Mở rộng vai trò của các nhà đầu tư tổ chức

Đánh giá thị trường TPDN đã phục hồi về quy mô song bà Nguyễn Thị Triều - Tổng Giám đốc Blue Bridge Investment Partners cho rằng: Phân tích sâu cơ cấu thị trường TPDN sẽ thấy sự phụ thuộc lớn vào hệ thống ngân hàng. Khoảng 80% lượng trái phiếu phát hành hiện đến từ ngân hàng, doanh nghiệp bất động sản và từ 60 - 70% người mua cũng là ngân hàng. Thị trường về bản chất vẫn xoay quanh khu vực tín dụng ngân hàng, chưa đạt mục tiêu mở rộng các kênh huy động vốn cho nền kinh tế, giảm phụ thuộc vào vốn tín dụng ngân hàng. Như vậy, thị trường TPDN xét cả nguồn cung và nguồn cầu chưa thực sự được đa dạng hóa.

Tổng Giám đốc Blue Bridge Investment Partners nhấn mạnh thêm: Quan trọng không chỉ là mở rộng quy mô thị trường mà còn phải định hướng dòng vốn trái phiếu vào những lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng dài hạn cho nền kinh tế, giống như định hướng tín dụng đối với các ngành ưu tiên. Trong trung và dài hạn, cần tính đến phát triển các nhà đầu tư tổ chức có năng lực thẩm định rủi ro chuyên nghiệp và khả năng cung cấp nguồn vốn ổn định để thị trường vận hành bền vững hơn.

Từ góc độ của nhà đầu tư tổ chức, bà Trịnh Quỳnh Giao - Tổng Giám đốc công ty Quản lý quỹ PVI (PVI AM) cho biết: PVI AM đang quản lý nguồn vốn của doanh nghiệp bảo hiểm, chủ yếu tập trung đầu tư thị trường trái phiếu. Bên cạnh mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận, nhà đầu tư tổ chức còn có vai trò thiết lập kỷ luật thị trường.

Những yêu cầu chặt chẽ được nhà đầu tư tổ chức đặt ra đối với doanh nghiệp phát hành về quản trị, tính minh bạch và công bố thông tin sẽ góp phần hình thành kỷ luật thị trường, thậm chí ở một số khía cạnh còn cao hơn cả quy định của pháp luật. Muốn huy động được vốn, các doanh nghiệp buộc phải đáp ứng những yêu cầu đó và từng bước nâng cao chất lượng quản trị cũng như tính minh bạch của mình.

Hạnh Lê