Khởi nghiệp

Quan trọng hơn, đây không đơn thuần là sự ra đời của một quỹ đầu tư, mà là sự hình thành thêm một công cụ tài chính được kỳ vọng góp phần giải bài toán vốn cho những doanh nghiệp công nghệ có ý tưởng nhưng cần nguồn lực đủ lớn để đi xa.

Thông tin được bà Nguyễn Thị Thu Sương, Trưởng Phòng Phát triển Khoa học công nghệ (Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM), chia sẻ tại buổi họp báo diễn ra mới đây về tình hình kinh tế - xã hội của Thành phố.

Theo đó, Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP HCM sẽ vận hành theo mô hình công ty cổ phần, với tổng vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách nhà nước tham gia 200 tỷ đồng, tương đương 40%; 300 tỷ đồng còn lại được huy động từ các nhà đầu tư tư nhân, doanh nghiệp và tổ chức tài chính uy tín.

Đáng chú ý, TP HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng quy mô vốn của Quỹ lên 5.000 tỷ đồng, gấp 10 lần mức vốn ban đầu. Con số này cho thấy tham vọng không dừng ở việc tạo ra một nguồn vốn khởi đầu, mà hướng tới hình thành một “mạch vốn” đủ lớn để đồng hành với các doanh nghiệp công nghệ trong quá trình tăng trưởng.

Thêm cách tiếp cận vốn

Với startup, vốn luôn là bài toán khó. Nhưng khó hơn cả chuyện thiếu vốn là thiếu đúng loại vốn, vào đúng thời điểm. Một doanh nghiệp công nghệ có thể có ý tưởng tốt, đội ngũ tốt nhưng vẫn khó phát triển nếu không tìm được nguồn lực phù hợp để nghiên cứu, thử nghiệm, thương mại hóa và mở rộng thị trường.

Đó cũng là khoảng trống mà mô hình đầu tư mạo hiểm được kỳ vọng có thể góp phần lấp đầy.

Sự khác biệt của vốn mạo hiểm nằm ở chỗ nhà đầu tư chấp nhận đồng hành với những mô hình có mức độ rủi ro cao nhưng có khả năng tạo ra giá trị lớn. Vì vậy, sự tham gia của Nhà nước, nếu được thiết kế phù hợp, không nên được nhìn nhận đơn giản như việc “bơm thêm tiền” cho startup. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng dùng nguồn lực công để kích hoạt, thu hút và dẫn dắt dòng vốn tư nhân cùng tham gia.

Cấu trúc 200 tỷ đồng vốn ngân sách và 300 tỷ đồng vốn xã hội hóa ban đầu rất đáng chú ý. Nhà nước không đứng một mình trong cuộc chơi, mà đặt mình trong cơ chế cùng chia sẻ cơ hội và rủi ro với khu vực tư nhân.

Đương nhiên, để mô hình này vận hành hiệu quả, bài toán quản trị sẽ quan trọng không kém bài toán vốn. TP HCM đã phải đối mặt với những vướng mắc liên quan đến hành lang pháp lý, cơ chế quản trị và nguyên tắc chia sẻ rủi ro trong quá trình hình thành Quỹ. Việc Thành phố kiên trì rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ cho thấy một thực tế: muốn khơi thông nguồn lực cho đổi mới sáng tạo, không thể chỉ trông chờ vào ngân sách mà cần đồng thời đổi mới cách thức quản lý và chấp nhận những cơ chế phù hợp với đặc thù của đầu tư mạo hiểm.

Tín hiệu tích cực là trước thời điểm chính thức vận hành, Quỹ đã nhận được sự quan tâm đáng kể từ cộng đồng khởi nghiệp, với hơn 50 startup được các tổ chức, chuyên gia và nhà đầu tư giới thiệu kết nối.

Đáng chú ý, việc ông Hoàng Đức Trung - Tập đoàn VinaCapital chính thức trở thành CEO của Quỹ cũng tạo thêm kỳ vọng về năng lực vận hành theo hướng chuyên nghiệp. Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực đầu tư mạo hiểm và quản lý quỹ, việc có một nhân sự am hiểu thị trường vốn và startup tham gia điều hành là yếu tố cần thiết để biến nguồn vốn thành những quyết định đầu tư có chất lượng.

Nói cách khác, thước đo thành công của Quỹ sẽ không nằm ở việc giải ngân được bao nhiêu tiền, mà ở việc có thể lựa chọn đúng doanh nghiệp, đồng hành đúng cách và tạo ra bao nhiêu doanh nghiệp công nghệ có khả năng tăng trưởng.

Tạo lực bật công nghệ

Sự ra đời của Quỹ Đầu tư mạo hiểm chỉ là một trong những điểm sáng trong quá trình TP HCM triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW. Nhìn rộng hơn, những kết quả đang được Thành phố tạo ra cho thấy vai trò của một đô thị lớn không chỉ nằm ở quy mô kinh tế, mà còn ở khả năng thử nghiệm những cách làm mới để tạo động lực phát triển.

Chia sẻ tại cuộc họp báo, bà Nguyễn Thị Thu Sương cho biết, việc khai thác hiệu quả các cơ chế vượt trội từ Nghị quyết 98/2023/QH15 đang giúp TP HCM từng bước khẳng định vị thế là “phòng thí nghiệm chính sách” của cả nước.

Một minh chứng đáng chú ý là vào tháng 5/2026, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo TP HCM đã vươn lên vị trí 98 trong Top 100 thành phố năng động nhất toàn cầu theo bảng xếp hạng của StartupBlink, tăng 12 bậc và hoàn thành mục tiêu sớm 4 năm so với kế hoạch.

Nhưng thứ hạng quốc tế, dù đáng ghi nhận, chỉ có ý nghĩa khi đi cùng với năng lực tạo ra giá trị thực. Ở khía cạnh này, các hoạt động thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển hạ tầng công nghệ và thu hút vốn đầu tư đang cho thấy những chuyển động đáng kể.

Chương trình thí điểm thương mại hóa tài sản trí tuệ đã thu hút khoảng 80 hồ sơ đăng ký, với kinh phí hơn 500 tỷ đồng, trong đó nguồn vốn xã hội hóa chiếm hơn 50%. Đây là một con số đáng chú ý bởi thương mại hóa nghiên cứu từ lâu vẫn là một trong những khâu yếu của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Sàn giao dịch công nghệ TP HCM phiên bản mới hiện kết nối gần 25.000 thiết bị, công nghệ và hơn 1.100 chuyên gia, đồng thời ghi nhận 40 hợp đồng hợp tác với tổng giá trị gần 30 tỷ đồng. Những con số này cho thấy thị trường công nghệ đang dần được hình thành rõ hơn, khi kết quả nghiên cứu, thiết bị, chuyên gia và nhu cầu của doanh nghiệp được đặt vào cùng một không gian kết nối.

Cùng với đó, Thành phố đã phê duyệt 3 tổ chức đủ điều kiện phát triển Trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế trong các lĩnh vực vi mạch, tế bào gốc và vật liệu mới, với tổng kinh phí hơn 200 tỷ đồng. Hạ tầng viễn thông cũng tiếp tục được hoàn thiện, với tỷ lệ phủ sóng 5G đạt trên 95%.

Dòng vốn quốc tế cũng đang cho thấy niềm tin nhất định vào hướng phát triển này. Đến nay, vốn FDI trực tiếp vào lĩnh vực khoa học công nghệ và chuyển đổi số tại TP HCM đạt hơn 1,4 tỷ USD, góp phần nâng lũy kế toàn Thành phố lên 3.343 dự án khoa học công nghệ còn hiệu lực, với tổng vốn đầu tư khoảng 3,9 tỷ USD.

Tuy nhiên, dòng vốn, hạ tầng và công nghệ chỉ thực sự tạo thành sức bật khi được đặt trong một hệ thống thể chế đủ linh hoạt. Bởi vậy, việc Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM phối hợp đề xuất 18 cơ chế, chính sách đặc thù để tích hợp vào dự thảo Luật Phát triển đô thị, dự kiến triển khai tháng 10/2026, có ý nghĩa không nhỏ trong việc tiếp tục tháo gỡ các “điểm nghẽn” thể chế.

Trong giai đoạn tới, TP HCM sẽ tập trung nguồn lực vào các công nghệ chiến lược và công nghệ lõi như trí tuệ nhân tạo, blockchain, công nghệ sinh học, y sinh, vật liệu mới và vi mạch bán dẫn.

Mục tiêu đến năm 2035 trở thành trung tâm nghiên cứu và ứng dụng công nghệ cao của khu vực Đông Nam Á, tiến tới sở hữu ít nhất 5 trung tâm nghiên cứu, ứng dụng đổi mới sáng tạo đạt chuẩn quốc tế vào năm 2045 là mục tiêu lớn. Nhưng để biến mục tiêu ấy thành hiện thực, Thành phố cần nhiều hơn những con số về vốn đầu tư hay số lượng startup.

Điều cần nhất là một hệ sinh thái trong đó vốn, công nghệ, nhân lực, nghiên cứu và thị trường có thể kết nối với nhau; nơi doanh nghiệp dám đầu tư vào công nghệ, nhà đầu tư dám chấp nhận rủi ro và chính sách đủ linh hoạt để những ý tưởng mới có cơ hội được thử nghiệm.

Trong bức tranh đó, Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP HCM có thể là một mảnh ghép quan trọng. Từ 500 tỷ đồng vốn ban đầu đến mục tiêu 5.000 tỷ đồng vào năm 2030 là một chặng đường dài. Nhưng nếu vận hành minh bạch, chuyên nghiệp và thực sự theo nguyên tắc thị trường, nguồn vốn này có thể tạo hiệu ứng lớn hơn nhiều so với quy mô vốn danh nghĩa.

Bởi cuối cùng, điều TP HCM cần không chỉ là thêm một quỹ đầu tư. Thành phố cần một cơ chế đủ mạnh để những doanh nghiệp công nghệ đang đứng trước cơ hội bứt phá có thể tìm được nguồn lực, dám bước qua ranh giới thử nghiệm và tiến vào thị trường lớn. Đó mới là ý nghĩa sâu xa của một “mạch vốn” mới cho đổi mới sáng tạo.

Diệu Oanh