Chuyên đề

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ có cuộc họp chính sách ngày 15-16/9 tới. Hàng loạt yếu tố có thể thay đổi hoặc tác động nhất định đến quyết định của các thành viên Hội đồng Thống đốc Fed tới đây.

Kinh tế Mỹ tiếp tục thể hiện chống chịu tích cực

Trước kỳ họp, nhận định về triển vọng nền kinh tế Mỹ, Bộ phận Nghiên cứu Thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB (Singapore) trong Báo cáo Triển vọng Kinh tế thế giới Quý 4 năm 2026 cho biết, kinh tế Mỹ tiếp tục thể hiện khả năng chống chịu tốt trong những tháng cuối năm 2026, bất chấp các yếu tố bất lợi kéo dài như lãi suất ở mức cao, sự bất định về chính sách thương mại, giá năng lượng tăng cao và bối cảnh kinh tế toàn cầu còn trì trệ. Mặc dù tốc độ tăng trưởng trong quý II đạt 1,5% theo quý (đã điều chỉnh theo tỷ lệ hàng năm, SAAR), thấp hơn kỳ vọng, đây vẫn là quý tăng trưởng thứ năm liên tiếp.

Các chuyên gia kỳ vọng đà tăng trưởng tích cực sẽ tiếp tục duy trì trong nửa cuối năm nay, dù với tốc độ chậm hơn. Tuy nhiên, mô hình GDPNow mới nhất của Cục Dự trữ Liên bang Atlanta đang dự báo mức tăng trưởng khả quan hơn đáng kể, lên tới 4,7% trong quý III (tính đến ngày 3/9). Dù nền kinh tế Mỹ vẫn cho thấy sức bền đáng kể, sự phân hóa giữa các nhóm trong nền kinh tế ngày càng rõ nét. Quan điểm thận trọng hơn của chúng tôi dựa trên triển vọng nhu cầu trong nước có thể suy yếu khi các hộ gia đình thu nhập thấp phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ lạm phát do giá năng lượng tăng cao cũng như những khó khăn trong chi tiêu dưới tác động kéo dài của các biện pháp thuế quan. Ngược lại, các hộ gia đình có thu nhập cao và khu vực doanh nghiệp vẫn tiếp tục hưởng lợi từ các chính sách thuế, nới lỏng quy định và hiệu ứng gia tăng tài sản nhờ thị trường chứng khoán. Lợi nhuận doanh nghiệp cũng tăng mạnh, từ 74,4 tỷ USD trong quý I lên 400,9 tỷ USD trong quý II, trong khi các khoản đầu tư vốn liên quan đến AI tiếp tục tạo ra động lực tăng trưởng mang tính cấu trúc cho nền kinh tế.

Lạm phátCPI toàn phần của Mỹ đã giảm nhẹ trong tháng 6 và tháng 7, lần lượt đạt 3,5% và 3,4% so với cùng kỳ năm trước, sau giai đoạn tăng mạnh do giá năng lượng leo thang trong các tháng 3 đến 5 (3,3%, 3,8% và 4,2%). Tuy vậy, lạm phát vẫn duy trì ở mức cao và cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Đà giảm của chi phí nhà ở cùng với tốc độ tăng lương chậm lại cho thấy xu hướng hạ nhiệt lạm phát trên diện rộng vẫn đang tiếp diễn. Mặc dù triển vọng lạm phát đã cải thiện, theo chuyên gia UOB nhận thấy các rủi ro khiến giá cả tăng trở lại vẫn hiện hữu, chủ yếu liên quan đến biến động giá năng lượng và những diễn biến địa chính trị. Trong khi cả lạm phát toàn phần và lạm phát lõi đều tiếp tục giảm, phản ánh nhu cầu trong nước suy yếu hơn và tác động từ thuế quan dần lắng xuống, cả hai chỉ số này vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Fed. Giá năng lượng vẫn ở mức cao, tăng 14,7% trong tháng 7 so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh đó, căng thẳng địa chính trị leo thang trở lại tại Trung Đông có thể nhanh chóng đảo ngược những tiến triển gần đây trong việc kiểm soát lạm phát, đẩy giá dầu tăng trở lại, điều đã bắt đầu xuất hiện trong những ngày đầu tháng 9.

"Ẩn số" chính sách lãi suất của Fed

Bài phát biểu của Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại Hội nghị Jackson Hole ngày 28/8 tiếp tục củng cố thông điệp từ biên bản cuộc họp FOMC tháng 7 rằng lạm phát vẫn là mối quan tâm hàng đầu trong điều hành chính sách tiền tệ, bất chấp triển vọng tăng trưởng kinh tế và thị trường lao động nhìn chung vẫn tích cực. Đáng chú ý, ông Warsh khẳng định mục tiêu ổn định giá cả ở mức 2% của Fed là một mục tiêu “rõ ràng và không thay đổi”.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia của Bộ phận Nghiên cứu Thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB, cũng cần lưu ý rằng ông Warsh đã không đưa ra định hướng cụ thể về các quyết định lãi suất trong tương lai. Bài phát biểu cũng không đề cập đến những yếu tố đang gây biến động đáng kể cho thị trường, bao gồm căng thẳng tại Trung Đông, xung đột Mỹ - Iran, hay xu hướng lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ tăng cao. Thay vào đó, ông liên tục nhấn mạnh áp lực lạm phát dai dẳng và sự gia tăng giá cả trên diện rộng. Theo ông, gần một nửa số hạng mục trong rổ chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) vẫn ghi nhận tốc độ lạm phát hàng năm trên 3%. Dù tái khẳng định trách nhiệm của Fed trong việc đưa lạm phát trở lại mục tiêu, ông không nêu rõ Fed sẽ sử dụng những biện pháp nào để giải quyết các thách thức này trong thời gian tới.

Đồng thời, đánh giá tương đối tích cực của ông Warsh về đầu tư doanh nghiệp, chi tiêu tiêu dùng, điều kiện tài chính và sức chống chịu của thị trường lao động cho thấy Fed hiện chưa thấy cần thiết phải sớm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế thông qua việc nới lỏng chính sách tiền tệ.

"Xét tổng thể các yếu tố này, cùng với quá trình rà soát đang diễn ra của năm nhóm công tác phụ trách các nội dung trọng yếu trong khuôn khổ chính sách tiền tệ của Fed, dự kiến hoàn tất vào cuối năm nay, Fed có thêm thời gian để đánh giá và quyết định lộ trình lãi suất trong thời gian tới. Do đó, chúng tôi tiếp tục giữ kịch bản cơ sở rằng Fed sẽ duy trì lãi suất ở mức hiện tại trong suốt năm 2026 trước khi bắt đầu chu kỳ cắt giảm lãi suất một cách thận trọng trong năm 2027, khi áp lực lạm phát mang tính tạm thời, chủ yếu xuất phát từ giá dầu, dần lắng xuống", UOB cho biết.

Tuy nhiên, việc Fed tiếp tục nhấn mạnh các rủi ro lạm phát, cùng với cam kết rõ ràng của ông Warsh đối với mục tiêu ổn định giá cả và sự thận trọng trong việc đưa ra định hướng trước cho các quyết định chính sách tương lai, cho thấy rủi ro thắt chặt chính sách tiền tệ trong năm nay vẫn ở mức đáng kể. Sau bài phát biểu của ông Warsh, thị trường đã nâng xác suất Fed tăng lãi suất tại cuộc họp FOMC tháng 9 lên gần 67% (tính đến ngày 2/9), tăng mạnh so với mức 36% trước đó.

Trong bối cảnh này, báo cáo việc làm tháng 8 công bố ngày 4/9 và số liệu lạm phát CPI tháng 8 công bố ngày 11/9 nhiều khả năng sẽ có ảnh hưởng lớn đến kỳ vọng của thị trường đối với quyết định lãi suất tại cuộc họp FOMC tháng 9. Mặc dù rủi ro Fed tăng lãi suất trong tháng 9 đã gia tăng, quan điểm của chúng tôi vẫn nghiêng về khả năng Fed sẽ duy trì giai đoạn tạm dừng điều chỉnh lãi suất trong phần còn lại của năm 2026. Sau đó, Fed được kỳ vọng sẽ quay trở lại lộ trình nới lỏng chính sách trong năm 2027 với hai đợt cắt giảm lãi suất, một lần vào cuối quý II và một lần vào cuối quý IV.

Kế hoạch mua lại trái phiếu Kho bạc Mỹ gây áp lực lên đồng USD

Thông báo vào ngày 19/8 vừa qua của Bộ Tài chính Mỹ về việc tăng ít nhất gấp đôi quy mô chương trình mua lại trái phiếu Kho bạc kỳ hạn dài trong tháng 9 đã bổ sung thêm một yếu tố mang tính cấu trúc làm suy yếu đồng USD. Động thái này khơi lại quan điểm cho rằng giá trị của đồng USD có thể bị bào mòn theo thời gian, đồng thời làm gia tăng áp lực vốn đã xuất phát từ nhận định rằng Fed đang phản ứng chậm hơn so với diễn biến của nền kinh tế và lạm phát.

Cùng lúc đó, kỳ vọng thị trường về việc các ngân hàng trung ương thuộc nhóm G10, bao gồm ECB, BOE, BOJ và RBA, sẽ theo đuổi lập trường cứng rắn hơn đã tiếp tục được củng cố trong tháng 8, qua đó làm suy giảm thêm lợi thế chênh lệch lãi suất của đồng USD và củng cố kịch bản cơ sở của các nhà phân tích UOB về xu hướng suy yếu của đồng USD. Do đồng USD giảm mạnh hơn dự kiến trong tháng 8, một số dự báo ngoại hối cho quý IV/2026 đã đạt được sớm hơn kế hoạch.

Từ đó, UOB điều chỉnh giảm nhẹ dự báo chỉ số DXY xuống 98,6 trong quý IV/2026 (so với 99,2 trước đây), 97,6 trong quý I/2027 (từ 97,9), 96,8 trong quý II/2027 (từ 96,9) và 95,2 trong quý III/2027 (từ 95,4).

Rủi ro đáng chú ý nhất đối với quan điểm đồng USD suy yếu của chúng tôi vẫn là khả năng Fed nâng lãi suất tại cuộc họp FOMC tháng 9. Tính đến ngày 2/9, thị trường hoán đổi lãi suất đang phản ánh xác suất gần 2/3 cho kịch bản này. Những phát biểu mang lập trường cứng rắn gần đây từ các quan chức Fed, cùng với việc giá dầu Brent quay trở lại trên ngưỡng 90 USD/thùng, cho thấy nguy cơ Fed tăng lãi suất là hoàn toàn đáng lưu tâm.

"Nếu điều đó xảy ra, đồng USD có thể phục hồi mạnh trong phần còn lại của năm 2026 và kéo dài sang đầu năm 2027, khi nhà đầu tư bắt đầu lo ngại rằng đây có thể là tín hiệu mở đầu cho một chu kỳ thắt chặt tiền tệ mới. Quan trọng hơn, kịch bản này sẽ buộc chúng tôi phải xem xét lại quan điểm cơ sở hiện nay về xu hướng suy yếu của đồng USD", chuyên gia UOB nhìn nhận.

Đồng USD có rủi ro và nguy cơ Fed tăng lãi suất, đặt trong một số điều kiện giả lập nhất định nhưng nếu xảy ra, sẽ tạo áp lực đối với dòng vốn ngoại trong xu hướng vốn toàn cầu cũng như trên các thị trường mới nổi bao gồm thị trường Việt Nam. Áp lực lạm phát tăng thêm trong khi dư địa điều hành chính sách tiền tệ, ngoại hối của NHTW các nước, bao gồm của NHNN Việt Nam, cũng sẽ phải thận trọng với các điều kiện giả lập và theo dõi những nguy cơ, rủi ro này. Dù vậy, "tin mừng" là đến hiện tại, tỷ giá USD/VND vẫn đang trong biên độ được kiểm soát dưới đường biên dưới, mức biến động rất thấp. Cùng với đó, các định chế quốc tế đồng loạt dự báo khả năng giữ lạm phát của Việt Nam trong mục tiêu đề ra, tính trong cả biến số về giá năng lượng nếu biến động tăng cao trở lại. Đây là những khoảng tích cực cho các chính sách điều hành linh hoạt tiếp tục hỗ trợ các mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Lê Mỹ